WEBVTT

00:00:12.069 --> 00:00:16.069
همه‌مون چهره‌های آشنای
منظومه شمسی‌مون رو می‌شناسیم

00:00:17.629 --> 00:00:19.749
جهان‌هایی که باهاشون بزرگ شدیم

00:00:22.069 --> 00:00:24.749
اما منظومه شمسی‌مون یک روی دیگه هم داره

00:00:24.869 --> 00:00:26.509
که تازه داریم کشفش می‌کنیم

00:00:30.149 --> 00:00:33.149
بیگانه‌ها و عجیب‌غریب‌ها

00:00:36.269 --> 00:00:39.709
جهان‌هایی با اشکال و اندازه‌های عجیب

00:00:43.389 --> 00:00:45.669
... با سطح‌های طاقت‌فرسا

00:00:49.789 --> 00:00:51.629
... پدیده‌ها رمزآلود

00:00:56.989 --> 00:00:58.549
و رازهای پنهانی

00:01:04.669 --> 00:01:08.869
منظومه ما، از چیزی که تصور می‌کردیم
خیلی عجیب‌تره

00:01:12.269 --> 00:01:15.149
... خب، این جهان‌های عجیب‌غریب

00:01:15.269 --> 00:01:17.109
چطور تشکیل شدن؟

00:01:19.869 --> 00:01:21.349
خب، برای پاسخ به این سوال

00:01:21.469 --> 00:01:24.589
... باید نیرویی رو بررسی کنیم که این جهان‌ها رو

00:01:24.709 --> 00:01:26.989
شکل داده و خلق کرده
یعنی جاذبه

00:01:27.109 --> 00:01:31.549
نیروهایی در برابر کشش داخلیش مقاومت می‌کنن

00:01:32.589 --> 00:01:34.909
... و همین‌طور فراتر از اون

00:01:35.029 --> 00:01:37.189
چون همیشه قضیه فراتر از این حرف‌هاست

00:01:37.309 --> 00:01:39.269
... مجبور می‌شیم که به چرایی

00:01:39.389 --> 00:01:42.029
... وجود چنین مکان‌های پیچیده

00:01:42.149 --> 00:01:44.829
و زیبایی توی جهان‌مون فکر کنیم

00:01:44.949 --> 00:01:48.949
به منظومه شمسی عجایب خوش اومدید

00:01:52.352 --> 00:01:58.065
[منظومه شمسی]

00:01:58.795 --> 00:02:04.405
[جهان‌های عجیب]

00:02:10.138 --> 00:02:15.103
[‏4.6 میلیارد سال قبل]

00:02:17.429 --> 00:02:20.189
... از ابری گازی و خاکی

00:02:20.309 --> 00:02:24.069
... جاذبه، شکل‌دهنده‌ی بزرگ جهان ما

00:02:24.189 --> 00:02:26.589
... ستاره‌مون و کل جهان‌ها و همین‌طور

00:02:26.709 --> 00:02:28.389
قمرهای دورش رو خلق کرد

00:02:35.309 --> 00:02:37.309
که منجر به شکل‌گیری منظومه شمسی شد

00:02:49.789 --> 00:02:53.389
از اون زمان به بعد
... جاذبه به ساخت

00:02:53.509 --> 00:02:55.189
این جهان‌های بیشمار ادامه داده

00:02:56.256 --> 00:03:00.630
[لا پالما]
[جزایر قناری]

00:03:03.869 --> 00:03:07.869
بذارید یه توضیح 30 ثانیه‌ای در مورد
جاذبه بهتون بدم

00:03:09.989 --> 00:03:11.669
و می‌خوام از عکس نیتون استفاده کنم

00:03:11.789 --> 00:03:13.229
... نه انیشتین، چون نیازی به دقت اضافی

00:03:13.349 --> 00:03:16.189
نسبیت انیشتین نداریم

00:03:18.069 --> 00:03:21.269
جاذبه نیروی‌ـه که اشیاء رو
به طرف همدیگه می‌کشه

00:03:21.389 --> 00:03:23.069
و فقط جذب می‌کنه

00:03:23.189 --> 00:03:26.269
این یعنی باعث می‌شه
اجسام به‌هم برخورد کنن

00:03:26.389 --> 00:03:30.589
... و این نیرو، فقط به فاصله بین اشیاء

00:03:30.709 --> 00:03:32.989
بستگی داره و نه زاویه‌شون

00:03:33.109 --> 00:03:35.789
برای همین بیش‌تر تمایل داره
شکل کروی ایجاد کنه

00:03:39.389 --> 00:03:41.749
... همین ویژگی جاذبه‌ست

00:03:47.269 --> 00:03:48.718
که قمرها و سیارات رو ایجاد کرده

00:03:48.718 --> 00:03:49.993
{\an8}[عطارد]

00:03:51.175 --> 00:03:53.841
[زهره]

00:03:56.109 --> 00:03:58.149
... اما بعد از این کره‌های یکدست

00:03:58.269 --> 00:04:00.389
که منظومه شمسی‌مون رو
... تحت سلطه دارن

00:04:03.769 --> 00:04:05.900
[مشتری]

00:04:05.900 --> 00:04:08.129
... بعد از جسم‌های گازی

00:04:08.129 --> 00:04:10.165
[زحل]

00:04:10.189 --> 00:04:12.933
... که از جنس گاز و یخ هستن

00:04:12.933 --> 00:04:15.157
{\an8}[اورانوس]

00:04:17.309 --> 00:04:19.869
... در جهانی دور از منظومه شمسی

00:04:21.869 --> 00:04:24.829
چیز عجیبی پیدا کردیم

00:04:28.195 --> 00:04:32.364
[کمربند کویپر]
[‏4.5 میلیارد کیلومتری زمین]

00:04:41.029 --> 00:04:44.909
... فقط یه فضاپیما برای کاوش جهان‌های

00:04:45.029 --> 00:04:46.829
این منطقه دورافتاده، فرستاده شده

00:04:49.426 --> 00:04:54.024
[نیو هورایزنز]
[ناسا]

00:04:59.229 --> 00:05:02.269
و توی سفر هیجان‌انگیزش که هنوز هم ادامه داره

00:05:02.389 --> 00:05:05.669
این فضاپیما متوجه یه چیز به‌شدت عجیب شد

00:05:05.789 --> 00:05:08.669
که توی تاریکی حرکت می‌کرد

00:05:14.869 --> 00:05:18.229
این جسم، مثل زمین یا پلوتون
... کروی‌شکل نبود

00:05:20.749 --> 00:05:25.869
بلکه جهانی تخم‌مرغ‌شکل با قطر
دو هزار کیلومتری بود

00:05:26.635 --> 00:05:31.267
[هائومیا]

00:05:34.029 --> 00:05:35.869
... که دورش

00:05:35.989 --> 00:05:39.109
دو قمر درخشان می‌چرخیدن

00:05:39.229 --> 00:05:43.869
کوهستان‌هایی از صخره‌های یخی و حلقه‌ای نازک

00:05:46.229 --> 00:05:49.349
... اگه روی سطح هائومیا بایستید

00:05:49.469 --> 00:05:51.789
... ستاره‌های بالای سرتون نسبت به زمین

00:05:51.909 --> 00:05:55.389
شش برابر سریع‌تر می‌چرخن

00:05:58.589 --> 00:06:02.669
هائومیا واقعا شکل عجیب و غیرمنتظره‌ای داره

00:06:06.749 --> 00:06:09.429
تا به حال چیزی مثل این کشف نشده

00:06:17.349 --> 00:06:19.549
... این سوال رو ایجاد می‌کنه که

00:06:21.429 --> 00:06:22.989
... چه چیزی

00:06:23.109 --> 00:06:26.389
همچین جهان جاذبه‌محوری رو خلق کرده؟

00:06:33.109 --> 00:06:34.749
... توی جهان‌های سنگی

00:06:34.869 --> 00:06:38.469
نیرویی که در برابر کشش درونی جاذبه
... مقاومت می‌کنه

00:06:38.589 --> 00:06:40.989
توسط این ساخته می‌شه

00:06:41.109 --> 00:06:43.669
سختیِ سنگ

00:06:43.789 --> 00:06:46.069
... و نکته فشار اینه که

00:06:46.189 --> 00:06:51.029
در تمام جهات به سمت بیرون
به‌طور یکسان نیرو وارد می‌کنه

00:06:51.149 --> 00:06:52.389
... پس اگه یه نیرویی داشته باشی

00:06:52.509 --> 00:06:54.189
که به سمت داخل به‌طور
یکسان نیرو وارد کنه

00:06:54.229 --> 00:06:56.549
... و نیرویی باشه که در برابر

00:06:56.669 --> 00:06:59.829
نیروی رو به خارج، مقاومت کنه

00:06:59.949 --> 00:07:04.069
شکلی که ایجاد می‌شه، کروی‌ـه

00:07:04.189 --> 00:07:05.349
... و شاید با خودتون بگید

00:07:05.469 --> 00:07:09.189
خب، چرا این کروی نیست؟

00:07:09.309 --> 00:07:10.589
از سنگ ساخته شده

00:07:10.709 --> 00:07:12.629
کشش گرانشی داره

00:07:12.749 --> 00:07:14.909
اما کشش گرانشیش ضعیف‌ـه

00:07:15.029 --> 00:07:16.549
چون خیلی گنده نیست

00:07:16.669 --> 00:07:18.349
و نکته‌ش هم همینه

00:07:18.469 --> 00:07:21.669
... پس نیروهای گرانشی سطح اینجا

00:07:21.789 --> 00:07:24.949
سعی دارن این سنگ رو کوچک کنن
... اما انقدر قوی نیست

00:07:25.069 --> 00:07:28.309
که به سختی سنگ غلبه کنه

00:07:30.069 --> 00:07:33.029
... پس یه شیء چقدر باید بزرگ باشه

00:07:33.149 --> 00:07:36.069
... که نیروی گرانشی انقدر قوی باشه

00:07:36.189 --> 00:07:38.429
تا به قدرت سنگ غلبه کنه

00:07:38.549 --> 00:07:41.389
و بذاره تبدیل به کره بشه؟

00:07:41.509 --> 00:07:44.389
... و اگه یه‌خرده بررسی کنید

00:07:44.509 --> 00:07:47.949
... متوجه می‌شید که شعاعش باید حدود

00:07:48.069 --> 00:07:51.709
‏200 یا 300 کیلومتر باشه

00:07:51.829 --> 00:07:53.629
بهش می‌گن شعاع سیب‌زمینی

00:07:53.749 --> 00:07:55.669
و واقعا متوجهش می‌شید

00:07:55.789 --> 00:07:57.749
... اگه منظومه شمسی رو بررسی کنید

00:07:57.869 --> 00:07:59.269
... هرچیزی که شعاعش

00:07:59.389 --> 00:08:02.029
... کم‌تر از چند صد کیلومتر باشه

00:08:02.149 --> 00:08:03.829
یه همچین شکلی داره

00:08:03.949 --> 00:08:05.389
... و هرچیزی که شعاعش

00:08:05.509 --> 00:08:07.749
... بزرگ‌تر از چند صد کیلومتر باشه

00:08:07.869 --> 00:08:10.469
شبیه زمین می‌شه

00:08:13.349 --> 00:08:17.789
این‌طور که ما می‌بینیم
... به‌نظر میاد شعاع سیب‌زمینی

