WEBVTT

00:00:21.072 --> 00:00:24.392
اگه ازتون بپرسم یه سیاره
از چی ساخته شده؟

00:00:24.512 --> 00:00:28.792
احتمالا می‌گید سنگ و آهن

00:00:32.352 --> 00:00:34.272
... و برای سیاره‌های درونی منظومه شمسی

00:00:34.392 --> 00:00:38.592
مثل زمین، که به گرمای خورشید نزدیک هستن
کاملا درست می‌گید

00:00:42.912 --> 00:00:45.872
... اما اگه برید به بخش‌های خارجی و منجمد

00:00:45.992 --> 00:00:47.232
... منظومه شمسی

00:00:47.352 --> 00:00:50.552
اون موقع حتی گازهایی که
... جو ما رو تشکیل می‌دن

00:00:50.672 --> 00:00:54.552
... نیتروژن، کربن دی‌اکسید و آب

00:00:54.672 --> 00:00:56.232
همه منجمد هستن

00:00:58.352 --> 00:01:00.672
... و سیارات و قمرهای اونجا

00:01:00.792 --> 00:01:02.752
... کوهستان‌ها و یخچال‌های طبیعی

00:01:02.872 --> 00:01:06.272
... و حتی پوسته اون جهان‌ها

00:01:06.392 --> 00:01:08.192
از اون ساخته شدن

00:01:08.312 --> 00:01:12.272
یخ منجمد و پاک

00:01:13.992 --> 00:01:16.352
... یخی که در شرایط طاقت‌فرسا

00:01:16.472 --> 00:01:18.232
... در جاهایی به‌جز زمین پیدا می‌کنیم

00:01:18.352 --> 00:01:21.832
جوری رفتار می‌کنه که اصلا
فکر نمی‌کردیم ممکن باشه

00:01:28.392 --> 00:01:30.672
... با کاوش منظومه شمسی

00:01:30.792 --> 00:01:34.512
... فضاپیماهامون شاهد نابودی قمرها

00:01:36.232 --> 00:01:39.792
توسط دره‌های بزرگ از
یخ‌ها جابه‌جاشونده بودن

00:01:43.952 --> 00:01:47.392
سیاره‌های کوتوله‌ای که
... کوهستان‌هایی از یخ

00:01:47.512 --> 00:01:49.152
روی سطح‌شون جریان داره

00:01:52.712 --> 00:01:55.792
... جهان‌هایی که یخ یک روش رو پوشونده

00:01:57.872 --> 00:02:00.312
اما اون رو، کاملا خالی‌ـه

00:02:06.112 --> 00:02:09.872
و جای دیگه، سفقی بیگانه
بالای ابرها وجود داره

00:02:09.992 --> 00:02:14.472
همه به‌لطف حالت جدید و عجبیی از یخ
که به تازگی کشف شده

00:02:20.032 --> 00:02:22.032
... حتی اینجا، روی زمین

00:02:22.152 --> 00:02:26.752
... ما معتقدیم که رفتار ماده‌ی ساده‌ای مثل یخ

00:02:26.872 --> 00:02:29.072
باعث عواقب شدیدی شده

00:02:29.192 --> 00:02:33.232
... چون بدون رفتار نامعقول یخ

00:02:33.352 --> 00:02:37.312
زندگی روی سیاره ما، ممکن نبود

00:02:42.179 --> 00:02:48.814
[منظومه شمسی]

00:02:53.363 --> 00:02:59.004
[جهان‌های یخی]

00:03:06.152 --> 00:03:08.832
... سفرمون به جهان‌های یخی رو

00:03:08.952 --> 00:03:11.992
از لبه منجمد منظومه شمسی شروع می‌کنیم

00:03:23.038 --> 00:03:26.991
[پلوتون]

00:03:29.112 --> 00:03:32.672
... اینجا، خورشید انقدر دوره

00:03:32.792 --> 00:03:35.272
که صرفا مثل یه ستاره دیگه‌ست

00:03:36.617 --> 00:03:40.344
[فاصله از خورشید: 5.9 میلیارد کیلومتر]

00:03:41.552 --> 00:03:42.992
... پلوتون انقدر دوره

00:03:43.112 --> 00:03:45.872
... که فقط در ماه ژوئیه سال 2015

00:03:45.992 --> 00:03:49.752
تونستیم برای اولین و تنها بار، ببینیمش

00:03:51.288 --> 00:03:54.273
[نیو هورایزنز]
[ناسا]

00:03:55.792 --> 00:03:58.392
... فضاپیمای نیو هورایزنز با عبور از کنار پلوتون

00:03:58.512 --> 00:04:00.912
... اولین تصاویر نزدیک از این

00:04:01.032 --> 00:04:03.392
جهان یخ‌زده مرموز رو برامون فرستاد

00:04:06.436 --> 00:04:10.201
[دما: 230- درجه سانتی‌گراد]

00:04:12.312 --> 00:04:14.832
... سطحی قلبی‌شکل رو کشف کرد

00:04:14.952 --> 00:04:16.992
... که عرضش هزار کیلومتره

00:04:17.112 --> 00:04:19.232
و فقط یک روی پلوتون رو پوشونده

00:04:20.046 --> 00:04:24.559
[منطقه تومبو]

00:04:31.072 --> 00:04:32.832
... نزدیک لبه این دشت

00:04:32.952 --> 00:04:37.912
کوهستان‌هایی از جنس یخ
از سطح پلوتون بالا اومده بودن

00:04:39.989 --> 00:04:43.283
[برآمدگی‌های زانتیاس]

00:04:46.632 --> 00:04:49.032
... و بین این برآمدگی‌های ناهموارش

00:04:49.152 --> 00:04:51.152
... یخ به شکلی کشف شد

00:04:51.272 --> 00:04:54.352
که هیچ‌کس انتظار نداشت
روی پلوتون مشاهده کنه

00:04:59.552 --> 00:05:00.912
یخچال

00:05:02.992 --> 00:05:06.632
... رودخونه‌ای از یخ، در جهانی دورافتاده

00:05:06.752 --> 00:05:09.512
که انتظار نداشتیم چیزی روش حرکت کنه

00:05:11.952 --> 00:05:14.032
... دلیلش اینه که دمای اینجا

00:05:14.152 --> 00:05:18.912
فقط 40 درجه‌ست
اما چهل درجه زیر صفر

00:05:20.432 --> 00:05:23.392
دمایی که هیچ‌چیزی نباید
بتونه درش حرکت کنه

00:05:27.592 --> 00:05:30.832
بااین‌حال نیو هورایزنز مناطقی از
... پلوتون رو کشف کرد

00:05:30.952 --> 00:05:32.632
... که برای تمام جهان

00:05:32.752 --> 00:05:35.872
شبیه مناطق منجمد سیاره خودمون بود

00:05:42.777 --> 00:05:48.204
[پارک ملی دنالی]
[آلاسکا]

00:06:00.032 --> 00:06:01.952
وقتی توی این سال‌ها
... به اینجا پرواز کردی

00:06:02.072 --> 00:06:03.472
چقدر تغییر کرده؟

00:06:03.592 --> 00:06:04.632
هر روز تغییر می‌کنه

00:06:04.752 --> 00:06:05.872
جدی؟ -
آره -

00:06:08.032 --> 00:06:10.192
شکل اون یخچال تغییر می‌کنه

00:06:11.432 --> 00:06:12.912
هیچ‌وقت ثابت نیست

00:06:15.992 --> 00:06:18.752
... انگار داریم بالای پلوتون پرواز می‌کنیم

00:06:20.072 --> 00:06:22.352
چون خیلی شبیه همین‌جاست

00:06:22.472 --> 00:06:23.512
جدی؟

00:06:25.632 --> 00:06:28.632
سطحش چه شکلی‌ـه؟ -
مثل همین‌ـه -

00:06:28.752 --> 00:06:31.272
مثل همین، ارتفاع کوهستان‌ها هم همینه

00:06:31.392 --> 00:06:32.832
!حرف نداره

00:06:41.152 --> 00:06:44.392
... کشف سطح یخی و پویای پلوتون

00:06:44.512 --> 00:06:46.312
همه رو متحیر کرد

00:06:48.992 --> 00:06:51.632
باعث شد توی درک‌مون از
... این به‌اصطلاح سیاره کوتوله

00:06:51.752 --> 00:06:53.792
تجدید نظر کنیم

00:06:55.472 --> 00:06:56.912
... داریم می‌ریم که فرود بیایم

00:06:56.992 --> 00:06:59.752
برای همین فقط با هواپیما صحبت می‌کنم
نه با تو

00:06:59.872 --> 00:07:01.312
کار عاقلانه‌ایه

00:07:02.472 --> 00:07:05.552
من فرودهای زیادی رو تجربه کردم
اما شبیه این نبوده

00:07:06.632 --> 00:07:08.272
در حقیقت، هیچ‌کدوم شبیه این نبوده

00:07:09.392 --> 00:07:12.792
!واقعا خوشگل‌ترین باند فرود جهان‌ـه

00:07:18.992 --> 00:07:21.992
!به یخچال خوش اومدید بچه‌ها

00:07:32.712 --> 00:07:33.832
!وای

00:07:36.072 --> 00:07:38.152
... می‌دونید، وقتی رسیدیم

00:07:38.272 --> 00:07:40.192
... گفتن دما صفرـه

00:07:40.312 --> 00:07:43.592
و من با خودم گفتم
خیلی خوبه. صفر درجه هوا گرم‌ـه

00:07:43.712 --> 00:07:46.392
اما منظورشون فارنهایت بود
صفر درجه فارنهایت

00:07:46.512 --> 00:07:48.552
دمای اینجا 20 درجه زیر صفرـه

00:07:48.672 --> 00:07:49.832
... واقعا

00:07:49.952 --> 00:07:52.432
... یه حسی بهت دست می‌ده که

00:07:52.552 --> 00:07:54.712
همه‌جا سخت و یخ‌زده‌ست

00:07:54.832 --> 00:07:57.552
می‌دونید، هیچی تکون نمی‌خوره

00:07:57.672 --> 00:07:59.152
اما به‌شدت پویاست

00:07:59.272 --> 00:08:01.752
می‌تونید موقع فرود، توی جریان باد حسش کنید

00:08:01.872 --> 00:08:04.112
... و می‌تونید ببینید

00:08:04.232 --> 00:08:06.832
ببینید که چطور همه‌چیز جریان داره

00:08:13.752 --> 00:08:15.552
اون یخچال رو ببینید

00:08:16.872 --> 00:08:20.552
قشنگ می‌تونید حس کنید
یا ببینید که داره حرکت می‌کنه