00:08:17.909 --> 00:08:20.429
قانون به‌شدت دقیق و مهمی‌ـه

00:08:21.550 --> 00:08:24.245
[اروس]
[میانگین شعاع: 8.5 کیلومتر]

00:08:26.072 --> 00:08:28.717
[لوتتیا]
[میانگین شعاع: 50 کیلومتر]

00:08:30.378 --> 00:08:30.389
{\an8}[وستا]
[میانگین شعاع: 263 کیلومتر]

00:08:30.389 --> 00:08:32.069
... این جهان‌ها هرچقدر بزرگ‌تر می‌شن

00:08:32.189 --> 00:08:33.869
بیش‌تر شکل کروی پیدا می‌کنن

00:08:34.530 --> 00:08:36.989
[سرس]
[میانگین شعاع: 473 کیلومتر]

00:08:36.989 --> 00:08:39.099
اما هائومیا این قانون رو نقض کرده

00:08:39.099 --> 00:08:43.850
{\an8}[هائومیا]
[میانگین شعاع: 780 کیلومتر]

00:08:48.669 --> 00:08:51.109
... هائومیا که شعاعش خیلی بیش‌تر از

00:08:51.229 --> 00:08:53.829
شعاع سیب‌زمینی‌ـه، باید جهانی کروی‌شکل باشه

00:08:55.509 --> 00:08:59.189
... پس اگه شکلش، ربطی به اندازه‌اش نداره

00:08:59.309 --> 00:09:01.069
پس به چی ربط داره؟

00:09:02.669 --> 00:09:04.229
... یه سرنخ هست

00:09:04.349 --> 00:09:08.869
که با نگاه به جهان خودمون
از زاویه‌ای نسبتا غیرمعمول به دست اومده

00:09:11.589 --> 00:09:15.229
این عکس ماست که امروز
داشتیم توی ساحل کار می‌کردیم

00:09:15.349 --> 00:09:17.309
خیلی شلخته کار کردیم

00:09:17.429 --> 00:09:20.629
و در اصل یه ویدئوی دور تند گرفتیم

00:09:20.749 --> 00:09:22.669
اما ویدئوی جالبی‌ـه

00:09:22.789 --> 00:09:24.669
از استقرار استوایی استفاده کردیم

00:09:24.789 --> 00:09:29.589
و دوربین رو گذاشتیم سمت
یه نقطه خاص توی آسمون

00:09:29.709 --> 00:09:31.029
یعنی خورشید

00:09:31.149 --> 00:09:33.509
و بعدش، می‌بینید چی شد؟

00:09:33.629 --> 00:09:35.509
سر جاش مونده

00:09:35.629 --> 00:09:37.389
به‌نظر درست نمیاد

00:09:37.509 --> 00:09:40.869
چون کل زمین داره می‌چرخه

00:09:42.229 --> 00:09:45.149
... معمولا تجربه‌مون روی سطح زمین

00:09:45.269 --> 00:09:48.749
اینه که آسمون رو ببینیم
... و خورشید و ماه و ستاره‌ها

00:09:48.869 --> 00:09:50.829
دورمون بچرخن

00:09:50.949 --> 00:09:53.109
... اما اگه این حرکت رو کنار بذاریم

00:09:53.229 --> 00:09:55.469
... چیزی که می‌بینید اینه که زمین

00:09:55.589 --> 00:09:57.869
زیر آسمون داره می‌چرخه

00:10:09.229 --> 00:10:12.749
این دید غیرمعمول، ما رو متوجه این حقیقت می‌کنه

00:10:12.869 --> 00:10:15.429
که روی سنگی چرخان زندگی می‌کنیم

00:10:23.389 --> 00:10:26.949
... نشستن روی سطح چیزی که می‌چرخه

00:10:27.069 --> 00:10:29.069
یه‌سری عواقب داره

00:10:29.189 --> 00:10:31.469
نیروهای جدیدی به وجود میان

00:10:31.589 --> 00:10:34.629
نیروهایی به نام شبه‌نیرو

00:10:34.749 --> 00:10:36.509
اما اصلا شبه‌نیرو نیستن

00:10:36.629 --> 00:10:38.685
... در اصل، اگه محکم یه

00:10:38.709 --> 00:10:39.989
چرخ‌وفلک رو نگه دارید

00:10:40.109 --> 00:10:42.429
و یهو ولش کنید، پرت می‌شید

00:10:42.549 --> 00:10:43.869
این شبه‌نیرو نیست

00:10:43.989 --> 00:10:46.669
به این نیرو می‌گن نیروی گریز از مرکز

00:10:49.869 --> 00:10:54.469
تمام جهان‌های منظومه شمسی
مثل زمین، می‌چرخن

00:11:02.349 --> 00:11:05.349
اما هائومیا به‌شدت سریع می‌چرخه

00:11:11.549 --> 00:11:14.909
... این جهان دو هزار کیلومتری

00:11:17.149 --> 00:11:20.389
هر چهار ساعت، یک دور می‌چرخه

00:11:35.389 --> 00:11:39.949
و همین، نیروی گریز از مرکز رو
به‌شدت قدرتمند می‌کنه

00:11:40.069 --> 00:11:41.829
... و با برداشتن یه چیز کوچک

00:11:43.229 --> 00:11:44.869
می‌تونم بهتون نشون بدم

00:11:47.229 --> 00:11:48.989
... فرض کنید این هائومیاست

00:11:50.789 --> 00:11:52.629
و خیلی سریع می‌چرخه

00:11:54.069 --> 00:11:56.149
می‌بینید چه اتفاقی افتاد

00:11:56.269 --> 00:12:00.549
اولش کروی بود اما الان داره کِش میاد

00:12:00.669 --> 00:12:02.749
روی خط استواش داره کِش میاد

00:12:02.869 --> 00:12:05.309
نگاه کنید. دلیلش نیروی گریز از مرکزـه

00:12:05.429 --> 00:12:08.309
که تمایل به صاف کردن اشیاء داره

00:12:10.429 --> 00:12:12.229
!اوه

00:12:14.389 --> 00:12:15.869
دیدید؟

00:12:17.669 --> 00:12:18.749
دیدید؟

00:12:18.869 --> 00:12:20.029
همین بود، نه؟

00:12:20.149 --> 00:12:22.549
شاهد عملکرد شبه‌نیروها بودید

00:12:22.669 --> 00:12:25.069
... و ما معتقدیم این اتفاقی‌ـه که

00:12:25.189 --> 00:12:27.269
برای بخش‌هایی از هائومیا افتاده

00:12:27.389 --> 00:12:28.949
... معتقدیم انقدر سریع می‌چرخه

00:12:29.069 --> 00:12:30.509
که بعضی بخش‌هاش کنده شده

00:12:30.629 --> 00:12:31.909
... و خب

00:12:33.029 --> 00:12:34.189
ایناهاشش

00:12:34.309 --> 00:12:36.229
... چیزی که الان دیدید، مدلی از

00:12:36.349 --> 00:12:38.749
شیوه شکل‌گیری این سیستم بود

00:12:38.869 --> 00:12:41.629
این بهترین عکسی‌ـه که ازش داریم

00:12:41.749 --> 00:12:43.709
... و این بخش‌ها عملا

00:12:43.829 --> 00:12:46.189
همون بخشی هستن که
!الان پرت شدن اون‌طرف

00:12:51.109 --> 00:12:52.709
ایناهاش. ببینید

00:12:53.869 --> 00:12:54.989
هائومیا

00:13:02.389 --> 00:13:06.269
... نبرد بین چرخش و جاذبه باعث

00:13:06.389 --> 00:13:08.749
شکل‌گیری جهانی عجیب شده

00:13:12.789 --> 00:13:16.189
هرچیزی که توی منظومه شمسی وجود داره
توسط جاذبه به وجود اومده

00:13:16.309 --> 00:13:19.949
و مقصد بعدی‌مون اثراتی داره
که می‌تونه این قضیه رو ثابت کنه

00:13:23.389 --> 00:13:26.389
اجازه بدید جاذبه ستاره‌مون
... ما رو به سمت خودش بکشه

00:13:26.853 --> 00:13:29.109
[نپتون]

00:13:29.109 --> 00:13:31.189
... و از کنار نپتون عبور کنیم

00:13:31.309 --> 00:13:34.789
تا برسیم به داخلی‌ترین غول یخی

00:13:37.430 --> 00:13:40.813
[اورانوس]

00:13:46.869 --> 00:13:49.629
اول از همه، اورانوس خیلی جای عجیبی‌ـه

00:13:49.749 --> 00:13:54.629
این سیاره، کج شده

00:13:54.749 --> 00:13:57.869
احتمالا دلیلش هم یه برخورد مهیب
در گذشته بوده باشه

00:13:59.989 --> 00:14:03.229
اما فقط این سیاره نیست که عجیب‌ـه

00:14:04.272 --> 00:14:08.684
[میراندا]

00:14:09.929 --> 00:14:11.909
[وویجر دو]
[ناسا]

00:14:11.909 --> 00:14:15.229
... وویجر دو، تنها فضاپیمایی‌ـه که

00:14:15.349 --> 00:14:17.069
میراندا رو مشاهده کرده

00:14:24.949 --> 00:14:27.109
... با عبور از کنار قطب جنوبی

00:14:29.149 --> 00:14:33.629
دوربین‌هاش شاهد منظره‌ای واقعا عجیب بودن

00:14:37.308 --> 00:14:39.269
[مدل اطلاعاتی وویجر دو]
[‏24 ژانویه 1986]

00:14:39.269 --> 00:14:44.429
مجموعه‌ای از کوهستان‌های بلند
هم‌ارتفاع کوه اورست

00:14:44.549 --> 00:14:48.269
و دره‌هایی، عمیق‌تر از گرند کنیون

00:14:53.069 --> 00:14:55.189
... یکی از حیرت‌انگیزترین سطح‌های

00:14:55.309 --> 00:14:56.909
کل منظومه شمسی

00:15:01.309 --> 00:15:05.109
جایی که صخره‌های عجیب
با ارتفاعی غیرقابل باور وجود دارن

00:15:10.069 --> 00:15:11.869
و اصلا شبیه چیزهایی نیستن
که روی زمین دیدیم

00:15:21.149 --> 00:15:26.429
خب، چه چیزی سطح عجیب
میراندا رو خلق کرده؟

00:15:33.349 --> 00:15:35.749
زمین‌شناسی جهان ما واقعا حیرت‌انگیزه

00:15:35.869 --> 00:15:37.869
با اینکه خیلی خوب باهاش آشنایی داریم

00:15:37.989 --> 00:15:41.589
... خب، این جزیره تا ارتفاع دو و نیم کیلومتری

00:15:41.709 --> 00:15:43.749
از سطح اقیانوس اطلس می‌ره

00:15:43.869 --> 00:15:45.709
... اما تصور کنید ایستادن روی

00:15:45.829 --> 00:15:47.629
سطح میراندا چطوری‌ـه

00:15:47.749 --> 00:15:50.509
... خب، یه سراشیبی‌ای هست مثل همین

00:15:50.629 --> 00:15:55.149
اما تا ارتفاع 10 هزار متری می‌ره

00:15:55.269 --> 00:15:58.189
اما قشنگ سال 1986 که

00:15:58.309 --> 00:16:01.029
... وویجر دو به میراندا رسید

00:16:01.149 --> 00:16:03.509
و این عکس‌ها رو فرستاد رو یادمه

00:16:03.629 --> 00:16:05.429
این سراشیبی، اینجاست

00:16:05.549 --> 00:16:07.829
... یکی از دانشمندهای اون زمان گفت که

00:16:07.949 --> 00:16:09.749
این جهان، خاص و عجیب‌ـه

00:16:09.869 --> 00:16:11.149
و دلیلش رو می‌تونید ببینید

00:16:11.269 --> 00:16:14.069
یکی از توضیحات
... علت وجود همچین سراشیبی‌ای

00:16:14.189 --> 00:16:15.869
اینه که حتما یه چیزی بهش برخورد کرده

00:16:15.949 --> 00:16:17.149
و بعد دوباره ترمیم شده

00:16:17.269 --> 00:16:19.909
مثل دنیای فرانکنشتاینی می‌مونه

00:16:20.029 --> 00:16:25.749
اما دلیل این پدیده عجیب رو می‌دونیم

00:16:25.869 --> 00:16:28.069
اگه حتی قضیه رو خاص‌تر و عجیب‌تر می‌کنه

00:16:39.389 --> 00:16:40.549
... تقریبا مطمئنیم

00:16:40.669 --> 00:16:43.509
که گهگداری چیزی به سطح میراندا برخورد می‌کنه

00:16:47.189 --> 00:16:50.869
نتیجه‌اش شبیه یه فیلم صحنه آهسته می‌شه

00:16:53.429 --> 00:16:56.269
... ده دقیقه زمان می‌بره تا این بقایا

00:16:56.389 --> 00:17:00.349
به آرامی به پایین این دره بزرگ برسن

00:17:05.349 --> 00:17:08.069
... روی زمین، کلا 50 ثانیه زمان می‌بره

00:17:08.189 --> 00:17:09.629
تا همچین مسافتی رو طی کنن

00:17:14.069 --> 00:17:15.829
... چون روی این قمر

00:17:15.949 --> 00:17:18.869
... که از بریتانیا هم کوچک‌تره

00:17:18.989 --> 00:17:21.429
نیروی گرانشی، خیلی ضعیف‌تره

00:17:23.429 --> 00:17:26.669
قدرت این نیرو، یک‌صدم
قدرت نیروی گرانش روی زمین‌ـه

00:17:28.709 --> 00:17:32.709
... توضیح ساده‌ی شکل‌گیری سطح عجیب میراندا

00:17:32.829 --> 00:17:34.629
برمی‌گرده به اصول پایه‌ای فیزیک

00:17:34.749 --> 00:17:36.229
میراندا خیلی کوچک‌ـه

00:17:36.349 --> 00:17:39.069
... کلا قطرش 470 کیلومتره

00:17:39.189 --> 00:17:42.069
خیلی با شعاع سیب‌زمینی فاصله نداره

00:17:42.189 --> 00:17:45.349
... برای همین، گرانشش انقدر قوی نیست

00:17:45.469 --> 00:17:47.829
که شکلش رو کروی کنه

00:17:47.949 --> 00:17:50.509
... اما سطح یه جهان

00:17:50.629 --> 00:17:52.229
... و زمین‌شناسیش

00:17:52.349 --> 00:17:55.109
فراتر از اصول پایه‌ای فیزیک‌ـه

00:17:55.229 --> 00:17:57.909
سرگذشت و تاریخ اون جهان هم اهمیت داره

00:18:00.109 --> 00:18:04.869
جاذبه ضعیف میراندا، شکل‌گیری
همچین سطحی رو ممکن می‌کنه

00:18:04.989 --> 00:18:08.749
اما به‌تنهایی علت شکل‌گیریش نیست

00:18:13.469 --> 00:18:16.629
... حتما یه اتفاقی برای میراندا افتاده

00:18:16.749 --> 00:18:19.869
که همچین سطح خُرد و آسیب‌دیده‌ای به وجود اومده

00:18:22.149 --> 00:18:25.069
تنها کاری که باید بکنیم
... بررسی این جهان توسط

00:18:25.189 --> 00:18:27.949
عکس‌هاییه که وویجر دو
... هنگام عبور از کنارش گرفته

00:18:32.629 --> 00:18:36.189
که نشون می‌ده این قمر
گذشته پُردردسری داشته

00:18:43.629 --> 00:18:46.749
... کلید پرده‌برداری از راز میراندا

00:18:46.869 --> 00:18:51.669
اینه که متوجه شیم این سطح
اونقدری که به‌نظر میاد، فاجعه‌بار نیست

00:18:51.789 --> 00:18:53.429
خیلی هم تصادفی نیست

00:18:53.549 --> 00:18:56.309
سه منطقه مختلف هست

00:18:56.429 --> 00:18:58.229
که معروف هستن به کرونا

00:18:58.349 --> 00:19:01.629
... و حداقل توی دوتا از این مناطق خارجی

00:19:01.749 --> 00:19:05.669
صخره‌هایی هستن که
دورشون رو می‌پوشونن

00:19:05.789 --> 00:19:08.669
و برای یه زمین‌شناس، این سرنخ اصلی‌ـه

00:19:08.789 --> 00:19:10.749
... نشون می‌ده که این سطح

00:19:10.869 --> 00:19:12.749
توسط نیروهای خارجی ایجاد نشده

00:19:12.869 --> 00:19:14.869
توسط برخورد از خارج نبوده

00:19:14.989 --> 00:19:17.829
بلکه از درون تشکیل شده

00:19:17.949 --> 00:19:21.269
و شبیه همین‌جاست

00:19:21.389 --> 00:19:22.949
اینجا جدیده

00:19:23.069 --> 00:19:24.109
اینا آتشفشان هستن

00:19:24.229 --> 00:19:25.789
... توسط یه نقطه گرم

00:19:25.909 --> 00:19:27.949
در اعماق زمین ساخته شدن

00:19:28.069 --> 00:19:31.069
... و با بیرون اومدن مواد داغ شناور

00:19:31.189 --> 00:19:33.869
از سطح اقیانوس اطلس

00:19:33.989 --> 00:19:36.909
و ما معتقدیم که اینجا هم
همین اتفاق افتاده

00:19:37.029 --> 00:19:40.349
مواد کم تراکم شناور اومدن روی سطح

00:19:40.469 --> 00:19:42.869
و این ویژگی‌ها رو ایجاد کردن

00:19:51.149 --> 00:19:54.349
... گفته می‌شه که این آشفتگی درونی

00:19:54.469 --> 00:19:56.509
... باعث ایجاد دره‌هایی مستقیم

00:19:56.629 --> 00:19:58.789
... به طول چند صد کیلومتر

00:19:58.909 --> 00:20:00.909
بر روی این قمر شده

00:20:02.869 --> 00:20:04.949
... هنگام خروج مواد داغ

00:20:05.069 --> 00:20:06.589
از درون زمین، شکل گرفته

00:20:06.709 --> 00:20:10.149
و باعث شده سطحش دچار ترک‌خوردگی بشه

00:20:14.069 --> 00:20:17.869
بخشی از این زمین‌شناسی فعال
... که در طول چندین میلیون سال

00:20:17.989 --> 00:20:20.949
این دنیای فرانکنشتاینی رو خلق کرده

00:20:23.229 --> 00:20:25.469
اما یه معمای دیگه هم وجود داره

00:20:25.589 --> 00:20:28.669
... چون زمین‌شناسی سیاره زمین توسط گرمای

00:20:28.789 --> 00:20:30.349
... ذخیره‌شده از شکل‌گیریش

00:20:30.469 --> 00:20:32.589
... چهار و نیم میلیارد سال قبل

00:20:32.709 --> 00:20:35.589
به همراه انرژی آزادشده‌ی
فساد رادیواکتیوی شکل گرفته

00:20:35.709 --> 00:20:39.469
اما میراندا خیلی کوچک‌تر از اینه که
... هیچ گرمایی ناشی از

00:20:39.589 --> 00:20:42.709
شکل‌گیریش رو ذخیره کرده باشه

00:20:42.829 --> 00:20:44.989
خب، این انرژی از کجا اومده؟

00:20:55.269 --> 00:20:56.389
... برای پاسخ به این سوال

00:20:56.509 --> 00:20:58.549
... باید رابطه میراندا با

00:20:58.669 --> 00:21:00.549
... سیاره مادرش و

00:21:00.669 --> 00:21:03.429
یه نکته عجیب دیگه در مورد جاذبه رو بررسی کرد

00:21:06.549 --> 00:21:08.005
... احتمالا میراندا چندین بار توی تاریخش

00:21:08.029 --> 00:21:11.869
دور اورانوس توی مداری می‌چرخیده
که بیش‌تر شکل بیضی داشته

00:21:11.989 --> 00:21:14.469
... این یعنی به اون سیاره نزدیک می‌شده

00:21:14.589 --> 00:21:17.469
دور می‌شده، نزدیک می‌شده، دور می‌شده

00:21:17.589 --> 00:21:20.069
... و تغییر نیروهای گرانشی

00:21:20.189 --> 00:21:22.149
باعث ایجاد گرمای توی این قمر شدن

00:21:22.269 --> 00:21:24.029
و همین باعث شکل‌گیری زمین‌شناسیش شده

00:21:34.309 --> 00:21:38.749
جاذبه، عامل ایجاد یکی از
... آسیب‌دیده‌ترین مناظر

00:21:38.869 --> 00:21:40.389
در منظومه شمسی

00:21:46.589 --> 00:21:48.469
... به‌نظرم داستان میراندا در اصل

00:21:48.589 --> 00:21:49.989
... نشون‌دهنده یه موضوع اساسی

00:21:50.109 --> 00:21:52.749
در مورد شیوه شکل‌گیری
... جهان‌های عجیب منظومه شمسی‌مون

00:21:52.869 --> 00:21:55.629
توسط قوانین طبیعت‌ـه

00:21:55.749 --> 00:21:57.309
... همین‌طور شیوه شکل‌گیری

00:21:57.429 --> 00:21:58.949
تمام چیزهایی که توی جهان وجود داره

00:21:59.069 --> 00:22:02.909
چون یه شکل ساده، که توی این مورد کره‌ست

00:22:03.029 --> 00:22:06.589
... نشون‌دهنده سادگی، زیبایی و قرینگی

00:22:06.709 --> 00:22:08.749
قوانین طبیعتی هستن
که ایجادش کردن

00:22:08.869 --> 00:22:10.629
و توی این مورد، جاذبه‌ست

00:22:10.749 --> 00:22:13.869
... اما جزئیات این سطح

00:22:13.989 --> 00:22:15.749
... پیچیدگی‌هاش نشون‌دهنده

00:22:15.869 --> 00:22:18.269
گذشته‌ای پُرتلاطم و آشفته‌ست

00:22:18.389 --> 00:22:21.389
پس عملا داریم تاریخِ متوقف‌شده رو می‌بینیم

00:22:21.509 --> 00:22:25.389
... و این تعامل بین سادگی

00:22:25.509 --> 00:22:27.869
... قرینگی و پیچیدگی‌ـه

00:22:27.989 --> 00:22:30.549
که واقعا جهان‌مون رو زیبا می‌کنه

00:22:30.669 --> 00:22:34.109
زیبا و عجیب

00:22:44.589 --> 00:22:47.269
بیش‌تر به اعماق منظومه شمسی فرو می‌ریم

00:22:47.389 --> 00:22:51.309
و وارد قلمروی غول گازی خارجی می‌شیم

00:22:52.988 --> 00:22:57.184
[زحل]