00:08:20.672 --> 00:08:23.552
شبیه یه رودخونه صحنه آهسته‌ست

00:08:23.672 --> 00:08:25.512
و واقعا هم داره حرکت می‌کنه

00:08:25.632 --> 00:08:27.992
جریانش خیلی خیلی آروم‌ـه

00:08:30.192 --> 00:08:31.232
... و دلیل اینکه

00:08:31.352 --> 00:08:34.032
... این حجم بزرگ می‌تونه از دره بره پایین

00:08:34.152 --> 00:08:37.232
به‌خاطر ویژگی‌های خاص یخ‌ـه

00:08:37.352 --> 00:08:39.392
که ازش ساخته شده

00:08:43.472 --> 00:08:47.032
این یخ آبیِ روشن قشنگ جامد به‌نظر میاد

00:08:47.152 --> 00:08:48.552
انگار نمی‌شه حرکتش داد

00:08:48.672 --> 00:08:51.072
توسط فشار شکل گرفته

00:08:51.192 --> 00:08:53.672
... این ذرات برفی که دارن می‌بارن

00:08:53.792 --> 00:08:56.712
روی سطح یخچال می‌شینن
... و وقتی تجمع پیدا می‌کنن

00:08:56.832 --> 00:08:58.512
وزن‌شون رو به پایین فشار میاره

00:08:58.632 --> 00:09:00.232
فشار زیاد می‌شه

00:09:00.352 --> 00:09:03.832
و به این حالت یخ کریستالی می‌رسید

00:09:03.952 --> 00:09:06.712
که شفاف و آبی‌ـه

00:09:07.952 --> 00:09:09.912
... اما راستش، توی این فشار و دما

00:09:10.032 --> 00:09:11.552
اینا کامل جامد نیستن

00:09:11.672 --> 00:09:14.312
کریستال‌ها حالت صفحه‌ای دارن

00:09:14.432 --> 00:09:16.552
مثل دسته ورق می‌مونه

00:09:16.672 --> 00:09:19.112
... و این یعنی جاذبه داره اثر می‌ذاره

00:09:19.232 --> 00:09:21.152
... و سعی می‌کنه کل این صفحات رو

00:09:21.272 --> 00:09:22.592
بکشونه به سمت پایین دره

00:09:22.712 --> 00:09:26.512
این صفحات می‌تونن روی همدیگه لیز بخورن

00:09:26.632 --> 00:09:29.792
و این به یخچال اجازه می‌ده که حرکت کنه

00:09:29.912 --> 00:09:32.792
بین سنگ و یخ هم آب داریم

00:09:32.912 --> 00:09:34.832
این آب، حکم روان‌کننده یخچال رو داره

00:09:34.952 --> 00:09:36.832
بهش اجازه می‌ده راحت لیز بخوره

00:09:36.952 --> 00:09:40.272
... پس با اینکه به‌نظر ثابت و غیرقابل حرکت میاد

00:09:40.392 --> 00:09:42.872
... اما تحت شرایطی که روی زمین داریم

00:09:42.992 --> 00:09:46.712
می‌تونه تقریبا شبیه یه مایع عمل کنه

00:09:46.832 --> 00:09:52.152
خیلی آروم لیز بخوره و از دره بریزه پایین

00:10:01.512 --> 00:10:05.712
اصلا انتظار نداشتیم روی پلوتون، یخچال ببینیم

00:10:05.832 --> 00:10:08.872
... اینجا انقدر سرده که انتظار داشتیم

00:10:08.992 --> 00:10:11.592
کریستال‌های یخ، سفت‌تر از این باشن
که بخوان حرکت کنن

00:10:15.112 --> 00:10:18.512
هیچی نباید اینجا لیز بخوره و حرکت کنه

00:10:23.872 --> 00:10:27.032
بااین‌حال، این یخچال‌ها دقیقا همین کار رو می‌کنن

00:10:32.032 --> 00:10:34.712
... پس اگه از آبِ جامد تشکیل نشدن

00:10:34.832 --> 00:10:36.992
از چی تشکیل شدن؟

00:10:48.712 --> 00:10:51.152
... با عبور نیو هورایزنز از کنار پلوتون

00:10:51.272 --> 00:10:54.112
سنسورهاش متوجه یه سرنخ مهم شدن

00:10:56.032 --> 00:10:57.912
اینا عکس‌های سطح پلوتون‌ـه

00:10:58.032 --> 00:10:59.512
... و رنگ‌ها نشون‌دهنده‌ی

00:10:59.632 --> 00:11:01.672
... مولکول‌ها و مواد مختلفی هستن

00:11:01.792 --> 00:11:04.232
که نیو هورایزنز روی سطح پلوتون شناسایی کرد

00:11:04.352 --> 00:11:06.512
رنگ بنفش، متان‌ـه

00:11:06.632 --> 00:11:08.952
رنگ زرد، نیتروژن‌ـه

00:11:09.072 --> 00:11:11.552
و رنگ سبز، کربن مونوکسیدـه

00:11:11.672 --> 00:11:15.952
تمام این گازها، جامد هستن

00:11:16.072 --> 00:11:21.432
اکثر یخچال‌های پلوتون از نیتروژن ساخته شدن

00:11:21.552 --> 00:11:22.952
نیتروژن جامد

00:11:23.072 --> 00:11:25.312
نیتروژن ماده‌ایه که همه‌مون
باهاش آشنایی داریم

00:11:25.432 --> 00:11:28.792
همینه که اینجاست
اکثر هوامون از نیتروژن تشکیل شده

00:11:28.912 --> 00:11:32.592
پس این تجربه آشنامون اینه که
نمی‌تونیم ببینیمش

00:11:32.712 --> 00:11:34.872
... اما اگه خنکش کنی

00:11:37.352 --> 00:11:40.912
خیلی راحت می‌تونیم تبدیلش کنیم به مایع

00:11:42.672 --> 00:11:45.192
... اگه بازم خنک‌ترش کنیم

00:11:45.312 --> 00:11:46.512
تبدیل به جامد می‌شه

00:11:49.072 --> 00:11:52.352
نیتروژن توی دمای 210 درجه زیر صفر، یخ می‌زننه

00:11:52.472 --> 00:11:54.432
... و دمای سطح پلوتون

00:11:54.552 --> 00:11:56.472
حدود 230 درجه زیر صفرـه

00:11:56.592 --> 00:11:59.392
باعث می‌شه یخچال‌ها جامد بمونن

00:12:01.032 --> 00:12:03.512
... اما به‌طور حیاتی، یخ نیتروژن

00:12:03.632 --> 00:12:07.432
صرفا 20 درجه با دمای ذوبش فاصله داره

00:12:10.872 --> 00:12:15.232
خیلی شبیه وضعیت یخچال‌های زمین‌ـه

00:12:15.352 --> 00:12:17.752
دمای یخچال ... خب الان دمای هوا چنده؟

00:12:17.872 --> 00:12:20.312
حدود 10، 20 درجه زیر صفره

00:12:20.432 --> 00:12:24.432
اگه 20 درجه گرمش کنیم، ذوب می‌شه

00:12:24.552 --> 00:12:29.712
... پس اختلاف دمایی بین نیتروژن جامد

00:12:29.832 --> 00:12:31.352
... و نیتروژن گاز

00:12:31.472 --> 00:12:34.632
... و آب جامد و آب مایع

00:12:34.752 --> 00:12:36.392
تقریبا یکسان‌ـه

00:12:37.472 --> 00:12:38.472
... این یعنی

00:12:38.592 --> 00:12:40.352
... با افزایش کوچکی توی دما

00:12:40.472 --> 00:12:44.232
نیتروژن جامد پلوتون باید بتونه حرکت کنه

00:12:48.472 --> 00:12:50.632
... این کشف از یخچال‌های پلوتون

00:12:50.752 --> 00:12:53.072
چیز مهمی در مورد این سیاره بهمون یاد می‌ده

00:12:54.512 --> 00:12:58.792
این جهان کوچک باید یه‌خرده گرما
توی هسته‌اش داشته باشه

00:12:58.912 --> 00:13:02.552
گرمای رو به پایان از فساد رادیواکتیوی

00:13:02.672 --> 00:13:05.152
... انقدری هست که خیلی آروم

00:13:05.272 --> 00:13:07.712
کف این رودخونه‌های یخی رو ذوب کنه

00:13:07.832 --> 00:13:10.672
و بفرستدشون به سمت پایین دره

00:13:15.872 --> 00:13:17.632
... به‌نظرم من می‌تونم از کاوش پلوتون

00:13:17.752 --> 00:13:19.312
دوتا درس بگیرم

00:13:19.432 --> 00:13:21.952
یک اینکه قوانین زمین‌شناسی
بالاخره یه راهی برای انجام شدن پیدا می‌کنن

00:13:22.072 --> 00:13:24.592
حتی توی سیاره‌ای که انقدر از خورشید دوره

00:13:24.712 --> 00:13:25.952
... جایی که دماش

00:13:26.072 --> 00:13:28.872
حدود 40 درجه زیر صفرـه

00:13:28.992 --> 00:13:31.432
... تقریبا توی سردترین نقطه ممکن

00:13:31.552 --> 00:13:33.792
زمین‌شناسی باز هم عمل می‌کنه

00:13:33.912 --> 00:13:37.232
مخصوصا جایی که یه ماده
نزدیک دمای انجمادشه

00:13:37.352 --> 00:13:40.112
توی مورد پلوتون، این ماده، نیتروژن‌ـه

00:13:40.232 --> 00:13:44.152
... درس دوم که به‌نظرم مهم‌تر هم هست

00:13:44.272 --> 00:13:48.312
اینه که طبیعیت خیلی فراتر از تصورات ماست

00:13:48.432 --> 00:13:51.152
... هیچ‌کس انتظار نداشت که همچین

00:13:51.272 --> 00:13:54.192
... جهان زیبا و فعالی رو

00:13:54.312 --> 00:13:56.232
... انقدر دور از خورشید

00:13:56.352 --> 00:13:59.152
توی بخش یخی منظومه شمسی ببینه

00:14:08.112 --> 00:14:11.632
شباهت‌های زمین و پلوتون واقعا حیرت‌انگیزه

00:14:12.872 --> 00:14:16.152
اما نیو هورایزنز متوجه یه فرق شگفت‌انگیز شد

00:14:20.912 --> 00:14:23.112
یخچال‌های پلوتون از بین کوهستان‌هایی عبور می‌کنن

00:14:23.232 --> 00:14:25.792
که شبیه رشته‌کوه‌های آلاسکا هستن

00:14:28.752 --> 00:14:31.712
... اما برخلاف مخروط‌های گرانیتی کوهستان دنالی

00:14:33.112 --> 00:14:37.312
کوهستان‌های پلوتون از آب جامد ساخته شدن

00:14:41.232 --> 00:14:43.752
واقعا نمی‌شه تصور کرد
... چیز به این بزرگی و مرتفعی

00:14:43.872 --> 00:14:46.272
از آب ساخته شده
... همین واقعا

00:14:46.392 --> 00:14:48.072
من رو حیرت‌زده می‌کنه -
!خیلی عجیبه -

00:14:48.192 --> 00:14:51.232
همه‌ش آب‌ـه؟ هیچ سنگی توش نیست؟ -
آره، تقریبا همینه. آره -

00:14:52.712 --> 00:14:55.152
و همین باعث یه نکته عجیب‌غریب می‌شه

00:14:56.752 --> 00:14:59.712
یخ آبی کوهستان‌ها نسبت به
... یخ نیتروژنی یخچال‌ها

00:14:59.832 --> 00:15:02.432
تراکم کم‌تری داره

00:15:02.552 --> 00:15:04.152
... برای همین، بعضی جاها

00:15:04.272 --> 00:15:07.752
کوه‌هایی رو می‌بینیم که
روی یخچال‌ها شناور هستن

00:15:07.872 --> 00:15:12.712
و مثل کوه‌های یخی
روی دشت یخی زیرشون حرکت می‌کنن

00:15:19.912 --> 00:15:23.672
پلوتون، جهانی ساخته‌شده از یخ

00:15:33.392 --> 00:15:37.352
پلوتون رو پشت‌سر می‌ذاریم
و برمی‌گردیم به سمت نور خورشید

00:15:37.472 --> 00:15:40.952
... وارد جهانی از غول‌های یخی می‌شیم

00:15:42.773 --> 00:15:44.552
[نپتون]

00:15:44.552 --> 00:15:46.512
... جهان‌های گازی بزرگ

00:15:47.752 --> 00:15:49.792
جایی که طوفان‌های یخی جریان داره

00:15:54.672 --> 00:15:56.872
... و روی داخلی‌ترینِ این سیاره‌ها

00:15:56.992 --> 00:16:00.232
پدیده‌ای رو کشف کردیم که به‌طرز عجیبی
شبیه سیاره‌ی زمین خودمونه

00:16:06.026 --> 00:16:10.285
[اورانوس]

00:16:13.152 --> 00:16:16.352
... درست بالای ابرهای یخی اورانوس

00:16:16.472 --> 00:16:21.152
شفقی زیبا و سماوی قرار داره

00:16:24.392 --> 00:16:27.952
که مثل زمین، توی قطب‌هاش قرار نداره

00:16:28.072 --> 00:16:30.552
بلکه سرتاسرش پخش شده

00:16:36.472 --> 00:16:38.272
حتی در نزدیکی خط استوا

00:16:43.232 --> 00:16:46.832
چه چیزی باعث این منظره زیبا و نادر می‌شه؟

00:16:58.032 --> 00:17:00.712
علت فیزیکی ساده
... شکل‌گیری شفق توی اورانوس

00:17:00.832 --> 00:17:04.472
مثل زمین می‌مونه

00:17:04.592 --> 00:17:06.552
... خب، خورشید مدام داره

00:17:06.672 --> 00:17:09.232
بارشی از ذرات باردار رو از خودش ساتع می‌کنه

00:17:09.352 --> 00:17:10.568
که بهش می‌گن باد خورشیدی

00:17:10.592 --> 00:17:12.912
... و وقتی این ذرات باردار به زمین می‌رسن

00:17:13.032 --> 00:17:15.952
... اکثرشون به‌خاطر میدان مغناطیسی زمین

00:17:16.072 --> 00:17:20.712
به‌طور بی‌آزاری منحرف می‌شن
و برمی‌گردن توی فضا

00:17:20.832 --> 00:17:23.872
... میدان مغناطیسی زمین تا حد زیادی شبیه

00:17:23.992 --> 00:17:25.752
میدان مغناطیسی یک آهن‌رباست

00:17:25.872 --> 00:17:28.272
می‌تونم بهتون نشون بدم
... فقط باید یه‌خرده

00:17:28.392 --> 00:17:30.912
... براده آهن بریزم

00:17:32.272 --> 00:17:33.912
دور آهن‌ربا

00:17:38.032 --> 00:17:41.632
و براده آهن‌ها هم‌راستای
میدان مغناطیسی قرار می‌گیرن

00:17:41.752 --> 00:17:44.432
وقتی باد خورشیدی به میدان مغناطیسی
... برخورد می‌کنه

00:17:44.552 --> 00:17:46.072
... توی اکثر بخش‌های زمین

00:17:46.192 --> 00:17:48.792
بدون هیچ ضرری، برمی‌گردن توی فضا

00:17:48.912 --> 00:17:50.192
... اما توی قطب‌ها

00:17:50.312 --> 00:17:52.512
این ذرات باردار می‌تونن گیر بیفتن

00:17:52.632 --> 00:17:54.232
... و می‌تونن کشیده بشن به

00:17:54.352 --> 00:17:56.232
... جو بالایی زمین

00:17:56.352 --> 00:17:58.632
و با مولکول‌های اونجا برخورد داشته باشن

00:17:58.752 --> 00:18:00.112
یعنی با اکسیژن و نیتروژن

00:18:00.232 --> 00:18:02.512
و همین باعث می‌شه که
این مولکول‌ها از خودشون نور ساتع کنن

00:18:02.632 --> 00:18:03.912
و بدرخشن

00:18:04.032 --> 00:18:06.192
... اگه خوش‌شانس باشید

00:18:06.312 --> 00:18:09.432
می‌تونید این نورهای شمالی و جنوبی رو ببینید

00:18:12.112 --> 00:18:14.832
... پس یه جایی در اعماق سیاره‌مون

00:18:14.952 --> 00:18:17.912
یه چیزی شبیه آهن‌ربا وجود داره

00:18:19.152 --> 00:18:21.032
و واقعا هم داره

00:18:21.152 --> 00:18:24.232
اما یه هسته آهنی داغ و مذاب‌ـه

00:18:24.352 --> 00:18:27.152
که با چرخش زمین، می‌چرخه

00:18:29.192 --> 00:18:31.112
و جریان‌های الکتریکی و
... میدان مغناطیسی‌ای

00:18:31.232 --> 00:18:34.912
ایجاد می‌کنه که وارد فضا می‌شن

00:18:37.072 --> 00:18:39.432
اما اورانوس فرق می‌کنه

00:18:39.552 --> 00:18:41.912
شفق توی قطب‌ها وجود نداره

00:18:42.032 --> 00:18:44.072
... و ما فکر نمی‌کنیم که

00:18:44.192 --> 00:18:47.192
یه هسته آهنی یا فلزی مذاب داشته باشه

00:18:47.312 --> 00:18:50.032
که این جریان‌های الکتریکی رو به وجود بیاره

00:18:50.152 --> 00:18:53.432
... اینکه اورانوس، شفق

00:18:53.552 --> 00:18:56.672
... و یه‌جور میدان مغناطیسی داره

00:18:56.792 --> 00:18:58.432
یه معمای بزرگ‌ـه

00:19:03.392 --> 00:19:05.752
اما فرضیه‌هایی داریم که
... بهمون این اجازه رو می‌ده

00:19:05.872 --> 00:19:07.952
که تا حدودی حدس بزنیم
چه اتفاقی داره می‌افته

00:19:12.432 --> 00:19:15.792
تصور کنید از بین ابرهای اورانوس عبور کنید

00:19:15.912 --> 00:19:19.232
از بین لایه یخی که دور سیاره جریان داره

00:19:23.632 --> 00:19:25.792
و همین‌طوری برید به سمت مرکز

00:19:27.392 --> 00:19:30.392
... وارد منطقه‌ای می‌شیم که فشارش

00:19:30.512 --> 00:19:33.712
... چند میلیون برابر فشار جو زمین‌ـه

00:19:35.392 --> 00:19:38.392
و دماش تقریبا به‌اندازه دمای سطح خورشیدـه

00:19:38.792 --> 00:19:43.152
[دما: 5,500 درجه سانتی‌گراد]

00:19:43.152 --> 00:19:45.472
... به‌جای سنگ یا فلز مذاب

00:19:45.592 --> 00:19:48.192
... که داخل سیاره خودمون وجود داره

00:19:48.312 --> 00:19:52.072
آب یخ‌زده بیش‌تری پیدا می‌کنیم

00:19:53.672 --> 00:19:58.512
اما به شکل عجیبی از ماده
که اسمش "یخ فوق یونی"ـه

00:20:02.992 --> 00:20:07.192
یخ معمولی، ساختاری کریستالی داره
که این شکلی‌ـه

00:20:07.312 --> 00:20:11.592
مهره‌های قرمز، اتم اکسیژن هستن
و مهره‌های سفید، اتم هیدروژن

00:20:11.712 --> 00:20:13.792
... و می‌تونید ببینید که با هم پیوند

00:20:13.912 --> 00:20:17.032
و این شبکه کریستالی منظم رو تشکیل دادن

00:20:18.272 --> 00:20:19.912
... داخل این شبکه

00:20:20.032 --> 00:20:23.512
چیزی که بتونه جریان الکتریکی رو
حمل کنه، نمی‌تونه جریان داشته باشه

00:20:23.632 --> 00:20:26.072
برای همین، میدان مغناطیسی
نمی‌تونه به وجود بیاد

00:20:27.512 --> 00:20:29.592
... اما این

00:20:29.712 --> 00:20:33.392
ساختار کریستالی یخ فوق یونی‌ـه

00:20:33.512 --> 00:20:35.792
اکسیژن‌ها رو هنوز داریم

00:20:35.912 --> 00:20:37.792
که با هم پیوند تشکیل دادن و
یه کریستال ایجاد کردن

00:20:37.912 --> 00:20:40.432
... اما هسته هیدروژن رو داریم

00:20:40.552 --> 00:20:42.992
که پروتون‌های باردار هستن

00:20:43.112 --> 00:20:46.952
و می‌تونن آزادانه توی
شبکه کریستالی حرکت کنن

00:20:47.072 --> 00:20:52.392
که یعنی، این یه ماده‌ی رساناست

00:20:53.952 --> 00:20:56.912
... این حرکت پروتون‌ها

00:20:57.032 --> 00:21:00.312
می‌تونه توی میدان مغناطیسی اورانوس
نقش داشته باشه

00:21:03.992 --> 00:21:09.032
اگه این‌طور باشه، تا حدودی
... این یخ فوق یونی

00:21:09.152 --> 00:21:12.232
عامل شفق‌های رازآلود این سیاره‌ست

00:21:14.792 --> 00:21:19.312
هنوز کامل از این قضیه مطمئن نیستیم

00:21:19.432 --> 00:21:23.632
تا یه مدت طولانی، این حالت عجیبِ یخ
صرفا یه فرضیه بود

00:21:23.752 --> 00:21:24.792
... اما بعدش یه تیم

00:21:24.912 --> 00:21:27.192
... یکی از قوی‌ترین لیزرهای جهان رو

00:21:27.312 --> 00:21:29.192
به یک قطره آب تاباند

00:21:29.312 --> 00:21:32.472
... و شرایطی که در اعماق

00:21:32.592 --> 00:21:34.552
اورانوس وجود داره رو ایجاد کرد

00:21:34.672 --> 00:21:36.912
... و فقط برای یک لحظه‌ی کوتاه

00:21:37.032 --> 00:21:40.472
تونستن یخ فوق یونی رو مشاهده کنن

00:21:43.712 --> 00:21:49.192
اورانوس، جهانی که با یخ روشن شده

00:21:54.512 --> 00:21:56.672
... توی سفرمون بین جهان‌های یخی

00:21:56.792 --> 00:21:59.392
... بیش‌تر به خورشید نزدیک می‌شیم

00:21:59.512 --> 00:22:02.072
... تا به یکی از کاوش‌شده‌ترین

00:22:02.192 --> 00:22:06.352
سیاره‌ها منظومه شمسی برسیم

00:22:07.063 --> 00:22:10.048
[زحل]

00:22:22.872 --> 00:22:26.112
حلقه‌های زحل از کریستال‌های بیشماری ساخته شدن

00:22:26.232 --> 00:22:29.072
که اندازه‌شون از چند میکرون شروع می‌شه

00:22:29.192 --> 00:22:30.752
و تا تکه‌های بزرگ می‌رسه

00:22:33.912 --> 00:22:38.192
همه‌شون تقریبا به‌طور کامل از یخ تشکیل شدن

00:22:46.152 --> 00:22:48.072
... این حلقه‌ها توی مدارشون

00:22:48.192 --> 00:22:51.432
حداقل 146 قمر دارن

00:22:54.032 --> 00:22:56.912
... و وقتی به سمت خارج این منظومه می‌ریم

00:22:57.032 --> 00:22:59.352
... فضاپیمای ناسا، کاسیینی

00:22:59.472 --> 00:23:02.472
یکی از حیرت‌انگیزترین کشف‌ها رو انجام داد

00:23:05.390 --> 00:23:12.614
[یاپتوس]