00:23:03.269 --> 00:23:06.549
محل وجود منظره‌ای که توی
منظومه شمسی، همتا نداره

00:23:08.549 --> 00:23:11.869
ساختاری با اندازه و شکلی یکتا

00:23:14.349 --> 00:23:16.629
حلقه‌هایی سنگی و یخی

00:23:21.909 --> 00:23:26.269
این حلقه‌ها که تبدیل به چند صد
... مسیر متوالی منظم شدن

00:23:27.509 --> 00:23:30.589
هرکدوم ظرافت خودشون رو دارن

00:23:37.589 --> 00:23:39.749
... و چندین هزار کیلومتر

00:23:39.869 --> 00:23:41.269
توی فضای خالی امتداد دارن

00:23:43.309 --> 00:23:47.989
... طبیعت چطور چنین زیبایی دقیقی

00:23:48.109 --> 00:23:53.069
یعنی حلقه‌های زحل رو ایجاد کرده؟

00:23:56.389 --> 00:23:59.815
[ماسپالوماس دونز]
[گران کاناریا]

00:24:04.869 --> 00:24:09.109
یکی از مسلم‌ترین چیزهایی که
... می‌شه در مورد جهان‌مون گفت

00:24:09.229 --> 00:24:13.349
اینه که در نگاه اول، به‌شدت پیچیده به‌نظر میاد

00:24:13.469 --> 00:24:15.949
اما عمیق‌ترین چیزی که می‌شه
... در موردش گفت

00:24:16.069 --> 00:24:20.949
پیچیدگی‌ایه که به دلیل رخ دادن
قوانین بسیار ساده به وجود میاد

00:24:21.069 --> 00:24:23.749
... اگه به این بیابان فکر کنید

00:24:23.869 --> 00:24:28.149
می‌تونید تل ماسه و برآمدگی‌های زیبایی ببینید

00:24:28.269 --> 00:24:30.149
... اما اگه دقیق‌تر نگاه کنید

00:24:30.269 --> 00:24:32.629
می‌بینید که برآمدگی‌ها، نظم دارن

00:24:32.749 --> 00:24:34.589
... و اگه به تل‌های ماسه نگاه کنید

00:24:34.709 --> 00:24:37.749
می‌بینید که زاویه‌ی رو به پایین همه‌شون، یکی‌ـه

00:24:37.869 --> 00:24:41.509
... پس یکنواختی، زیبایی و ساختار

00:24:41.629 --> 00:24:44.989
به‌خاطر قوانین ساده به وجود میان

00:24:45.109 --> 00:24:48.749
و توی این مورد، باد دونه‌های شن رو می‌بره

00:24:48.869 --> 00:24:51.989
و جاذبه به سمت پایین می‌کشدشون

00:24:52.109 --> 00:24:53.909
... به‌نظرم بهترین

00:24:54.029 --> 00:24:56.829
... و حیرت‌انگیزترین مثالش

00:24:56.949 --> 00:25:01.149
توی منظومه شمسی‌مون باید
حلقه‌های زحل باشه

00:25:12.309 --> 00:25:13.309
... اما در نگاه اول

00:25:13.389 --> 00:25:16.549
حلقه‌های زحل اصلا نکته ساده‌ای ندارن

00:25:19.794 --> 00:25:24.724
[خیلی وقت قبل]

00:25:24.749 --> 00:25:27.069
... ما معتقدیم که این حلقه‌ها زمانی شکل گرفتن

00:25:27.189 --> 00:25:29.189
که یه قمر یخی بیش از حد به زحل نزدیک شد

00:25:33.869 --> 00:25:36.869
و به‌خاطر جاذبه‌اش، متلاشی شد

00:25:40.749 --> 00:25:42.029
... میلیاردها تکه یخ رو

00:25:42.149 --> 00:25:44.869
توی فضا پراکنده کرد

00:25:51.869 --> 00:25:53.949
... چه چیزی این هرج‌ومرج رو

00:25:54.069 --> 00:25:57.629
تبدیل به حلقه‌های زیبای زحل کرده؟

00:26:01.223 --> 00:26:05.564
[کاسینی]
[ناسا]

00:26:05.589 --> 00:26:09.749
فضاپیمای کاسینی ناسا، با جزئیاتی حیرت‌انگیز
از این حلقه‌ها عکس‌برداری کرده

00:26:15.789 --> 00:26:17.189
... و در درون این حلقه‌ها

00:26:17.309 --> 00:26:20.149
... یکی از جالب‌ترین اشیاء

00:26:20.269 --> 00:26:22.309
کل منظومه زحلی رو مشاهده کرد

00:26:30.336 --> 00:26:33.532
[پان]

00:26:35.189 --> 00:26:38.989
پان شگفت‌انگیزترین و عجیب‌ترین شیء ممکنه
... خب

00:26:39.109 --> 00:26:41.189
این عکس‌ها رو ببینید که کاسینی گرفته

00:26:41.309 --> 00:26:42.309
... این

00:26:42.389 --> 00:26:45.149
انگار یه چیزی بین بیگانه‌های فضایی و پاستا ئه

00:26:45.269 --> 00:26:47.189
!واقعا هم کوچک‌ـه

00:26:47.309 --> 00:26:50.069
قطرش کم‌تر از 30 کیلومتره

00:26:50.189 --> 00:26:53.829
اما اثرش روی حلقه‌ها خیلی زیاده

00:26:53.949 --> 00:26:59.229
... در واقع شکلش، کلید درک پیچیدگی

00:26:59.349 --> 00:27:02.949
حلقه‌های زحل‌ـه

00:27:03.069 --> 00:27:05.829
... و می‌تونید دلیل اولیه‌اش رو

00:27:05.949 --> 00:27:07.749
اینجا ببینید

00:27:07.869 --> 00:27:10.749
خب، این پان‌ـه

00:27:10.869 --> 00:27:13.189
و این قمر، داخل حلقه زحل می‌چرخه

00:27:13.309 --> 00:27:15.309
... این یعنی ذرات توی حلقه

00:27:15.429 --> 00:27:17.349
می‌تونن خیلی راحت بهش بخورن

00:27:17.469 --> 00:27:19.549
و بیفتن روی سطحش

00:27:19.669 --> 00:27:20.789
... چون پان

00:27:20.909 --> 00:27:22.789
... میدان گرانشی خیلی ضعیفی داره

00:27:22.909 --> 00:27:25.589
خب خیلی کوچک‌ـه
خیلی قطرش کم‌تر از شعاع سیب‌زمینی‌ـه

00:27:25.709 --> 00:27:27.749
تبدیل به کره نمی‌شن

00:27:27.869 --> 00:27:30.789
همون‌جا می‌مونن و یه‌جور
صخره رو تشکیل می‌دن

00:27:39.989 --> 00:27:42.589
... یکی از علل وجود فاصله

00:27:42.709 --> 00:27:45.669
اینه که حلقه‌ها به آرامی دارن از بین می‌رن

00:27:49.109 --> 00:27:52.709
... چندین میلیون سال‌ـه که پان داره

00:27:52.829 --> 00:27:55.829
ذرات یخی رو از مدارش خارج می‌کنه

00:28:01.309 --> 00:28:02.549
... بااین‌حال

00:28:02.669 --> 00:28:05.589
... پان فقط 28 کیلومتر قطر داره

00:28:06.869 --> 00:28:11.869
اما توی مسیری‌ـه که عرضش
بیش از 300 کیلومترـه

00:28:15.229 --> 00:28:17.949
... مسلما خیلی بیش‌تر از اون چیزی‌ـه که پان

00:28:18.069 --> 00:28:20.029
به تنهایی می‌تونه از بین ببره

00:28:25.029 --> 00:28:29.349
این قمر فقط باعث ایجاد یه فاصله کوچک
بین حلقه‌ها نمی‌شه

00:28:29.469 --> 00:28:31.189
در واقع باعث ایجاد یه حلقه بزرگ می‌شه

00:28:31.309 --> 00:28:34.149
انقدر بزرگ‌ـه که بهش می‌گن فاصله انکه

00:28:34.269 --> 00:28:37.589
این فاصله با استفاده از تلسکوپ‌های
قرن 19 کشف شده

00:28:37.709 --> 00:28:40.189
قطرش ده برابر قطر قمرـه

00:28:40.309 --> 00:28:43.909
و شیوه ایجاد این فاصله
... نکته‌ای کلیدی توی درک

00:28:44.029 --> 00:28:46.549
پیچیدگی حلقه‌های زحل‌ـه

00:28:46.669 --> 00:28:47.789
... خب

00:28:47.909 --> 00:28:50.509
باید یه چیزی رو بهتون بگم

00:28:50.629 --> 00:28:53.149
یه چیز خیلی مهم در مورد مدار

00:28:53.269 --> 00:28:54.989
... این زحل‌ـه

00:28:56.069 --> 00:28:59.749
و این پان‌ـه که دورش می‌چرخه

00:28:59.869 --> 00:29:02.029
... یکی از ویژگی مدارها اینه که

00:29:02.149 --> 00:29:04.829
... هرچی دورتر از سیاره باشه

00:29:04.949 --> 00:29:07.429
آروم‌تر حرکت می‌کنه

00:29:07.549 --> 00:29:09.389
... علتش برمی‌گرده به

00:29:09.509 --> 00:29:10.869
... سادگی زیبای

00:29:10.989 --> 00:29:13.229
قانون جهانی گرانش نیوتن

00:29:13.349 --> 00:29:16.549
... این یعنی که ذرات حلقه‌ها

00:29:16.669 --> 00:29:19.509
... که داخل پان هستن

00:29:19.629 --> 00:29:22.269
سریع‌تر می‌گردن

00:29:22.389 --> 00:29:24.589
از قمر سرعت‌شون بیش‌تره

00:29:24.709 --> 00:29:28.389
... این ذرات دچار یه کشش گرانشی می‌شن

00:29:28.509 --> 00:29:30.629
که سرعت‌شون رو کم می‌کنه

00:29:30.749 --> 00:29:34.869
جاذبه پان، اونا رو به عقب می‌کشه

00:29:34.989 --> 00:29:37.029
... و ذرات حلقه‌ی دورتر

00:29:37.149 --> 00:29:38.349
آروم‌تر می‌چرخن

00:29:38.469 --> 00:29:40.949
حالا سرعت پان ازشون بیش‌تره

00:29:41.069 --> 00:29:43.709
و باعث می‌شه بهشون
... نیروی گرانشی وارد بشه

00:29:43.829 --> 00:29:45.269
و سرعت‌شون زیاد بشه

00:29:45.389 --> 00:29:47.309
... اثر این قضیه

00:29:47.429 --> 00:29:49.869
... اینه که کشش گرانشی پان

00:29:49.989 --> 00:29:53.429
... روی ذراتی که سرعت‌شون ازش بیش‌تره

00:29:53.549 --> 00:29:58.029
... باعث می‌شه برن پایین به سمت سیاره

00:29:58.149 --> 00:30:01.069
... و کشش گرانشی ذرات خارجی

00:30:01.189 --> 00:30:02.749
که سرعت پان ازشون بیش‌تره

00:30:02.869 --> 00:30:07.629
باعث می‌شه برن توی
یه مدار بالاتر و دور سیاره بچرخن