00:23:13.552 --> 00:23:16.912
یاپتوس، شبیه یه گردو ئه

00:23:17.032 --> 00:23:19.232
که وسطش، یک رشته‌کوه داره

00:23:20.672 --> 00:23:23.152
اما این عجیب‌ترین ویژگیش نیست

00:23:27.312 --> 00:23:28.912
... توی قرن 17اُم

00:23:29.032 --> 00:23:31.512
... فقط حدود 60 سال، در واقع

00:23:31.632 --> 00:23:33.232
... بعد از اختراع تلسکوپ

00:23:33.352 --> 00:23:36.192
جووانی کاسینی، یاپتوس رو کشف کرد

00:23:36.312 --> 00:23:38.232
... اما فورا متوجه یه چیز عجیب

00:23:38.352 --> 00:23:40.672
در مورد این قمر، موقع چرخیدنش
دور سیاره شد

00:23:40.792 --> 00:23:42.832
... چون می‌تونست از یک سمت سیاره

00:23:42.952 --> 00:23:44.592
... این قمر رو ببینه

00:23:44.712 --> 00:23:47.392
اما از اون سمتش، نمی‌تونست

00:23:47.512 --> 00:23:49.192
... چون آدم عاقلی بوده

00:23:49.312 --> 00:23:50.992
!هرچی نباشه، دانشمند بوده

00:23:51.112 --> 00:23:53.512
... گفت که این قمر ناپدید نمی‌شه

00:23:53.632 --> 00:23:55.432
حتما یه توضیح دیگه‌ای داره

00:23:55.552 --> 00:23:59.552
و حدس زد که یک سمت این قمر
... باید خیلی روشن

00:23:59.672 --> 00:24:02.192
و اون یکی سطحش، باید خیلی تیره باشه

00:24:02.312 --> 00:24:04.232
... حالا، 300 سال بعد

00:24:04.352 --> 00:24:08.072
یه فضاپیما با اسم اون دانشمند
فرستادیم به زحل

00:24:10.472 --> 00:24:12.152
... و کشف کردیم

00:24:12.272 --> 00:24:13.872
که حق با اون بوده

00:24:17.112 --> 00:24:19.032
... کاسینی مدارکی رو فرستاد

00:24:19.152 --> 00:24:22.272
که یک سطح یاپتوس، یخی و سفیدرنگ‌ـه

00:24:22.392 --> 00:24:25.192
درحالی‌که اون سمتش، سیاه‌ـه

00:24:30.392 --> 00:24:31.792
... چه چیزی ممکنه همچین

00:24:31.912 --> 00:24:35.272
دنیای تک‌رنگی رو ایجاد کرده باشه؟

00:24:37.872 --> 00:24:41.432
یه معمای بزرگ‌ـه اما می‌شه
... با نگاه کردن به خط بین

00:24:41.552 --> 00:24:43.872
دو نیم‌کره یه سرنخی پیدا کرد

00:24:43.992 --> 00:24:46.352
... چون مناطقی روی سطحش هست

00:24:46.472 --> 00:24:47.712
... که هم تاریکِ تاریک هستن

00:24:47.832 --> 00:24:49.592
... و هم از گرم‌ترین مناطق

00:24:49.712 --> 00:24:51.872
منظومه زحلی هستن

00:24:54.512 --> 00:24:56.552
این گرما بدون شک، مرتبط‌ـه

00:24:56.672 --> 00:25:00.472
... دمای بخش تاریک این قمر

00:25:00.592 --> 00:25:02.592
‏140 درجه زیر صفرـه

00:25:02.712 --> 00:25:05.272
... که حدود 20 درجه نسبت به

00:25:05.392 --> 00:25:07.272
سطح یخی این قمر، گرم‌تره

00:25:13.512 --> 00:25:16.072
و ما معتقدیم که این اختلاف
... درست به‌اندازه‌ایه

00:25:16.192 --> 00:25:18.232
... که به‌طور خاصی

00:25:18.352 --> 00:25:20.192
یخ رو توی این قمر جابه‌جا کنه

00:25:26.592 --> 00:25:29.192
... با چرخش آرام یاپتوس

00:25:29.312 --> 00:25:33.570
هر 79 روز زمینی یک‌بار
... نور خورشید به سطح تیره می‌خوره

00:25:33.570 --> 00:25:37.112
و دماش رو می‌بره بالا

00:25:37.232 --> 00:25:41.872
مولکول‌های آب می‌رن بالا
و به سمت بخش روشن کشیده می‌شن

00:25:41.992 --> 00:25:43.632
بعد متراکم می‌شن

00:25:43.752 --> 00:25:45.592
و می‌ریزن روی سطح

00:25:45.712 --> 00:25:48.152
باعث می‌شن روشن و روشن‌تر بشه

00:25:48.272 --> 00:25:50.192
یه‌جورایی مثل اتفاقی می‌مونه
که اینجا داره رخ می‌ده

00:25:50.312 --> 00:25:53.072
... خب، اونجا توی اقیانوس آرام

00:25:53.192 --> 00:25:55.552
... آب داره تبدیل به بخارآب می‌شه

00:25:55.672 --> 00:25:59.232
میاد به این بخش سرد
و به شکل برف، می‌باره

00:25:59.352 --> 00:26:02.752
باعث می‌شه این سطح، روشن بشه

00:26:10.752 --> 00:26:14.672
... روی بخش تاریک یاپتوس، یخ گرم می‌شه

00:26:14.792 --> 00:26:18.272
و جوی نازک از بخارآب تولید می‌کنه

00:26:25.432 --> 00:26:26.752
... و جایی که این بخارآب به

00:26:26.872 --> 00:26:28.672
... بخش سردتر، یعنی بخش روشن قمر می‌رسه

00:26:28.792 --> 00:26:30.872
منجمد می‌شه و دوباره برمی‌گرده به سطح

00:26:30.992 --> 00:26:33.312
که شبیه برف تازه‌ست

00:26:37.112 --> 00:26:40.832
و باعث این نیم‌کره سفیدِ یخیِ روشن می‌شه

00:26:42.752 --> 00:26:44.952
اما هنوز یه معما وجود داره

00:26:45.072 --> 00:26:48.232
... از اونجایی که یاپتوس یه قمر یخی‌ـه

00:26:50.432 --> 00:26:54.512
ماده تیره‌ای که یک روش رو پوشونده، چیه؟

00:27:00.912 --> 00:27:04.112
سال 2009، تلسکوپ فضایی مادون قرمز اسپیتزر

00:27:04.232 --> 00:27:06.032
این رو کشف کرد

00:27:06.152 --> 00:27:08.992
این یکی دیگه از حلقه‌های دور زحل‌ـه

00:27:09.112 --> 00:27:10.312
اما خیلی بزرگ‌ـه

00:27:10.432 --> 00:27:12.712
یکی از بزرگ‌ترین چیزهای منظومه شمسی‌ـه

00:27:12.832 --> 00:27:16.712
قطرش حدود 12 میلیون کیلومتره

00:27:22.392 --> 00:27:26.192
مشاهدات اخیر کاوشگر نقشه‌بردار
... فروسرخ میدان وسیع

00:27:26.312 --> 00:27:28.752
... نشون دادن که قطر این حلقه

00:27:28.872 --> 00:27:32.912
می‌تونه تا 20 میلیون کیلومتر هم برسه

00:27:35.232 --> 00:27:36.912
... توی این مقیاس پهناور

00:27:37.032 --> 00:27:41.352
زحل و حلقه‌های یخی معروفش
دیگه به سختی قابل مشاهده هستن

00:27:47.512 --> 00:27:50.072
... شاید عجیب باشه که هیچ‌کس تا سال 2009

00:27:50.192 --> 00:27:53.312
نتونسته بزرگ‌ترین ساختار
منظومه شمسی رو ببینه

00:27:53.432 --> 00:27:57.832
دلیلیش اینه که این حلقه
خیلی تاریک و پراکنده‌ست

00:27:57.952 --> 00:28:00.312
... اگه برید وسط این حلقه

00:28:00.432 --> 00:28:01.632
... وقتی دوروبَرتون رو نگاه کنید

00:28:01.752 --> 00:28:03.792
نمی‌فهمید داخلش هستید

00:28:03.912 --> 00:28:05.432
... اسپیتزر این حلقه رو دید

00:28:05.552 --> 00:28:07.592
چون یه تلسکوپ مادون قرمزـه

00:28:07.712 --> 00:28:10.192
... و به‌جای نور مرئی

00:28:10.312 --> 00:28:12.112
نور مادون قرمز رو شناسایی کرد

00:28:12.232 --> 00:28:15.752
درخشش و گرمایی که از حلقه
داره ساتع می‌شه

00:28:17.432 --> 00:28:19.792
... در نتیجه این حلقه غول‌پیکر خارجی

00:28:19.912 --> 00:28:21.912
به‌شدت با حلقه‌های یخی زحل فرق می‌کنه

00:28:23.472 --> 00:28:26.712
این حلقه از چی ساخته شده
و از کجا اومده؟

00:28:30.294 --> 00:28:34.637
[فوئبه]