00:30:07.749 --> 00:30:11.909
و همین باعث می‌شه پان
یه فضای بزرگ توی حلقه‌ها ایجاد کنه

00:30:12.029 --> 00:30:14.109
که آدم انتظارش رو نداره

00:30:23.789 --> 00:30:26.549
و پان تنها نیست

00:30:29.491 --> 00:30:32.349
[دفنیس]

00:30:32.349 --> 00:30:36.069
دفنیس، قمری که قطر هشت کیلومتری داره

00:30:36.189 --> 00:30:37.869
مسیر خودش رو خالی می‌کنه

00:30:42.429 --> 00:30:44.149
... جهان‌های کوچکی

00:30:44.269 --> 00:30:47.949
که ساختارهایی با مقیاس حیرت‌انگیز ایجاد می‌کنن

00:30:51.309 --> 00:30:54.189
... نکته عجیب‌تر اینه که تا الان

00:30:54.309 --> 00:30:56.509
... این‌ها تنها قمرهایی بودن که

00:30:56.629 --> 00:30:59.029
به‌طور مستقیم شاهد این اثرشون بودیم

00:31:00.429 --> 00:31:03.829
... اما هزاران حلقه و فاصله وجود داره

00:31:03.949 --> 00:31:07.109
که به‌نظر میاد خودبه‌خود ایجاد شده باشن

00:31:10.269 --> 00:31:13.269
... از جمله یکی از بزرگ‌ترین‌هاشون

00:31:13.389 --> 00:31:16.309
گسیختگی کاسینی

00:31:16.429 --> 00:31:19.549
که بیش از سه هزار کیلومتر پهنا داره

00:31:24.749 --> 00:31:27.309
چه چیزی این ساختارها رو ایجاد می‌کنه؟

00:31:33.389 --> 00:31:37.189
به‌طور شگفت‌انگیزی، جواب این سوال
مربوط به حلقه‌ها نیست

00:31:37.309 --> 00:31:40.629
بلکه خارج از حلقه‌های یخی‌ـه

00:31:40.749 --> 00:31:43.509
... واقعا پیچیدگی و ساختار عجیبی

00:31:43.629 --> 00:31:46.509
توی حلقه‌های زحل وجود داره

00:31:46.629 --> 00:31:50.509
... نه‌تنها فاصله‌ها، بلکه ساختارها و

00:31:50.629 --> 00:31:53.749
امواج چگالی‌ای که دور سیاره رو گرفتن

00:31:53.869 --> 00:31:56.869
که غالبا چندین برابر فرورفتگی‌های
صفحه گرامافون هستن

00:31:56.989 --> 00:32:00.509
... تمام این ساختارها درنهایت

00:32:00.629 --> 00:32:03.549
توسط چند صد قمر به وجود اومدن

00:32:03.669 --> 00:32:07.389
در اصل، طبق آخرین شمارش
... بیش از 140 قمر بزرگ

00:32:07.509 --> 00:32:09.509
و یه‌عالمه قمر کوچک وجود داره

00:32:09.629 --> 00:32:12.669
... و همه‌شون اثر گرانشی

00:32:12.789 --> 00:32:15.149
روی ذرات حلقه‌ها دارن

00:32:15.269 --> 00:32:19.669
... یکی از مجرمین یا عوامل اصلی این پیچیدگی

00:32:19.789 --> 00:32:21.109
این قمرـه

00:32:21.229 --> 00:32:24.189
که شبیه ایستگاه فضایی‌ـه

00:32:24.309 --> 00:32:25.629
اما ایستگاه فضایی نیست

00:32:25.749 --> 00:32:27.683
یه قمرـه
اسمش میماس‌ـه

00:32:27.683 --> 00:32:30.431
[میماس]

00:32:30.431 --> 00:32:35.109
یه جهان عجیب و علمی‌تخیلی دیگه

00:32:36.629 --> 00:32:39.549
که فرورفتگی‌های ناشی از برخورد زیادی داره

00:32:43.469 --> 00:32:44.589
... اما معلوم نیست

00:32:44.709 --> 00:32:47.149
چرا این قمر روی حلقه‌ها اثر می‌ذاره

00:32:47.269 --> 00:32:50.669
چون حدود 40 هزار کیلومتر باهاشون فاصله داره

00:32:51.989 --> 00:32:55.509
خب میماس خارج از حلقه‌ها می‌گرده

00:32:55.629 --> 00:32:59.629
... انقدر که به ازای هر دو دور

00:32:59.749 --> 00:33:02.069
... ذرات داخل

00:33:02.189 --> 00:33:06.549
گسیختگی کاسینی، یک دور می‌زنه

00:33:06.669 --> 00:33:09.109
... این یعنی این ذرات

00:33:09.229 --> 00:33:12.749
به‌طور منظم، با میماس مواجه می‌شن

00:33:12.869 --> 00:33:15.149
یه تعامل گرانشی به وجود میاد

00:33:15.269 --> 00:33:17.309
که مدار این ذرات رو به‌هم می‌زنه

00:33:17.429 --> 00:33:21.389
و از گسیختگی خارج‌شون می‌کنه

00:33:29.389 --> 00:33:33.429
هربار که این قمر و ذرات یخی
... با هم هم‌راستا می‌شن

00:33:33.549 --> 00:33:36.909
... جاذبه میماس مثل یه دست نامرئی به ذرات

00:33:37.029 --> 00:33:38.669
یخ و سنگ، نیرو وارد می‌کنه

00:33:41.789 --> 00:33:45.309
و در طول میلیون‌ها سال باعث
ایجاد این فاصله غول‌پیکر شده

00:33:51.749 --> 00:33:56.509
و میماس فقط یکی از
... بیش از 140 قمر شناخته‌شده‌ایه

00:33:58.669 --> 00:34:00.549
... که همگی توانایی لازم

00:34:00.669 --> 00:34:03.669
ایجاد تشدید روی حلقه‌ها رو دارن

00:34:05.469 --> 00:34:06.469
این عکس رو ببینید

00:34:06.549 --> 00:34:08.429
این عکس رو فضاپیمای کاسینی گرفته

00:34:08.549 --> 00:34:12.949
و می‌تونید ببینید که پیچیدگی اینجا
واقعا شوکه‌کننده‌ست

00:34:13.069 --> 00:34:17.469
این تشدیدِ ناشی از قمری به اسم پرومته‌ست

00:34:17.589 --> 00:34:21.229
... که به ازای هر 15 دور ذرات

00:34:21.349 --> 00:34:24.829
‏14 دور می‌چرخه

00:34:24.949 --> 00:34:27.309
... و همین باعث این اختلال

00:34:27.429 --> 00:34:29.589
و این ساختار توی حلقه‌ها می‌شه

00:34:29.709 --> 00:34:31.589
این یه قمرـه به اسم جانوس

00:34:31.709 --> 00:34:34.069
که ساختاری قابل رویت توی
حلقه‌ها ایجاد می‌کنه

00:34:34.189 --> 00:34:35.309
و همین‌طوری ادامه داره

00:34:35.429 --> 00:34:39.309
اینا ساختارهایی هستن که
ما مشاهده‌شون کردیم

00:34:43.549 --> 00:34:46.549
... رقص مداری قمرهای زحل

00:34:46.669 --> 00:34:48.869
در حلقه‌ها ثبت شده

00:34:50.429 --> 00:34:53.589
و الگویی رو خلق کرده که
از شانس خوب‌مون، می‌تونیم ببینیم‌شون

00:34:55.589 --> 00:34:59.429
... تصور کنید میدان گرانشی دور زحل

00:34:59.549 --> 00:35:01.949
چقدر پیچیده‌ست و این چیزیه که می‌بینید

00:35:02.069 --> 00:35:03.269
خیلی زیباست

00:35:03.389 --> 00:35:06.829
... انگار یه نفر کرستال‌های یخ رو

00:35:06.949 --> 00:35:10.189
ریخته روی میدان گرانشی
که ما بتونیم ببینیمش

00:35:10.309 --> 00:35:12.589
... و به‌نظرم این صفحه‌های گرامافون

00:35:12.709 --> 00:35:14.269
تا حدودی شبیه حلقه‌های زحل هستن

00:35:14.389 --> 00:35:17.389
... یه ساختار فیزیکی اینجا هست

00:35:17.509 --> 00:35:19.749
... که باعث ایجاد چیزی می‌شه

00:35:19.869 --> 00:35:24.269
که ما می‌تونیم درکش کنیم
صدای برآمده از یه جسم جامد

00:35:24.389 --> 00:35:26.309
... وقتی سوزن رو می‌ذاری روش

00:35:26.429 --> 00:35:29.469
... قلم رو، سوزن رو
!عین این پیرمردها شدم

00:35:31.189 --> 00:35:34.549
... اما ضبط کردن روی صفحه هم

00:35:34.669 --> 00:35:36.989
یه حس نوستالژیک داره

00:35:37.109 --> 00:35:39.749
باعث می‌شه بیش‌تر با گذشته آشنا بشی

00:35:42.509 --> 00:35:46.469
به پایان بخش الگوی حلقه‌های زحل رسیدیم

00:36:08.909 --> 00:36:12.989
توی حلقه‌های زحل، می‌تونیم
عملکرد جاذبه رو ببینیم

00:36:13.109 --> 00:36:15.309
که منظومه شمسی‌مون رو ایجاد می‌کنه

00:36:26.269 --> 00:36:30.509
بیش از نیم میلیارد کیلومتر
به خورشید نزدیک‌تر می‌شیم

00:36:30.629 --> 00:36:34.149
و به سیاره‌ای می‌رسیم که
اندازه‌اش واقعا حیرت‌انگیزه

00:36:34.269 --> 00:36:38.949
انقدر بزرگ‌ـه که می‌شه تمام
سیارات رو توش جا کرد

00:36:39.721 --> 00:36:45.379
[مشتری]

00:36:46.989 --> 00:36:50.429
... جاذبه شدید مشتری به شکل‌گیری

00:36:50.549 --> 00:36:52.269
جهانی حیرت‌انگیز کمک کرده

00:36:56.185 --> 00:37:01.029
[جونو]
[ناسا]

00:37:01.029 --> 00:37:04.549
... از سال 2016، فضاپیمای جونو

00:37:04.669 --> 00:37:07.749
مشغول کاوش مشتری و قمرهاش بوده

00:37:12.709 --> 00:37:15.869
از جمله بزرگ‌ترین قمر منظومه شمسی

00:37:18.332 --> 00:37:22.324
[گانیمد]