00:28:36.432 --> 00:28:39.792
فوئبه یکی دیگه از قمرهای خارجی زحل‌ـه

00:28:39.912 --> 00:28:43.552
و هربار که یه سیارک
... بیش از حد بهش نزدیک می‌شه

00:28:46.192 --> 00:28:50.232
در پی برخوردشون
مواد تیره‌رنگی به فضا پرت می‌شن

00:28:58.032 --> 00:28:59.672
... در طول میلیاردها سال

00:28:59.792 --> 00:29:03.232
برخوردهای بیشماری باعث شده
... که گردوخاک فوئبه

00:29:03.352 --> 00:29:08.032
دور زحل پخش بشه و
حلقه تیره گسترده‌اش رو ایجاد کنه

00:29:12.432 --> 00:29:16.912
یاپتوس با چرخشش دور زحل
از این حلقه عبور می‌کنه

00:29:17.032 --> 00:29:20.672
برای همین، مواد تیره‌رنگی که
... توی حلقه هستن

00:29:20.792 --> 00:29:23.072
روی سطح یاپتوس جمع می‌شن

00:29:23.192 --> 00:29:25.632
این یه فرآیند به‌شدت کُندـه

00:29:25.752 --> 00:29:28.112
مواد تیره‌رنگ روی یاپتوس جمع می‌شن

00:29:28.232 --> 00:29:30.912
... و اندازه لایه تیره‌رنگ رو

00:29:31.032 --> 00:29:34.552
... هر یک میلیون سال

00:29:34.672 --> 00:29:36.672
چهارصدم میلی‌متر افزایش می‌دن

00:29:36.792 --> 00:29:38.832
این مدل، خیلی هم مدل بدی نیست

00:29:38.952 --> 00:29:41.632
... بعضی از ذراتی که توی حلقه هستن

00:29:41.752 --> 00:29:42.752
واقعا اندازه‌شون همین‌قدره

00:29:42.872 --> 00:29:44.712
اندازه دونه فلفل هستن

00:29:44.832 --> 00:29:45.832
بعضی‌هاشون هم بزرگ‌ترن

00:29:45.912 --> 00:29:47.512
قطرشون حدود چند سانتی‌متره

00:29:47.632 --> 00:29:50.232
اما اکثرشون همین‌طورین

00:29:52.832 --> 00:29:55.912
بااین‌حال همچنان یک معما باقی‌ست

00:29:56.032 --> 00:29:58.872
چرا نصفش تیره‌ست و نصفش روشن؟

00:30:01.872 --> 00:30:06.472
یاپتوس هر 79 روز یک‌بار
یک دور، دور خودش می‌چرخه

00:30:06.592 --> 00:30:10.872
و هر 79 روز یک‌بار
یک دور، دور زحل می‌چرخه

00:30:10.992 --> 00:30:12.592
بهش می‌گن قفل کشندی

00:30:12.712 --> 00:30:13.952
مثل ماه خودمون‌ـه

00:30:14.072 --> 00:30:16.952
وقتی دور زحل می‌چرخه
... و از حلقه عبور می‌کنه

00:30:17.072 --> 00:30:20.832
همیشه یک نیم‌کره‌اش رو به جلو قرار داره

00:30:25.312 --> 00:30:29.032
... یاپتوس، بخشی از طبیعتی‌ـه

00:30:29.152 --> 00:30:31.432
... که به‌لطف تعامل دو قمر

00:30:31.552 --> 00:30:33.512
... توی یه حلقه تاریک

00:30:33.632 --> 00:30:36.192
درست در لبه قلمروی زحل، شکل گرفته

00:30:38.832 --> 00:30:42.352
جهانی که توسط یخ، نقاشی شده

00:30:57.392 --> 00:31:00.152
... با نزدیک‌تر شدن به خورشید

00:31:00.272 --> 00:31:02.632
یخ، به‌شدت نایاب می‌شه

00:31:05.260 --> 00:31:07.516
[مشتری]

00:31:09.472 --> 00:31:12.232
مشتری 95 قمر شناخته‌شده داره

00:31:16.352 --> 00:31:19.512
از جمله سه جهان یخی بزرگ

00:31:27.072 --> 00:31:29.992
... و یکی‌شون، هدفی امیدوارکننده

00:31:30.112 --> 00:31:33.112
در جست‌وجوی حیات فراتر از زمین‌ـه

00:31:34.138 --> 00:31:38.634
[اروپا]

00:31:43.516 --> 00:31:46.389
[جونو]
[ناسا]

00:31:47.072 --> 00:31:51.712
سال 2022، فضاپیمای جونو ناسا
... از کنار اروپا عبور کرد

00:31:53.072 --> 00:31:54.392
... و از جهانی عکس‌برداری کرد

00:31:54.512 --> 00:31:57.352
که خطوط قرمز مرموزی داشت

00:32:02.152 --> 00:32:03.952
... دره‌هایی بزرگ

00:32:05.632 --> 00:32:10.152
بعضی 100 متر عمق و ده‌ها کیلومتر عرض داشتن

00:32:11.872 --> 00:32:14.272
... بعضی جاها، پوشیده از مواد قرمزی بود

00:32:14.392 --> 00:32:18.672
که ممکنه ترکیب تازه کشف‌شده‌ای
از نمک و آب باشه

00:32:29.312 --> 00:32:33.192
جونو، جدیدترین ماموریت ناسا
برای عبور از کنار اروپا بود

00:32:33.312 --> 00:32:35.352
... و عکس‌های باجزئیاتی

00:32:35.472 --> 00:32:38.312
از سطح عجیب و ترک‌خورده‌اش گرفت

00:32:40.180 --> 00:32:43.199
[یخچال ماتانوسکا]
[آلاسکا]

00:32:44.512 --> 00:32:45.792
... دره‌های اروپا

00:32:45.912 --> 00:32:48.392
اصلا شبیه دره‌های زمین نیستن

00:32:49.912 --> 00:32:53.592
در اصل، شبیه هیچ‌جایی در
منظومه شمسی نیستن

00:32:55.432 --> 00:32:57.432
این خط‌ها، هندسی هستن

00:32:57.552 --> 00:33:01.312
خط‌هایی رو تشکیل می‌دن که
روی سطح، به‌هم برخورد می‌کنن

00:33:01.432 --> 00:33:04.952
اما چه چیزی این الگوها رو ایجاد کرده؟

00:33:06.512 --> 00:33:09.472
ویژگی‌های سطحی اروپا
محل فعلی تحقیقات هستن

00:33:09.592 --> 00:33:12.312
و باعث شده دانشمندان ناسا
... به بخش‌های یخ‌زده

00:33:12.432 --> 00:33:15.072
سیاره خودمون برن تا
جواب‌هاشون رو پیدا کنن

00:33:16.792 --> 00:33:19.432
این عکسی از یه منطقه
... روی سطح اروپا

00:33:19.552 --> 00:33:20.832
به اسم فیدرا لینیاست

00:33:20.952 --> 00:33:23.472
و این رو ببینید

00:33:23.592 --> 00:33:26.112
تقریبا شبیه گرند کنیونِ زمین‌ـه

00:33:26.232 --> 00:33:29.072
طولش 50 کیلومتره

00:33:29.192 --> 00:33:32.152
یه سرنخ از ماهیت این رو می‌تونیم اینجا ببینیم

00:33:32.272 --> 00:33:35.472
خط بالایی و پایینی رو در نظر بگیرید

00:33:35.592 --> 00:33:39.672
و توی ذهن‌تون اینا رو به‌هم برسونید

00:33:39.792 --> 00:33:43.112
می‌بینید که خیلی دقیق
کنار هم جفت می‌شن

00:33:43.232 --> 00:33:46.512
پس این پوسته‌شه که از هم جدا شده

00:33:46.632 --> 00:33:49.152
... فقط یک جا توی منظومه شمسی هست

00:33:49.272 --> 00:33:50.872
که همچین چیزی رو می‌بینیم

00:33:50.992 --> 00:33:53.232
و اونجا، همین‌جاست
سیاره زمین

00:33:53.352 --> 00:33:55.432
علتش هم زمین‌ساخت صفحه‌ایه

00:33:57.872 --> 00:34:00.952
... روی زمین، گرمای درونی سیاره

00:34:01.072 --> 00:34:03.792
... با عبور از بین پوسته

00:34:03.912 --> 00:34:07.152
باعث زمین‌ساخت صفحه‌ای می‌شه

00:34:12.472 --> 00:34:16.632
خب، هیچ‌کس انتظار نداشت
همچین چیزی رو روی یک قمر ببینه

00:34:26.072 --> 00:34:28.112
... روی اروپا، سنگ‌های مذاب

00:34:28.232 --> 00:34:30.552
باعث دور شدن این صفحات نمی‌شن

00:34:33.752 --> 00:34:36.552
طبق ارزیابی تراکم این قمر
... مشخص شده که

00:34:36.672 --> 00:34:39.552
... زیر پوسته یخی ضخیم

00:34:39.672 --> 00:34:41.272
یه مایع متفاوت وجود داره

00:34:41.392 --> 00:34:45.872
اقیانوسی از آب

00:34:45.992 --> 00:34:48.512
این اقیانوس که عمقش
... تا 150 کیلومتر می‌رسه

00:34:48.632 --> 00:34:50.472
... ممکنه به‌اندازه دو یا سه برابر زمین

00:34:50.592 --> 00:34:54.512
آب داشته باشه

00:34:56.592 --> 00:34:58.832
... چطور ممکنه این‌همه آب مایع

00:34:58.952 --> 00:35:01.912
درست زیر سطح این قمر یخ‌زده
وجود داشته باشه؟

00:35:02.554 --> 00:35:06.725
[دما: 180- درجه سانتی‌گراد]

00:35:09.992 --> 00:35:15.112
جواب این سوال مربوط می‌شه به
دو قمر دیگه‌ی مشتری

00:35:15.232 --> 00:35:17.392
آیو و گانیمد

00:35:17.512 --> 00:35:20.152
خب، فرض کنید این مشتری‌ـه

00:35:20.272 --> 00:35:25.672
... آیو چهار دور

00:35:27.712 --> 00:35:30.792
... اروپا دو دور

00:35:30.912 --> 00:35:36.232
و گانیمد که از همه دورتره، یک دور می‌چرخه

00:35:36.352 --> 00:35:38.912
بهش می‌گن رزنانس مداری

00:35:39.032 --> 00:35:42.232
چهار دور، دو دور، یک دور

00:35:42.352 --> 00:35:46.672
این یعنی این سه قمر
از هم فاصله یکسانی دارن

00:35:46.792 --> 00:35:49.792
و نیروهای گرانشی‌شون
روی همدیگه اثر می‌ذاره

00:35:49.912 --> 00:35:53.552
این یعنی مدارشون دایره‌ای نیست

00:35:53.672 --> 00:35:55.552
بیضی‌شکل‌ـه

00:35:55.672 --> 00:35:58.752
... و این یعنی اثر کشندی

00:35:58.872 --> 00:36:00.992
... درست مثل جزر و مد زمین

00:36:01.112 --> 00:36:04.392
قمرها رو هِی بزرگ و کوچک می‌کنه
و باعث گرم شدن‌شون می‌شه

00:36:04.512 --> 00:36:07.112
اثر این نیرو، روی آیو بیش‌تر از همه‌ست

00:36:07.232 --> 00:36:09.272
چون از همه به سیاره غول‌پیکر نزدیک‌تره‌

00:36:09.392 --> 00:36:12.832
و همین باعث می‌شه آیو
تبدیل به یه آتشفشان غول‌پیکر بشه

00:36:12.952 --> 00:36:16.592
اروپا که دورتره، باعث می‌شه یخ‌ها آب بشن

00:36:18.872 --> 00:36:21.912
اما انرژی‌ای که به‌خاطر این چرخش
... بیضی‌شکل خاص و عجیب دور زحل

00:36:22.032 --> 00:36:25.592
... به اروپا وارد می‌شه

00:36:25.712 --> 00:36:28.272
اثر کمی روی این قمر داره

00:36:28.392 --> 00:36:31.312
... پس همین نیرو، به تنهایی برای

00:36:31.432 --> 00:36:33.792
... تولید همچین زمین‌شناسی فعالی

00:36:33.912 --> 00:36:35.392
روی سطح اروپا، کافی نیست

00:36:41.152 --> 00:36:43.792
تقریب می‌زنیم که میزان یخ
... روی سطح اروپا

00:36:43.912 --> 00:36:47.352
چیزی بین 10 تا 25 کیلومتر ضخامت داره

00:36:53.552 --> 00:36:55.512
... پس با اینکه نیروهای کشندی برای

00:36:55.632 --> 00:36:58.112
مایع نگه داشتن زیر سطح، کافی هستن

00:36:58.232 --> 00:37:02.072
اما برای جدا کردن این‌همه یخ، کافی نیستن

00:37:03.712 --> 00:37:06.792
برای تامین انرژی فراوان
... مورد نیاز برای فرآیندهای زمین‌شناسی