00:37:22.829 --> 00:37:25.989
گانیمد واقعا جهان عجیبی‌ـه

00:37:28.709 --> 00:37:31.669
قمری که شبیه یه سیاره عمل می‌کنه

00:37:35.469 --> 00:37:37.189
... تنها قمر شناخته‌شده‌ایه که

00:37:37.309 --> 00:37:40.389
میدان مغناطیسی درونی داره

00:37:40.509 --> 00:37:42.789
و شفقی عجیب به وجود میاره

00:37:53.229 --> 00:37:55.509
... جونو در جاهای دیگه این سیاره

00:37:55.629 --> 00:38:01.069
فرورفتگی‌های عجیبی در
پوسته یخیش مشاهده کرد

00:38:05.469 --> 00:38:06.989
... این پدیده نشون می‌ده که

00:38:07.109 --> 00:38:10.949
گانیمد شاید یه راز شگفت‌انگیز رو مخفی کرده

00:38:19.389 --> 00:38:21.949
... به‌نظرم می‌شه گفت گانیمد داره تبدیل به

00:38:22.069 --> 00:38:24.709
یکی از حیرت‌انگیزترین مکان‌های
منظومه شمسی می‌شه

00:38:24.829 --> 00:38:28.589
این یکی از بهترین عکس‌هامون از گانیمدـه
که جونو گرفته

00:38:28.709 --> 00:38:30.429
یه قمر بزرگ‌ـه

00:38:30.549 --> 00:38:33.869
از لحاظ بزرگی، هشتمین جسمی‌ـه
که به دور خورشید می‌گرده

00:38:33.989 --> 00:38:36.709
از عطارد بزرگ‌تره و خیلی از مریخ کوچک‌تر نیست

00:38:36.829 --> 00:38:38.949
... خیلی ظاهر متفاوتی با

00:38:39.069 --> 00:38:40.189
ماه خودمون نداره

00:38:40.309 --> 00:38:45.589
اما مجموعه‌ای از مشاهدات
... داره بهمون نشون می‌ده

00:38:45.709 --> 00:38:48.789
... که ممکنه یه اتفاق خیلی جالب

00:38:48.909 --> 00:38:50.789
زیر سطح این قمر مشغول رخ دادن باشه

00:38:54.509 --> 00:38:58.269
یکی از این سرنخ‌ها، شفق گانیمدـه

00:39:02.509 --> 00:39:04.589
... مشاهدات دقیق نشون داده

00:39:04.709 --> 00:39:07.189
که رفتار به‌شدت غیرمنتظره‌ای داره

00:39:14.029 --> 00:39:15.309
... برای داشتن شفق

00:39:15.429 --> 00:39:17.709
یه سیاره یا قمر عملا به دو چیز نیاز داره

00:39:17.829 --> 00:39:19.469
... جو نازک

00:39:19.589 --> 00:39:22.389
و میدان مغناطیسی

00:39:22.509 --> 00:39:24.109
... خب، اتفاقی که روی گانیمد می‌افته اینه که

00:39:24.229 --> 00:39:26.789
... ذرات باردار که غالبا از مشتری اومدن

00:39:26.909 --> 00:39:30.629
توی خطوط میدان مغناطیسی حرکت می‌کنن

00:39:30.749 --> 00:39:31.829
و به سمت قطب‌ها می‌رن

00:39:31.949 --> 00:39:34.029
اونجا به ذرات توی جو برخورد می‌کنن

00:39:34.149 --> 00:39:38.029
باعث تهییج‌شون می‌شن
و نور از خودشون ساطع می‌کنن

00:39:38.149 --> 00:39:40.509
همین فرآیند رو روی زمین هم می‌بینم

00:39:40.629 --> 00:39:43.269
توی شفق‌های شمالی و جنوبی

00:39:43.389 --> 00:39:46.789
اما مشتری هم میدان مغناطیسی داره

00:39:46.909 --> 00:39:49.869
و همین روی شفق گانیمد اثر می‌ذاره

00:39:49.989 --> 00:39:52.789
برای همین، یه‌خرده مدل‌سازی
کامپیوتری انجام دادیم

00:39:52.909 --> 00:39:55.149
الان با گانیمد، میدان مغناطیسی
و شفقش طرف هستیم

00:39:55.269 --> 00:39:57.069
همین‌طوری با مشتری و میدان مغناطیسیش

00:39:57.189 --> 00:39:58.565
اینا رو وارد کامپیوتر می‌کنی

00:39:58.589 --> 00:39:59.749
تا ببینی چی می‌شه

00:39:59.869 --> 00:40:01.869
و یه چیزی رو محاسبه می‌کنی

00:40:01.989 --> 00:40:05.029
... که شفق گانیمد باید دور قطب

00:40:05.149 --> 00:40:08.309
و اون نزدیکی بگرده

00:40:08.429 --> 00:40:10.149
و همین رو مشاهده می‌کنیم

00:40:10.269 --> 00:40:12.949
... اما مشاهده کردیم که شفق

00:40:13.069 --> 00:40:14.949
خیلی کم‌تر از چیزی که باید پخش بشه
پخش می‌شه

00:40:15.069 --> 00:40:18.549
پس این نشون می‌ده که
یه خبر دیگه‌ای هم هست

00:40:28.029 --> 00:40:32.389
اگه گانیمد یه میدان مغناطیسی
... دیگه هم داشته باشه

00:40:32.509 --> 00:40:35.509
توی شفق، اختلال ایجاد می‌کنه

00:40:35.629 --> 00:40:37.949
و باعث می‌شه کم‌تر پخش بشه

00:40:43.469 --> 00:40:46.269
... اما تنها راه تولید این میدان اضافی

00:40:46.389 --> 00:40:49.029
... وجود یک لایه دیگه داخل قمرـه

00:40:49.149 --> 00:40:50.789
که هادی جریان الکتریکی باشه

00:41:02.829 --> 00:41:06.349
من هیچ‌وقت توی کار آزمایشگاهی خوب نبودم

00:41:06.469 --> 00:41:08.709
!نه، کار نمی‌کنه

00:41:08.829 --> 00:41:10.485
بازم باتری داریم؟ -
آره -

00:41:10.509 --> 00:41:12.709
یه باتری دیگه بذارید توش

00:41:15.669 --> 00:41:17.589
این یه مدار الکتریکی‌ـه

00:41:17.709 --> 00:41:19.229
یه باتری و لامپ اینجاست

00:41:19.349 --> 00:41:20.669
... و اگه به‌هم وصل‌شون کنم

00:41:20.789 --> 00:41:23.669
الکترون‌ها جریان پیدا می‌کنن
و چراغ روشن می‌شه

00:41:23.789 --> 00:41:28.389
اما حالا ببینید چی می‌شه
... می‌خوام این دو سیم رو

00:41:28.509 --> 00:41:33.749
با زدن توی آب نمک، به‌هم وصل کنم

00:41:39.509 --> 00:41:41.469
باحال‌ـه، نه؟

00:41:41.589 --> 00:41:43.989
توی این آب نمک، مدار وصل می‌شه

00:41:44.109 --> 00:41:47.869
یعنی آب نمک، هادی جریان الکتریکی‌ـه

00:41:47.989 --> 00:41:50.709
الکتریسیته، جریان پیدا می‌کنه

00:41:50.829 --> 00:41:53.789
و می‌تونیم میدان مغناطیسی ایجاد کنیم

00:41:54.909 --> 00:41:59.029
ما معتقدیم همین، عامل ایجاد
... میدان مغناطیسی سومی‌ـه

00:41:59.149 --> 00:42:04.629
که باعث می‌شه شفق خیلی کم‌تر
از اون چیزی که باید پخش بشه، پخش بشه

00:42:04.749 --> 00:42:06.429
... این یعنی

00:42:06.549 --> 00:42:09.709
... زیر سطح گانیمد

00:42:09.829 --> 00:42:11.629
اقیانوس آب نمک وجود داره

00:42:17.589 --> 00:42:21.669
به بزرگ‌ترین اقیانوس آبی
منظومه شمسی خوش اومدید

00:42:27.189 --> 00:42:29.789
... تقریب زده می‌شه که لایه‌ای آبی

00:42:29.909 --> 00:42:33.989
با عمق بیش از 100 کیلومتر
دور قمر رو گرفته باشه

00:42:35.109 --> 00:42:37.429
اقیانوسی که هیچ‌وقت روشنایی روز رو نمی‌بینه

00:42:37.549 --> 00:42:42.709
و زیر 150 کیلومتر یخ محکم، مخفی شده

00:42:46.749 --> 00:42:50.949
اما چطور ممکنه آب مایع
... توی این حجم بسیار زیاد

00:42:51.069 --> 00:42:53.509
زیر سطح منجمد وجود داشته باشه؟

00:42:59.149 --> 00:43:01.949
... یکی از فرضیه‌های حیرت‌انگیز

00:43:02.069 --> 00:43:04.549
مربوط به ناودان‌های عجیب سطح می‌شه

00:43:11.629 --> 00:43:13.789
این‌ها دهانه‌های ناشی از برخورد هستن

00:43:16.869 --> 00:43:20.429
امکان نداره یه دونه از این
دهانه‌ها روی سیاره ما پیدا بشه

00:43:22.269 --> 00:43:23.829
چه برسه به یه زنجیره ازشون

00:43:39.269 --> 00:43:41.229
... می‌دونید، بخش زیادی از جواب

00:43:41.349 --> 00:43:43.909
... چگونگی وجود اقیانوس توی گانیمد

00:43:44.029 --> 00:43:45.789
مربوط می‌شه به حضور مشتری

00:43:46.653 --> 00:43:47.269
{\an8}[مشتری]

00:43:47.269 --> 00:43:48.335
... آره، می‌تونم با این تلسکوپ کوچولو

00:43:48.335 --> 00:43:50.499
{\an8}[گانیمد]

00:43:51.669 --> 00:43:53.069
ابرهای سطح مشتری رو ببینم

00:43:53.109 --> 00:43:56.549
با اینکه امشب، حدود 600 میلیون کیلومتر
باهامون فاصله داره

00:43:56.669 --> 00:43:59.749
می‌شه بیش از هزار کره‌ی زمین رو
توی مشتری جا کرد

00:43:59.869 --> 00:44:01.189
خیلی بزرگ‌ـه

00:44:01.309 --> 00:44:02.869
... و همین بزرگ بودن

00:44:02.989 --> 00:44:05.429
باعث ایجاد کشش گرانشی قوی می‌شه

00:44:05.549 --> 00:44:09.909
مشتری دوست داره چیزهایی
... که نزدیکش می‌شن رو

00:44:10.029 --> 00:44:14.189
به سمت خودش بکشه و نابودشون کنه

00:44:14.309 --> 00:44:16.069
قبلا هم شاهد این بودیم

00:44:16.189 --> 00:44:17.989
این یه عکس عالی‌ـه

00:44:18.109 --> 00:44:20.989
... یکی از مشهورترین عکس‌های نجوم

00:44:21.109 --> 00:44:22.829
که همین اواخر گرفته شده

00:44:22.949 --> 00:44:24.029
می‌بینید؟

00:44:24.149 --> 00:44:26.909
خب، این دنباله‌دار شومیکر-لوی 9 ئه

00:44:27.029 --> 00:44:29.789
این یه ستاره دنباله‌داره که
بیش از حد به مشتری نزدیک شده