00:37:06.912 --> 00:37:08.832
... که روی سطح اروپا می‌بینیم

00:37:08.952 --> 00:37:12.312
... باید یه‌جور ذخیره انرژی

00:37:12.432 --> 00:37:13.672
توی خودِ قمر وجود داشته باشه

00:37:13.792 --> 00:37:17.032
خب، اینجا دوتا اجاق گاز دارم

00:37:17.152 --> 00:37:18.872
این دو قابلمه هم پُر از آب شدن

00:37:18.992 --> 00:37:21.592
و دمای هر دوشون یکسان‌ـه، صفر درجه

00:37:21.712 --> 00:37:25.712
تنها فرق‌شون اینه که
این آب، توش یخ داره

00:37:25.832 --> 00:37:27.752
اما این یکی، نداره

00:37:27.872 --> 00:37:31.312
تنها فرق‌شون موقع روشن کردن گاز

00:37:34.392 --> 00:37:37.632
... این هم یه دوربین گرمایی‌ـه چون

00:37:37.752 --> 00:37:39.872
من بدون این دوربین‌ها سفر نمی‌کنم

00:37:39.992 --> 00:37:42.472
... بهمون نشون می‌ده که

00:37:42.592 --> 00:37:43.632
دمای آب داره می‌ره بالا

00:37:43.752 --> 00:37:47.312
هنوز هیچی نشده رسید به 9 درجه

00:37:47.432 --> 00:37:51.112
درحالی‌که دمای این یکی هنوز صفرـه

00:37:51.232 --> 00:37:53.192
با اینکه این همه انرژی بهش وارد کردیم

00:37:53.312 --> 00:37:54.832
!نگاه کنید

00:37:56.592 --> 00:37:58.272
می‌بینید؟

00:37:58.392 --> 00:37:59.712
خب دلیلش چیه؟

00:38:00.672 --> 00:38:03.312
این ساختار یخ‌ـه

00:38:03.432 --> 00:38:06.872
اینجاها می‌تونید مولکول‌های آب رو ببینید

00:38:06.992 --> 00:38:10.232
و توسط این پیوندهای طویل به‌هم متصل شدن

00:38:10.352 --> 00:38:12.032
اسم‌شون پیوند هیدروژنی‌ـه

00:38:12.152 --> 00:38:15.312
همین‌ها باعث می‌شن شبکه کریستالی، ثابت بمونه

00:38:15.432 --> 00:38:17.312
و خیلی هم قوی هستن

00:38:17.432 --> 00:38:19.232
... برای ذوب کردن یخ

00:38:19.352 --> 00:38:21.672
باید این پیوندها رو شکوند

00:38:21.792 --> 00:38:23.872
باید حسابی بهش انرژی وارد کرد

00:38:23.992 --> 00:38:25.792
... پس تمام انرژی این اجاق گاز

00:38:25.912 --> 00:38:28.792
داره صرف شکستن پیوندهای یخ می‌شه

00:38:28.912 --> 00:38:31.272
... صرف افزایش جنبش

00:38:31.392 --> 00:38:34.592
مولکول‌ها نمی‌شه
این جنبش، همون دماست

00:38:34.712 --> 00:38:37.672
این یکی داره گرم و گرم‌تر می‌شه

00:38:37.792 --> 00:38:39.632
اما هیچ اتفاقی برای این یکی نمی‌افته

00:38:39.752 --> 00:38:42.592
این‌ها الان یه مدته روی گاز هستن
... و می‌خوام بهتون نشون بدم

00:38:42.712 --> 00:38:43.952
که اعتماد دارم

00:38:44.072 --> 00:38:46.112
به فیزیک اعتماد دارم

00:38:46.232 --> 00:38:47.672
بهش باور دارم

00:38:47.792 --> 00:38:49.512
دستم رو توی این یکی نمی‌کنم

00:38:49.632 --> 00:38:51.992
چون ایده احمقانه‌ایه
... اما این یکی

00:38:53.512 --> 00:38:55.592
بفرمایید
فیزیک جواب می‌ده

00:38:55.712 --> 00:38:57.112
خیلی سرده

00:39:03.592 --> 00:39:07.432
حالا این ایده رو برعکس کنید
این موضوع رو برعکس کنید

00:39:07.552 --> 00:39:09.672
وقتی آب رو منجمد می‌کنم، چی می‌شه؟

00:39:09.792 --> 00:39:11.992
وقتی از مایع، تبدیلش می‌کنم به جامد

00:39:13.992 --> 00:39:16.392
تمام این انرژی‌ها دوباره آزاد می‌شن

00:39:16.512 --> 00:39:19.552
با تشکیل پیوندها، مقدار زیادی انرژی آزاد می‌شه

00:39:21.672 --> 00:39:25.032
و ما معتقدیم روی اروپا هم
همین اتفاق داره می‌افته

00:39:32.552 --> 00:39:36.592
... اقیانوس زیری توسط نیروهای کشندی مشتری

00:39:36.712 --> 00:39:38.552
و قمرهاش گرم می‌شه

00:39:39.792 --> 00:39:41.392
و انرژی رو ذخیره می‌کنه

00:39:48.992 --> 00:39:51.632
... بعدش، به‌لطف مدار بیضی‌شکلش

00:39:51.752 --> 00:39:57.312
چون اروپا به‌طور تناوبی خنک می‌شه
یخ شروع به تشکیل شدن می‌کنه

00:40:00.752 --> 00:40:02.832
و انرژی ذخیره‌شده رو آزاد می‌کنه

00:40:07.592 --> 00:40:11.272
... حجم پوسته یخی با انجماد، زیاد می‌شه

00:40:14.952 --> 00:40:16.912
... فشار رو افزایش می‌ده

00:40:25.912 --> 00:40:29.552
تا حدی که کل دره از هم جدا می‌شه

00:40:37.712 --> 00:40:40.392
... و آبِ شور اقیانوسِ زیر سطح

00:40:40.512 --> 00:40:41.872
از بین شکاف‌ها به بیرون فوران می‌کنه

00:40:44.712 --> 00:40:48.352
... که اونجا به دلیل تشعشع شدید مشتری

00:40:49.992 --> 00:40:51.712
قرمزرنگ می‌شه

00:40:59.712 --> 00:41:02.392
ما تا حد زیادی با این فرآیند آشنایی داریم

00:41:02.512 --> 00:41:04.472
... مثلا وقتی لوله به دلیل انجماد آب

00:41:04.592 --> 00:41:05.792
توی خونه‌تون می‌ترکه

00:41:05.912 --> 00:41:08.912
انرژی مورد نیاز برای ترکوندن
لوله‌ها از کجا تامین می‌شه؟

00:41:09.032 --> 00:41:11.632
از تبدیل شدن آب به یخ

00:41:18.592 --> 00:41:22.272
اروپا از اون چیزی که تصور می‌کردیم
خیلی پویاتره

00:41:29.072 --> 00:41:30.592
... و این پویایی‌ـه

00:41:30.712 --> 00:41:32.792
... که باعث می‌شه هدفی حیرت‌انگیز

00:41:35.152 --> 00:41:38.112
در جست‌وجوی ما برای حیات زیر یخ باشه

00:41:42.232 --> 00:41:45.752
بخوایم ساده بگیم
وجود حیات به سه چیز نیاز داره

00:41:45.872 --> 00:41:48.232
... آب، انرژی

00:41:48.352 --> 00:41:50.352
و مواد شیمیایی درست

00:41:52.792 --> 00:41:55.552
اروپا دو مورد اول رو به فراوانی داره

00:41:57.432 --> 00:41:59.992
اما مورد سوم رو نداره

00:42:02.432 --> 00:42:05.912
ولی خوش‌بختانه، اروپا تنها نیست

00:42:07.191 --> 00:42:11.499
[آیو]

00:42:13.472 --> 00:42:15.272
... در نزدیکی اروپا

00:42:15.392 --> 00:42:19.232
آیو مورد سومی که معتقدیم
... برای حیات، ضروری‌ـه رو

00:42:19.352 --> 00:42:20.872
به فراوانی داره

00:42:23.672 --> 00:42:25.152
... و در مقادیر زیادی

00:42:25.272 --> 00:42:27.952
به فضای دور مشتری، فوران‌شون می‌کنه

00:42:33.712 --> 00:42:37.272
اینجای داستان حیرت‌انگیزتر می‌شه

00:42:37.392 --> 00:42:39.472
... چون آتشفشان‌های آیو

00:42:39.592 --> 00:42:41.872
مدام مواد شیمیایی تولید می‌کنن

00:42:41.992 --> 00:42:44.272
... موادی که روی سطح

00:42:44.392 --> 00:42:45.952
منجمد اروپا، می‌بارن

00:42:46.072 --> 00:42:47.992
... اما اگه به‌خاطر زمین‌شناسی خاصش نبود

00:42:48.112 --> 00:42:51.112
این مواد تا ابد فاصله‌ای حدود
... ‏10 یا 20 کیلومتر

00:42:51.232 --> 00:42:54.752
با اقیانوس زیرشون می‌داشتن

00:42:54.872 --> 00:42:56.992
... اما این زمین‌شناسی فعال

00:42:57.112 --> 00:42:59.712
رفتاری شبیه زمین‌ساخت صفحه‌ای
... ایجاد می‌کنه

00:42:59.832 --> 00:43:02.032
... که باعث می‌شه اون مواد

00:43:02.152 --> 00:43:04.552
اون مواد شیمیایی وارد اقیانوس بشن

00:43:04.672 --> 00:43:07.112
... و در این صورت، تمام شرایطی که

00:43:07.232 --> 00:43:10.792
فکر می‌کنیم برای منشاء حیات
ضروری‌ـه رو داریم

00:43:14.512 --> 00:43:17.192
... پس سطح پویای اروپا

00:43:17.312 --> 00:43:20.432
ممکنه بخشی از یه اکوسیستم شگفت‌انگیز باشه

00:43:22.672 --> 00:43:27.752
اکوسیستمی که از یک قمر
به یک قمر دیگه امتداد داره

00:43:27.872 --> 00:43:30.472
و دانشمندان مشغول تلاشن
... تا فضاپیماهای رباتیک رو

00:43:30.592 --> 00:43:34.392
به اون اقیانوس‌های یخی دورافتاده بفرستن

00:43:39.392 --> 00:43:41.312
... پیدا کردن حیات روی اروپا

00:43:41.432 --> 00:43:43.192
کشف به‌شدت مهمی خواهد بود

00:43:43.312 --> 00:43:46.712
اما اگه پیدا نکنیم هم مهم‌ـه

00:43:46.832 --> 00:43:49.072
... چون تمام چیزهایی که فکر می‌کنیم

00:43:49.192 --> 00:43:50.592
... در مورد منشاء حیات می‌دونیم

00:43:50.712 --> 00:43:53.112
... تمام موارد لازم برای وجود حیات

00:43:53.232 --> 00:43:55.272
به‌نظر روی اروپا وجود دارن

00:43:55.392 --> 00:43:58.592
... پس اگه بریم اونجا و یه ربات یخ‌پیما بفرستیم

00:43:58.712 --> 00:44:01.672
... توی اقیانوس‌های اروپا اما هیچی پیدا نکنیم

00:44:01.792 --> 00:44:05.032
ممکنه به این معنا باشه که
... به احتمال زیاد

00:44:05.152 --> 00:44:07.992
... توی فاصله میلیون‌ها حتی میلیاردها

00:44:08.112 --> 00:44:10.792
... سال نوری از هر جهتی که بریم

00:44:10.912 --> 00:44:12.792
توی این جهان، تنهاییم

00:44:23.792 --> 00:44:27.392
اروپا، جهانی پوشیده از یخ

00:44:27.512 --> 00:44:30.432
که نمی‌تونه بیش‌تر از این به خورشید نزدیک باشه

00:44:31.752 --> 00:44:34.152
... چون فقط یه‌خرده نزدیک‌تر

00:44:34.272 --> 00:44:36.712
خط یخی منظومه شمسی قرار داره

00:44:40.032 --> 00:44:42.832
... با عبور ازش، دما انقدری افزایش پیدا می‌کنه

00:44:42.952 --> 00:44:45.872
که یخ نمی‌تونه خیلی دوام بیاره

00:44:51.792 --> 00:44:55.632
وقتی ستاره‌های دنباله‌دار
... به سمت خورشید حرکت می‌کنن

00:44:55.752 --> 00:44:58.272
بخشی از یخی که حمل می‌کنن
تغییر حالت می‌ده

00:44:58.392 --> 00:45:00.832
و تبدیل به بخارآب می‌شه

00:45:08.072 --> 00:45:11.232
دنباله‌هایی رو تشکیل می‌ده
... که چند صد کیلومتری

00:45:11.352 --> 00:45:13.112
توی فضا امتداد دارن

00:45:18.632 --> 00:45:21.952
پس داخل خط یخی
یخ ماده‌ای نادرـه

00:45:23.232 --> 00:45:26.952
اما مکان‌هایی وجود دارن
که می‌تونن شرایط میانی رو ایجاد کنن

00:45:26.952 --> 00:45:31.508
[مریخ]

00:45:37.432 --> 00:45:42.352
اکثر یخ‌های سطح مریخ
توی قطب‌هاش قرار دارن

00:45:45.919 --> 00:45:48.992
[مدارگرد شناسایی مریخ]
[ناسا]

00:45:48.992 --> 00:45:51.952
... مدارگرد شناسایی مریخِ ناسا

00:45:52.072 --> 00:45:54.832
... این تصاویر شگفت‌انگیز رو

00:45:54.952 --> 00:45:56.992
... از پدیده‌ای عجیب

00:45:57.112 --> 00:46:00.512
که روی کوه یخی جنوبی
رخ می‌ده رو ثبت کرده

00:46:02.432 --> 00:46:04.812
شکل‌های عنکبوت‌مانند تاریکی
... که فکر می‌کنیم علت شکل‌گیری‌شون

00:46:04.812 --> 00:46:07.352
{\an8}[قطب جنوب]
[زمستان 2018]

00:46:07.352 --> 00:46:09.272
چرخش فصلی‌ـه

00:46:11.392 --> 00:46:14.177
در طول زمستان، هوای مریخ
... انقدر سرد می‌شه

00:46:14.177 --> 00:46:15.032
{\an8}[دما: 153- درجه سانتی‌گراد]

00:46:15.032 --> 00:46:18.226
... که کربن مونوکسیدِ جو نازکش

00:46:18.226 --> 00:46:19.432
یخ می‌زنه

00:46:23.712 --> 00:46:29.352
کریستال‌های یخ خشکی رو ایجاد می‌کنه
که باعث بارش برف توی قطب می‌شن

00:46:33.352 --> 00:46:37.352
بارش برف اصلا مثل بارش برف‌های زمین نیست

00:46:37.472 --> 00:46:41.872
... هر زمستان، بین سه تا چهار تریلیون تُن

00:46:41.992 --> 00:46:45.472
کربن دی‌اکسید یخ می‌زنه
و به روی سطح می‌باره

00:46:45.592 --> 00:46:50.152
که حدودا 15 درصد جو مریخ‌ـه

00:46:50.272 --> 00:46:54.152
و بعد، توی بهار، همه‌چیز تغییر می‌کنه

00:46:59.072 --> 00:47:01.432
... با برگشت خورشید توی فصل بهار

00:47:01.552 --> 00:47:03.472
سطح، گرم می‌شه

00:47:05.232 --> 00:47:07.512
و کربن دی‌اکسید منجمدشده
... توی یک چشم‌به‌هم‌زدن

00:47:07.632 --> 00:47:09.112
... بخار می‌شه

00:47:09.232 --> 00:47:11.352
و از حالت جامد تبدیل به گاز می‌شه

00:47:11.472 --> 00:47:16.512
فواره‌های گازی که گردوخاک
تیره مریخی رو به هوا می‌برن

00:47:22.872 --> 00:47:25.952
... و این گردوخاک با ثابت شدن

00:47:26.072 --> 00:47:29.032
... باعث شکل‌گیری ردهای عنکبوت‌مانندی می‌شه

00:47:29.152 --> 00:47:30.792
که از مدار می‌بینیم

00:47:43.152 --> 00:47:46.912
از مریخ تا جهان خودمون، خیلی راهی نیست

00:47:50.663 --> 00:47:54.724
[زمین]

00:47:55.872 --> 00:47:59.552
و زمین هم توی قطب‌هاش
کوه‌های یخی دائمی داره

00:48:07.152 --> 00:48:09.992
اما شباهت‌شون فقط همین‌قدره

00:48:20.952 --> 00:48:23.992
اگه یه فضانورد بیگانه
... یه تلسکوپ قدرتمند داشته باشه

00:48:24.112 --> 00:48:25.832
و باهاش منظومه شمسی‌مون رو ببینه

00:48:25.952 --> 00:48:28.672
... فورا می‌بینه که سومین سیاره از خورشید

00:48:28.792 --> 00:48:31.992
... یعنی زمین، یه نکته خیلی جالب

00:48:32.112 --> 00:48:33.312
و نادر داره

00:48:33.432 --> 00:48:35.232
چون یه همچین جایی رو می‌بینه

00:48:35.352 --> 00:48:38.272
کوهستانی پوشیده از برف

00:48:38.392 --> 00:48:41.712
و رودخونه‌های جاری و ابر و باران

00:48:41.832 --> 00:48:45.872
اینجا جایی‌ـه که آب
به هر سه شکلش وجود داره

00:48:45.992 --> 00:48:50.552
جامد، مایع و گاز
اونم به‌طور همزمان

00:48:50.672 --> 00:48:53.352
این به‌شدت غیرمعمول‌ـه

00:48:53.472 --> 00:48:55.352
بذارید براتون توضیح بدم

00:48:55.472 --> 00:48:57.072
... می‌خوام براتون

00:48:57.192 --> 00:49:00.272
نمودار حالات آب رو بکشم

00:49:00.392 --> 00:49:03.032
این، فشاره

00:49:03.152 --> 00:49:05.632
و این هم، دماست

00:49:06.832 --> 00:49:09.512
فشار زمین، یک‌ـه

00:49:09.632 --> 00:49:11.792
پس می‌شه ... اینجا

00:49:13.152 --> 00:49:17.312
و دماش هم حدود صفر درجه سانتی‌گراده

00:49:18.832 --> 00:49:22.392
پس زمین یه جایی توی این محدوده قرار داره

00:49:22.512 --> 00:49:24.072
می‌خوام یه خط بکشم

00:49:24.192 --> 00:49:25.952
بعد از اینکه بکشم براتون توضیح می‌دم چیه

00:49:28.592 --> 00:49:30.632
... خب، این دو خط نشون‌دهنده

00:49:30.752 --> 00:49:32.992
... منطقه فشاری و دمایی‌ایه

00:49:33.112 --> 00:49:36.432
... که آب می‌تونه جامد

00:49:36.552 --> 00:49:40.272
مایع یا گاز، همون بخارآب، باشه

00:49:40.392 --> 00:49:42.112
و زمین، اینجاست

00:49:42.232 --> 00:49:45.112
همین محدوده کوچک
... که می‌شه حالت جامد

00:49:45.232 --> 00:49:47.912
مایع و گاز رو داشت

00:49:48.032 --> 00:49:53.312
مریخ جایی توی این حوالی‌ـه

00:49:53.432 --> 00:49:55.512
... یعنی روی مریخ

00:49:55.632 --> 00:49:57.912
... آب یا به حالت جامده

00:49:58.032 --> 00:49:59.872
یا بخار

00:49:59.992 --> 00:50:01.832
هیچ‌وقت نمی‌تونه مایع باشه

00:50:01.952 --> 00:50:04.352
چون فشار جوی خیلی پایین‌ـه

00:50:04.472 --> 00:50:08.032
پلوتون این حوالی‌ـه
‏230 درجه زیر صفر

00:50:08.152 --> 00:50:10.752
که آب فقط می‌تونه به حالت جامد باشه

00:50:10.872 --> 00:50:12.272
به سفتی فلز

00:50:12.392 --> 00:50:14.432
و کوهستان‌های پلوتون رو می‌سازه

00:50:14.552 --> 00:50:15.912
... از اون‌طرف

00:50:16.032 --> 00:50:18.112
اورانوس این حوالی‌ـه

00:50:18.232 --> 00:50:20.912
چون فشار جویش، چند میلیون برابر زمین‌ـه

00:50:21.032 --> 00:50:22.952
و دمای به‌شدت بالایی داره

00:50:23.072 --> 00:50:24.432
... و اونجا

00:50:24.552 --> 00:50:27.952
ساختار عجیبی از یخ رو داریم، یخ فوق یونی

00:50:28.072 --> 00:50:32.672
... پس زمین توی یه محدوده خیلی کوچکی از دما

00:50:32.792 --> 00:50:36.592
و فشار قرار داره که آب می‌تونه
به هر سه حالت وجود داشته باشه

00:50:36.712 --> 00:50:38.952
... همین، زمین رو توی منظومه شمسی‌مون

00:50:39.072 --> 00:50:40.672
... و شاید تا صدها یا حتی هزاران

00:50:40.792 --> 00:50:43.832
... سال نوری اون‌طرف‌تر هم

00:50:43.952 --> 00:50:45.272
خاص می‌کنه

00:50:45.392 --> 00:50:49.152
... همین باعث وجود یه اکوسیستم پیچیده

00:50:49.272 --> 00:50:51.352
روی سطح سیاره ما می‌شه

00:50:58.752 --> 00:51:01.592
... کوهستان‌های پوشیده از برف زمین

00:51:01.712 --> 00:51:03.872
... اقیانوس‌های بزرگ

00:51:05.632 --> 00:51:07.272
... رودخانه‌ها

00:51:08.712 --> 00:51:12.672
... و ابرهای طوفانی، فقط به‌لطف این

00:51:12.792 --> 00:51:15.352
... محدوده باریک دمایی و فشاری که

00:51:15.472 --> 00:51:19.152
سیاره‌مون توش قرار داره
می‌تونن وجود داشته باشن

00:51:28.952 --> 00:51:30.872
... و این قطعا برای

00:51:30.992 --> 00:51:34.672
... شکل‌گیری حیات پیچیده روی فقط یکی از

00:51:34.792 --> 00:51:37.352
جهان‌های یخی منظومه شمسی
لازم و ضروری‌ـه

00:51:41.272 --> 00:51:45.072
اما این داستان یخ، یه نکته‌ای داره

00:51:45.192 --> 00:51:48.192
... ویژگی عجیب یخ

00:51:48.312 --> 00:51:50.672
که کامل باهاش آشنایی داریم

00:51:59.832 --> 00:52:02.592
... یخ روی زمین این ویژگی عجیب رو داره

00:52:02.712 --> 00:52:04.752
که روی حالت مایع خودش، شناور می‌شه

00:52:04.872 --> 00:52:07.112
... علتش هم اون ساختارهای کریستالی پیچیده

00:52:07.232 --> 00:52:09.192
و پیوندهای هیدروژنی‌ـه

00:52:09.312 --> 00:52:11.912
... یه زمانی توی تاریخ سیاره‌مون بوده

00:52:12.032 --> 00:52:14.552
که سیاره‌مون تقریبا کامل یخ زده

00:52:14.672 --> 00:52:16.312
... اما چون یخ شناور می‌شه

00:52:16.432 --> 00:52:18.832
... همیشه یه‌خرده آبِ مایع

00:52:18.952 --> 00:52:20.352
کف اقیانوس وجود داشته

00:52:20.472 --> 00:52:23.552
و حیات می‌تونسته توی اون مایع
ادامه پیدا کنه

00:52:27.672 --> 00:52:31.032
... این یعنی زنجیره‌ای شکست‌ناپذیر از حیات

00:52:31.152 --> 00:52:35.672
به مدت 3.8 میلیارد سال
توی ما وجود داره

00:52:35.792 --> 00:52:41.552
پس دفعه بعدی که چند قالب یخ
... می‌اندازید توی نوشیدنی‌تون