00:44:29.909 --> 00:44:32.189
به‌خاطر میدان گرانشیش
به سمتش کشیده شده

00:44:32.309 --> 00:44:34.989
و توسط همین میدان، تکه‌تکه شده

00:44:35.109 --> 00:44:37.709
و در آخر به مشتری برخورد کرده

00:44:37.829 --> 00:44:40.709
... انقدر محکم به مشتری خورده

00:44:40.829 --> 00:44:43.549
که می‌تونم اثرش رو توی ابرها ببینیم

00:44:43.669 --> 00:44:45.989
بعضی از این اثرات، از کره‌ی زمین هم بزرگ‌ترن

00:44:47.269 --> 00:44:49.029
... این رو ببینید

00:44:52.589 --> 00:44:54.109
و حالا این رو ببینید

00:44:54.229 --> 00:44:56.869
سطح گانیمد

00:44:58.269 --> 00:45:03.069
نزدیکی به مشتری باعث می‌شه
گانیمد در معرض خطر باشه

00:45:15.189 --> 00:45:17.149
... برخوردهای وحشتناکی

00:45:19.589 --> 00:45:22.389
که این دهانه‌های زنجیره‌وار رو ایجاد می‌کنه

00:45:27.029 --> 00:45:31.509
این ردها صرفا بخش کوچکی از
... ضررهایی‌ـه که گانیمد

00:45:31.629 --> 00:45:33.749
فقط به‌خاطر نزدیک بودن به مشتری، متحمل شده

00:45:35.109 --> 00:45:37.149
... و این کلید درک

00:45:37.269 --> 00:45:39.669
چگونگی پیدایش اقیانوس مخفیشه

00:45:43.223 --> 00:45:45.664
[حدود 4 میلیارد سال قبل]

00:45:47.949 --> 00:45:51.309
منظومه شمسی در اوایل شکل‌گیریش
... نسبت به وضع فعلیش

00:45:51.429 --> 00:45:52.549
قبلا خیلی پرهرج‌ومرج‌تر بود

00:45:52.669 --> 00:45:54.909
برخورد یه چیز رایج بود

00:45:59.309 --> 00:46:01.269
همه‌جا برخورد صورت می‌گرفت

00:46:04.549 --> 00:46:06.669
... جاذبه شدید مشتری، سیارک‌ها

00:46:06.789 --> 00:46:09.069
و ستاره‌های دنباله‌دار بیشماری رو
به سمت خودش می‌کشید

00:46:10.269 --> 00:46:13.309
و گانیمد این بین گیر افتاده بود

00:46:18.909 --> 00:46:22.309
این برخوردها، انرژی لازم برای
گرم کردن قمر رو فراهم می‌کردن

00:46:24.869 --> 00:46:27.389
... و فرآیندی رو شروع کردن

00:46:27.509 --> 00:46:30.989
که این قمر رو لایه‌لایه و ذوب کرد

00:46:32.389 --> 00:46:34.909
... هسته‌ای فلزی و متراکم

00:46:37.309 --> 00:46:40.869
و پوسته‌ای از جنس آب و یخ

00:46:44.069 --> 00:46:47.109
ما معتقدیم گانیمد مقدار
کافی‌ای از اون گرما رو ذخیره کرده

00:46:47.229 --> 00:46:49.389
که باهاش اقیانوس آب نمک تولید کرده

00:46:49.509 --> 00:46:51.229
... در واقع این اقیانوس

00:46:51.349 --> 00:46:53.429
... که زیر سطح منجمد گانیمد قرار داره

00:46:53.549 --> 00:46:56.589
از مجموع تمام اقیانوس‌های زمین
آب بیش‌تری داره

00:47:00.029 --> 00:47:05.429
قمری عجیب و غول‌پیکر
... در فاصله یک میلیارد کیلومتری خورشید

00:47:05.549 --> 00:47:09.069
که اقیانوس و شفق داره

00:47:14.989 --> 00:47:17.709
ما داریم در مورد سکونت‌گاه
احتمالی حیات صحبت می‌کنیم

00:47:17.829 --> 00:47:21.069
این یه جهان خیلی بزرگ‌ـه
یه قمر که اندازه یه سیاره‌ست

00:47:21.189 --> 00:47:24.469
... میدان مغناطیسی، اقیانوس آب نمک

00:47:24.589 --> 00:47:27.029
و به‌نظر میاد منبع انرژیِ آماده هم داشته باشه

00:47:27.149 --> 00:47:28.989
... تمام چیزهایی که ما معتقدیم برای

00:47:29.109 --> 00:47:31.029
منشاء حیات، ضروری‌ـه

00:47:31.149 --> 00:47:32.349
... و خیلی مهم‌ـه

00:47:32.469 --> 00:47:35.727
چون قبلا باور داشتیم دور یه ستاره
یه چیزی هست به اسم محدوده قابل سکونت

00:47:35.727 --> 00:47:38.029
... که زمین و تا حدودی

00:47:38.149 --> 00:47:41.789
مریخ و زهره هم قرار دارن
... توی این محدوده

00:47:41.909 --> 00:47:46.189
می‌شه آب مایع داشت

00:47:46.309 --> 00:47:48.469
می‌شه روی سطح، آب مایع داشت

00:47:48.589 --> 00:47:51.629
... اما الان، وقتی همچین جاهایی رو می‌بینیم

00:47:51.749 --> 00:47:54.469
متوجه می‌شیم که ممکنه
... خیلی دورتر از ستاره‌ها هم

00:47:54.589 --> 00:47:56.309
محدوده قابل سکونت وجود داشته باشه

00:47:56.429 --> 00:48:00.509
توی این مورد، یه محدوده قابل سکونت
دور یه غول گازی داریم

00:48:00.629 --> 00:48:05.909
و اینجا، عامل این سکونت‌پذیری، جاذبه‌ست

00:48:15.669 --> 00:48:18.669
با پشت‌سر گذاشتن
... این قمر اقیانوسی دورافتاده

00:48:18.789 --> 00:48:21.909
بخش نهایی سفرمون رو شروع می‌کنیم

00:48:24.189 --> 00:48:26.549
... وقتی از کمربند سیارکی عبور می‌کنیم

00:48:26.669 --> 00:48:27.989
... تکه سنگ‌های رو می‌بینیم

00:48:28.109 --> 00:48:31.069
که از ناتوانی جاذبه در
حفظ یه سیاره به وجود اومدن

00:48:36.829 --> 00:48:39.429
تا اینکه به سیاره‌های سنگی درونی می‌رسیم

00:48:48.309 --> 00:48:51.509
... جهان‌های اینجا محل وقوع پدیده‌ها

00:48:51.629 --> 00:48:54.469
و مناظری هستن که خیره‌کننده‌ان

00:49:02.589 --> 00:49:05.549
به‌شدت عجیب و بیگانه هستن

00:49:13.949 --> 00:49:16.509
... اما بین تمام این عجایب

00:49:16.629 --> 00:49:22.109
شاید بشه گفت
عجیب‌ترین جهان وجود قرار گرفته

00:49:30.537 --> 00:49:33.153
[زمین]

00:49:35.189 --> 00:49:37.029
به زمین خوش اومدید

00:49:37.149 --> 00:49:39.229
اینجا بزرگ‌ترین جهان سنگی‌ـه

00:49:39.349 --> 00:49:43.189
شعاعش حدود 6,370 کیلومترـه

00:49:44.829 --> 00:49:48.549
یه‌خرده غیرمعمول‌ـه
چون کلا یک قمر داره

00:49:48.669 --> 00:49:51.749
... اما چیزی که خیلی غیرمعمولش می‌کنه

00:49:51.869 --> 00:49:56.789
حضور اون‌ـه
آب مایع روی سطح

00:50:01.829 --> 00:50:05.429
شاید زمین براتون یه جای عجیب نباشه

00:50:05.549 --> 00:50:07.109
چون روش زندگی می‌کنیم

00:50:07.229 --> 00:50:11.229
اما در حقیقت دنیای خیلی نایابی‌ـه

00:50:18.269 --> 00:50:20.949
... می‌دونید، انجام این کار توی منظومه شمسی‌مون

00:50:21.069 --> 00:50:24.549
به‌شدت شگفت‌انگیز و غیرمعمول‌ـه

00:50:24.669 --> 00:50:26.749
... چون هیچ جهانی نیست

00:50:26.869 --> 00:50:28.309
... که شرایط

00:50:28.429 --> 00:50:30.269
... دمایی و فشاری سطحش

00:50:30.389 --> 00:50:32.949
اجازه وجود آب مایع رو بده

00:50:33.069 --> 00:50:35.269
محدوده خیلی باریکی‌ـه

00:50:35.389 --> 00:50:37.349
... و این محدوده توسط

00:50:37.469 --> 00:50:39.349
ویژگی‌های جومون به وجود اومده

00:50:40.389 --> 00:50:41.669
... چندین تُن

00:50:41.789 --> 00:50:43.309
... از جو

00:50:43.429 --> 00:50:45.389
روی این استخر سنگی فشار میارن

00:50:45.509 --> 00:50:47.989
تا نذارن بجوشه و بخار بشه

00:50:48.109 --> 00:50:51.509
... طبیعت جومون، توسط تاریخ

00:50:51.629 --> 00:50:54.789
جهان‌مون، موقعیت‌مون توی منظومه شمسی

00:50:54.909 --> 00:50:56.829
و جاذبه به وجود اومده

00:50:56.949 --> 00:50:59.509
... تصور کنید که خیلی کم

00:50:59.629 --> 00:51:01.629
جرم زمین رو کم کنید

00:51:01.749 --> 00:51:04.029
اون موقع فشار کاهش پیدا می‌کنه

00:51:04.149 --> 00:51:06.189
و این آب، می‌جوشه و بخار می‌شه

00:51:06.309 --> 00:51:07.829
... اگه به کاهش جرم ادامه بدم

00:51:07.949 --> 00:51:10.389
و کشش گرانشی رو بیش‌تر کاهش بدم

00:51:10.509 --> 00:51:13.989
کل جو می‌ره توی فضا

00:51:20.189 --> 00:51:24.149
این ویژگی‌های بیشمار سیاره‌مون
... دست‌به‌دست هم دادن

00:51:24.269 --> 00:51:26.789
... تا باعث ماندگاری آب مایع

00:51:26.909 --> 00:51:29.069
بیش از چهار میلیارد سال بشن

00:51:33.949 --> 00:51:37.909
باعث شکل‌گیری خاص‌ترین ویژگی
سیاره زمین شدن

00:51:43.429 --> 00:51:44.749
حیات

00:51:59.189 --> 00:52:01.589
... با کاوش منظومه شمسی

00:52:01.709 --> 00:52:05.389
مناطق عجیب و عجیب‌تری رو کشف می‌کنیم

00:52:07.469 --> 00:52:09.589
... که همگی زاده‌ی

00:52:09.709 --> 00:52:12.749
... تعامل قوانین ساده و زیبای طبیعت

00:52:15.509 --> 00:52:19.029
با سرگذشت تک‌تک این جهان‌ها هستن

00:52:20.669 --> 00:52:24.629
درنهایت، عجایب بیشماری
از منظومه شمسی به وجود میان

00:52:31.509 --> 00:52:33.029
... از جمله

00:52:34.829 --> 00:52:36.629
خودمون

00:52:40.069 --> 00:52:41.869
این تلسکوپ‌ها رو ببینید

00:52:41.989 --> 00:52:44.069
حکم چشمِ ما رو توی این جهان دارن

00:52:44.189 --> 00:52:46.309
... برای خیلی شگفت‌انگیزه

00:52:46.429 --> 00:52:49.189
که توی یکی از جهان‌های عجیب
... منظومه شمسی‌مون

00:52:49.309 --> 00:52:51.709
مجموعه‌هایی از اتم‌ها
... دست‌به‌دست هم دادن

00:52:51.829 --> 00:52:53.229
... و نجوم رو به وجود آوردن چون

00:52:53.349 --> 00:52:56.189
زمین هیچ چیز خاصی نداره

00:52:56.309 --> 00:52:59.229
... صرفا یه توده از موادـه

00:52:59.349 --> 00:53:02.629
که یه راهی برای دوری از
فروپاشی گرانشی پیدا کرده

00:53:02.749 --> 00:53:05.069
... اما یه جایی بین این

00:53:05.189 --> 00:53:07.749
... کشش گرانشی طاقت‌فرسا

00:53:07.869 --> 00:53:11.309
... و حضور خالص مواد

00:53:11.429 --> 00:53:15.069
... بعضی از این مواد راهی برای تثبیت

00:53:15.189 --> 00:53:17.149
جایگاه‌شون توی هستی رو پیدا کردن

00:53:30.883 --> 00:53:36.275
[منظومه شمسی]
[مرزهای جدید]