00:52:41.672 --> 00:52:43.472
یه‌لحظه صبر کنید

00:52:43.592 --> 00:52:47.312
و به عجایب یخ فکر کنید

00:53:08.838 --> 00:53:13.322
[منظومه شمسی]
[مرزهای جدید]

00:53:15.456 --> 00:53:18.624
[جونو]
[ناسا]

00:53:19.952 --> 00:53:24.272
... سه عامل حیاتی برای وجود حیات

00:53:24.392 --> 00:53:26.792
...یک، آب مایع

00:53:26.912 --> 00:53:28.992
... دو، منبع انرژی

00:53:29.112 --> 00:53:32.472
... و سه، عناصر شیمیایی متنوعی هستن

00:53:32.592 --> 00:53:34.152
که با حیات ارتباط دارن

00:53:34.272 --> 00:53:38.072
ما معتقدیم که اروپا
تمام این موارد رو داره

00:53:40.072 --> 00:53:43.072
جونو باعث شده دانش‌مون
در مورد اروپا بیش‌تر بشه

00:53:43.192 --> 00:53:46.872
اما ماموریتش قراره در سال 2025 تموم بشه

00:53:49.792 --> 00:53:53.152
درحالی‌که هنوز هیچ مدرکی
... از وجود حیات روی اروپا پیدا نکردیم

00:53:53.272 --> 00:53:56.912
معلوم‌ـه که این قمر یخی
ارزش این رو داره که بریم از نزدیک بررسیش کنیم

00:54:03.312 --> 00:54:06.032
... سم هاول یکی از اعضای تیم ناسا

00:54:06.152 --> 00:54:08.312
... برای انجام ماموریتی بلندپروازانه

00:54:08.432 --> 00:54:11.872
... جهت کاوش این قمر و اقیانوس‌های زیرینش

00:54:11.992 --> 00:54:15.472
برای پیدا کردن مدرکی قطعی‌ـه

00:54:16.592 --> 00:54:18.872
همه‌اش یه فرضیه‌ست
تا زمانی که بری توش شنا کنی

00:54:18.992 --> 00:54:21.872
... اما داریم این مدل رو ایجاد می‌کنیم

00:54:21.992 --> 00:54:23.952
... که شیوه

00:54:24.072 --> 00:54:27.032
... واکنش آب نمک و سنگ و

00:54:27.152 --> 00:54:29.152
مواد شیمیایی‌ای که تولید می‌کنه رو درک کنیم

00:54:29.272 --> 00:54:32.712
که به احتمال زیاد برای شکل‌گیری حیات، مهم‌ـه

00:54:32.832 --> 00:54:34.592
چطور می‌خوایم اثباتش کنیم؟

00:54:34.712 --> 00:54:37.192
قراره ماموریت اروپا کلیپر رو انجام بدیم

00:54:37.312 --> 00:54:40.272
... و اوایل دهه 2030

00:54:40.392 --> 00:54:42.392
به مشتری می‌رسه و
دور مشتری می‌چرخه

00:54:42.512 --> 00:54:45.294
و کل اون جهان رو بررسی می‌کنه

00:54:45.531 --> 00:54:47.552
[آزمایشگاه پیشرانش جت]
[ناسا]

00:54:47.552 --> 00:54:48.952
... اروپا کلیپر

00:54:49.072 --> 00:54:51.632
اولین ماموریت مخصوص خودِ اروپاست

00:54:51.752 --> 00:54:53.288
... و در حقیقت، اولین ماموریت مخصوص

00:54:53.312 --> 00:54:54.592
یه قمر یخی‌ـه

00:54:56.952 --> 00:54:59.072
... اروپا کلیپر قراره

00:54:59.192 --> 00:55:01.952
از مرکز فضایی کندی، در اکتبر 2024 پرتاب بشه

00:55:03.312 --> 00:55:05.952
... و مجموعه‌ای از

00:55:06.072 --> 00:55:08.072
... ده ابزار داریم که قراره با هم کار کنن

00:55:08.192 --> 00:55:11.072
... تا سطح یخی اروپا و اقیانوسش رو

00:55:11.192 --> 00:55:13.912
شناسایی و بررسی کنن
... اینکه از چه موادی ساخته شدن

00:55:14.032 --> 00:55:17.752
... تا بفهمیم که اروپا، محیطی داره

00:55:17.872 --> 00:55:19.272
که بتونه از حیات پشتیبانی کنه یا نه

00:55:23.312 --> 00:55:25.552
... اصلا نزدیک شدن به مشتری

00:55:25.672 --> 00:55:26.752
به‌شدت خطرناک‌ـه

00:55:26.872 --> 00:55:29.592
ذرات باردار دورش می‌چرخن

00:55:29.712 --> 00:55:31.472
و ممکنه به فضاپیما بخورن و بهش آسیب بزنن

00:55:31.592 --> 00:55:33.272
... این یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های

00:55:33.392 --> 00:55:35.152
اروپا کلیپرـه

00:55:37.792 --> 00:55:39.432
... فقط فضاپیما نیست که باید

00:55:39.552 --> 00:55:41.832
از حمله مشتری جون سالم به‌در ببره

00:55:41.952 --> 00:55:44.712
... می‌دونیم که این تشعشع رادیواکتیوی

00:55:44.832 --> 00:55:47.712
برای حیات ما، این حیاتی که می‌شناسیم، بده

00:55:47.832 --> 00:55:50.232
اما ممکنه خیلی ضرری برای
حیات روی اروپا نداشته باشه

00:55:50.352 --> 00:55:53.752
اما احتمال بالاتر اینه که
... لایه‌های ضخیم یخی‌ای

00:55:53.872 --> 00:55:55.232
... که روی سطح اروپا قرار دارن

00:55:55.352 --> 00:55:57.832
از حیات در اقیانوس زیرشون محافظت می‌کنن

00:55:59.432 --> 00:56:02.352
ما معتقدیم که ضخامت این
لایه یخی حدود 30 کیلومتره

00:56:02.472 --> 00:56:04.712
اما اروپا کلیپر با قطعیت بهمون می‌گه

00:56:10.592 --> 00:56:11.872
... خیلی هیجان دارم

00:56:11.992 --> 00:56:13.712
که بیش‌تر در مورد فواره‌های اروپا بدونم

00:56:13.832 --> 00:56:15.352
... به‌نظر می‌تونن کلید

00:56:15.472 --> 00:56:17.192
نمونه‌برداری از اقیانوس زیرین باشن

00:56:17.312 --> 00:56:20.352
... می‌فهمیم که رد یا نشونه‌ای از حیات

00:56:20.472 --> 00:56:22.152
توی این فواره‌ها هست یا نه
... و این، کاریه که

00:56:22.272 --> 00:56:24.553
با این فضاپیمای بی‌نظیر می‌تونیم انجام بدیم

00:56:26.592 --> 00:56:29.992
کلیپر فقط از دور، اروپا رو بررسی می‌کنه

00:56:30.112 --> 00:56:34.032
اما ماموریت‌ها آینده انقدر پیشرفت می‌کنن
... که یک روزی

00:56:34.152 --> 00:56:39.152
شاید بتونیم روی سطحش فرود بیایم
و زیر یخ رو کاوش کنیم

00:56:39.272 --> 00:56:42.192
... هیچ یخی روی این سیاره نیست

00:56:42.312 --> 00:56:44.632
که رفتاری مثل سطح اروپا داشته باشه

00:56:44.752 --> 00:56:47.392
... اونجا، یخ انقدر ضخیم و سفت‌ـه

00:56:47.512 --> 00:56:51.352
که چند کیلومتر بالایی، مثل بتن یا سنگ می‌مونن

00:56:53.912 --> 00:56:58.152
ما دنبال راه‌هایی هستیم که
... بتونیم گرمای کافی رو

00:56:58.272 --> 00:57:00.112
توی یه فضاپیمای استوانه‌ای ذخیره کنیم

00:57:00.232 --> 00:57:02.512
که بشه سطح رو تا اقیانوس، ذوب کرد

00:57:02.632 --> 00:57:05.232
اما در عین حال بتونیم وسایل علمی رو هم
... با خودمون حمل کنیم

00:57:05.352 --> 00:57:07.152
که اونجا رو کاوش کنیم

00:57:08.272 --> 00:57:10.192
این ویدئو ضبط می‌کنه؟

00:57:10.312 --> 00:57:11.472
آره، البته

00:57:11.592 --> 00:57:13.152
اه ... اوه، آره

00:57:13.272 --> 00:57:15.128
نمی‌دونم تا حالا خودت رو
توی دوربین دیدی یا نه

00:57:15.152 --> 00:57:17.552
!اما بفرما -
!سلام -

00:57:17.672 --> 00:57:19.992
... می‌ذاریمش اینجا

00:57:20.112 --> 00:57:21.432
و می‌ریم توی سوراخ

00:57:23.392 --> 00:57:24.792
موفق باشی

00:57:24.912 --> 00:57:27.952
و رفتیم، الان توی اقیانوسیم

00:57:30.112 --> 00:57:33.032
... الان داریم سطح مشترک

00:57:33.152 --> 00:57:35.432
یخ و آبی که زیر پامون قرار داره رو می‌بینیم

00:57:41.672 --> 00:57:43.792
... پیدا کردن حیات روی اروپا

00:57:43.912 --> 00:57:45.352
به‌شدت مهم و تاثیرگذاره

00:57:45.472 --> 00:57:47.432
... چون تقریبا تضمین‌شده‌ست

00:57:47.552 --> 00:57:49.472
... که یه نمونه دیگه‌ای از

00:57:49.592 --> 00:57:51.712
منشاء حیات وجود داره

00:57:51.832 --> 00:57:54.032
... پس اروپا می‌تونه خیلی چیزها در مورد

00:57:54.152 --> 00:57:57.152
شیوه شروع حیات در سرتاسر جهان
بهمون یاد بده

00:58:00.249 --> 00:58:01.530
{\an8}[... آنچه در قسمت بعد خواهید دید]

00:58:01.530 --> 00:58:02.673
... در قسمت بعد

00:58:06.330 --> 00:58:08.475
... نیرویی قدرتمند

00:58:08.475 --> 00:58:11.085
که جهان‌های کروی عجیبی رو خلق می‌کنه

00:58:12.242 --> 00:58:14.403
... اشکالی عجیب‌غریب

00:58:14.403 --> 00:58:16.923
و رازهایی مخفی

00:58:16.923 --> 00:58:18.243
... این‌ها

00:58:18.243 --> 00:58:21.149
جهان‌های عجیب منظومه شمسی هستن