00:53:38.269 --> 00:53:39.589
... هیچ سیاره‌ای

00:53:39.709 --> 00:53:42.909
مثل زحل انقدر حلقه نداره
... واقعا زیبان

00:53:43.029 --> 00:53:45.205
اما تصور اینکه ممکنه یه روزی
دیگه وجود نداشته باشن، خیلی عجیب‌ـه

00:53:45.229 --> 00:53:47.829
... به دور از ساختاری ابدی

00:53:47.949 --> 00:53:50.229
... می‌دونیم که این حلقه‌های عجیب

00:53:50.349 --> 00:53:53.149
سنگی و یخی، مدام دارن تغییر می‌کنن

00:53:53.269 --> 00:53:56.549
و ممکنه یه روزی به‌طور کامل ناپدید بشن

00:53:58.069 --> 00:54:00.829
سوال‌های زیادی در مورد
حلقه‌های زحل داریم

00:54:00.949 --> 00:54:02.949
مثلا قدمت‌شون چقدره؟

00:54:03.069 --> 00:54:05.429
چطور ساخته شدن و
سیر تکاملی‌شون چطور بوده؟

00:54:05.549 --> 00:54:06.921
تا کِی دوام میارن؟

00:54:07.189 --> 00:54:09.985
[کاسینی]
[ناسا]

00:54:10.349 --> 00:54:12.829
... فضاپیمای کاسینیِ ناسا، زحل و حلقه‌هاش رو

00:54:12.949 --> 00:54:16.709
در جست‌وجوی جواب
به مدت 13 سال بررسی کرد

00:54:18.109 --> 00:54:20.789
کاسینی بهمون این فرصت رو داد
... که از نزدیک‌ترین فاصله ممکن

00:54:20.909 --> 00:54:23.589
... زحل رو ببینیم اما

00:54:23.709 --> 00:54:24.709
ما رو متوجه چیزهای جدیدی کرد

00:54:24.749 --> 00:54:26.829
که از زمین، اصلا بهشون دسترسی نداشتیم

00:54:28.309 --> 00:54:31.789
کاسینی شاهد مجموعه‌ای از
قمرهای عجیب بود

00:54:31.909 --> 00:54:34.309
که توی حلقه‌ها، فضای خالی ایجاد می‌کنن

00:54:37.029 --> 00:54:40.029
اما یکی از بزرگ‌ترین کشف‌هاش
... در پِی مواجه‌اش با

00:54:40.149 --> 00:54:44.469
نوعی بارش باران عجیب بر روی زحل بود

00:54:45.829 --> 00:54:48.349
وویجر اولین سرنخ رو بهمون داد

00:54:48.469 --> 00:54:50.589
که ممکنه ذرات روی زحل بیفتن

00:54:50.709 --> 00:54:53.469
... در انتهای ماموریت کاسینی

00:54:53.589 --> 00:54:56.516
... وقتی فضاپیما رو فرستادیم بین حلقه‌ها و سیاره

00:54:56.516 --> 00:54:58.843
تونستیم ذرات حلقه کوچکی رو شناسایی کنیم

00:54:58.843 --> 00:55:00.669
که به روی سیاره سقوط می‌کردن

00:55:00.789 --> 00:55:02.909
"و به‌اصطلاح بهشون می‌گیم "بارش حلقه

00:55:04.389 --> 00:55:06.749
... جاذبه شدید زحل، این ذرات رو

00:55:06.869 --> 00:55:09.829
به سمت خودش می‌کشه
و حلقه‌ها رو دچار سایش می‌کنه

00:55:11.069 --> 00:55:14.429
بارش حلقه باعث می‌شه که
یواش‌یواش حلقه‌ها از بین برن

00:55:15.989 --> 00:55:18.829
... اما نمی‌دونیم این حلقه‌ها

00:55:18.949 --> 00:55:21.229
با چه سرعتی دارن از بین می‌رن
صرفا می‌دونیم که دارن از بین می‌رن

00:55:25.509 --> 00:55:27.509
... عبور از بین باران حلقه

00:55:27.629 --> 00:55:29.869
و رفتن از حلقه به سمت سیاره

00:55:29.989 --> 00:55:32.869
یکی از آخرین تلاش‌های کاسینی بود

00:55:32.989 --> 00:55:36.069
سال 2017، ماموریت کاسینی قبل از اینکه بفهمه

00:55:36.189 --> 00:55:40.829
حلقه‌ها چقدر دیگه دوام میارن، به پایان رسید

00:55:43.987 --> 00:55:47.669
[گویان فرانسه]
[‏25 دسامبر 2021]

00:55:47.669 --> 00:55:49.389
... برای رسیدن به جوابی قطعی

00:55:49.509 --> 00:55:51.669
... در مورد طول عمر حلقه‌های زحل

00:55:51.789 --> 00:55:53.834
نیاز به یه ماموریت جدید داشتیم

00:55:54.205 --> 00:55:57.469
[تلسکوپ فضایی جیمز وب]

00:55:57.469 --> 00:55:59.549
تلسکوپ فضایی جیمز وب
مثل یه تلسکوپ عادی نیست

00:55:59.669 --> 00:56:00.989
که روی زمین می‌بینید

00:56:01.109 --> 00:56:02.509
... مثل تلسکوپ‌های گُنده‌ای که

00:56:02.629 --> 00:56:04.589
بالای کوه داریم، نیست

00:56:04.709 --> 00:56:08.949
به‌جاش، توی فاصله 1.5 میلیون کیلومتری‌ـه

00:56:10.429 --> 00:56:12.703
... تلسکوپ فضایی برای نفوذ به اعماق هستی

00:56:12.703 --> 00:56:14.949
طراحی شده

00:56:16.269 --> 00:56:18.709
اما دوربین‌های مادون قرمزش
... منظومه شمسی‌مون رو

00:56:18.829 --> 00:56:22.737
از زاویه متفاوتی بهمون نشون می‌دن

00:56:22.737 --> 00:56:26.509
[اورانوس]

00:56:26.509 --> 00:56:29.949
حلقه‌های کمرنگ سیاره‌های دیگه که به‌طور
... معمول برامون قابل مشاهده نیستن رو

00:56:29.949 --> 00:56:30.869
{\an8}[نپتون]

00:56:30.869 --> 00:56:32.909
بهمون نشون می‌ده

00:56:33.309 --> 00:56:36.189
[مشتری]

00:56:36.189 --> 00:56:39.949
رفتن به بخش خارجی منظومه شمسی
به‌شدت سخت‌ـه

00:56:40.069 --> 00:56:43.269
برای همین، وسیله‌ای مثل
... تلسکوپ فضایی جیمز وب

00:56:43.389 --> 00:56:47.349
که می‌تونه این اشیاء دور رو مشاهده کنه
به‌شدت ارزشمنده

00:56:48.469 --> 00:56:49.401
بین اهدافش، زحل و حلقه‌هاش وجود داره

00:56:49.401 --> 00:56:52.728
{\an8}[زحل]

00:56:53.429 --> 00:56:54.469
... و امید می‌ره

00:56:54.589 --> 00:56:56.509
... که این تلسکوپ بتونه توی پاسخ به

00:56:56.629 --> 00:56:59.429
فهمیدن سرعت بارش حلقه کمک کنه

00:56:59.549 --> 00:57:02.949
حلقه‌ها غالبا از یخ درست شدن

00:57:03.069 --> 00:57:04.949
... و بعضی از ذرات کوچک

00:57:05.069 --> 00:57:07.829
توی میدان مغناطیسی می‌رن بالا
و روی سیاره سقوط می‌کنن

00:57:07.949 --> 00:57:09.669
این همه‌جای سیاره اتفاق می‌افته

00:57:09.789 --> 00:57:10.909
... برای همین توی مشاهدات‌مون

00:57:11.029 --> 00:57:13.269
... یه‌سری درخشش مادون قرمز رو

00:57:13.389 --> 00:57:15.869
سرتاسر سیاره می‌بینیم

00:57:15.989 --> 00:57:18.709
که نشون می‌ده مواد حلقه دارن
به سمت داخل حرکت می‌کنن

00:57:21.189 --> 00:57:22.669
... در چند سال آینده

00:57:22.789 --> 00:57:24.349
... تلسکوپ فضایی جیمز وب میزان شدت

00:57:24.469 --> 00:57:27.509
درخشش مادون قرمز رو اندازه‌گیری خواهد کرد

00:57:27.629 --> 00:57:31.989
و بهمون نشون می‌ده که حلقه‌ها
... چقدر سریع دارن ذرات‌شون رو از دست می‌دن

00:57:32.109 --> 00:57:34.709
خیلی هیجان دارم که بفهمیم
... حلقه‌های زحل

00:57:34.829 --> 00:57:36.989
با چه سرعتی دارن از بین می‌رن

00:57:37.109 --> 00:57:39.429
چون فهمیدن اتفاقاتی که
... الان داره رخ می‌ده

00:57:39.549 --> 00:57:41.669
... به‌شدت برای درک گذشته و

00:57:41.789 --> 00:57:43.469
پیش‌بینی آینده‌شون مهمه

00:57:43.589 --> 00:57:46.269
... و ما رو بیش از همیشه به درک اینکه

00:57:46.389 --> 00:57:50.389
... حلقه‌های یخی حیرت‌انگیز زحل تا کِی دوام میارن

00:57:50.509 --> 00:57:52.229
نزدیک می‌کنه

00:57:54.829 --> 00:57:57.509
تماشای حلقه‌های زحل خیلی جالبه

00:57:57.629 --> 00:58:00.709
... حس شیفتگی کودکانه

00:58:00.829 --> 00:58:03.389
... و کنجکاوی حرفه‌ای به‌طور خاصی

00:58:03.509 --> 00:58:06.189
دست‌به‌دست هم می‌دن

00:58:07.429 --> 00:58:09.958
اینکه می‌دونیم حلقه‌های زحل
قرار نیست تا ابد وجود داشته باشن

00:58:09.958 --> 00:58:12.069
و ما الان توی این بازه زمانی
... زنده‌ایم و می‌تونیم

00:58:12.189 --> 00:58:14.349
این حلقه‌ها رو ببینیم، واقعا عالیه

00:58:14.469 --> 00:58:17.269
حس می‌کنم خیلی خوش‌شانسیم
که می‌تونیم تجربه‌شون کنیم