امن‌ترین زندان در تمام اروپا
مکانی دارای سیم خاردار، دیوارهای بتنی
و ایست بازرسی
یک امنیت چندلایه
گروهی تنومند از زندانیان سرسخت
که مجبور شدم تا آخر عمر در زندان بمانم
افراد میل به فرار دارند
گرفتار نزاع های خونین
زندانیان هر روز مورد ضرب و شتم قرار می گرفتند
در سال 1983، ما 22 نفر از کارکنان زندان را به قتل رساندیم
ابعاد باورنکردنی از نقشه فرار را برنامه ریزی کردیم.
هر چه سعی کنید تعداد افراد بیشتری را بیرون ببرید،
عملیات بزرگتر شده و درصد خطا بیشتر میشود.
به امید به موفقیت رسیدن یکی از بزرگترین
و پیچیده ترین فرارهای زندان
در تمام تاریخ
بعضی از بهترین داستان ها، از پشت میله های زندان آغاز شده اند
محبوس در بدنام ترین زندان ها
در جهان
اوضاع به وسیله نگهبان ها و یه سری زندانیان جاسوسی شده
تنها یه ذهن حیله گر میتونست راهی به بیرون پیدا کنه.
این میتونست تو رو به آزادی بکشونه
و یا به قیمت جونت تموم بشه
براش تلاش نمیکنی؟
وقتی چیزی برای از دست دادن نداری
فرار های بزرگ با مورگان فریمن خشنودی، ویولت، فائزه طالبی
این یه سلول معمولیه
تو یکی از زندان های زبانزدی که تا حالا تو اروپا ساخته شده
محل های استراحت کوتاه مدت پراکنده‌ان:
مثل تخت، صندلی،
این ظرف اینجا چی؟
اون توالته
اینجا که یه سیاه‌چال ویکتوریایی نیست
اینجا ایرلند شمالی دهه 1980 است.
این یک زندانه که در کنار یک پایگاه نظامی بریتانیا ساخته شده.
اسمش "هزارتو" عه
با گذشت سالها، افسانه
نفوذناپذیری این زندان بیشتر شده
هیچکس نمیتونه از این مکان فلاکت بار بیرون بره
اما در اوایل دهه 1980
گروه از زندانیان تصمیم میگیرن تا برای یک چیز غیرممکن تلاش کنن
چیزی که فرار از "هزارتو" رو در سال 1983 بسیار بحث برانگیز کرد
این بود که
بزرگترین فرار در تاریخ کیفری بریتانیا بود.
همچنین متشکل از افرادی بود که
خطرناک ترین زندانیان بریتانیا تلقی میشدن
در نهایت از امن ترین مجموعه زندانی که
در اروپا تلقی میشد این اتفاق انجام شد
"هزارتو" تنها امن نیست
یک جهنم دره‌ست
نگهبانها با مشت آهنی زندانی ها رو کنترل میکنن
وضعیت بین نگهبان ها و زندانیان
یکی از حربه های دشمنی بود
نگهبان ها هر روز زندانیان رو میزدن
برای همین زندنیان ،
وقتی از زندان خارج شدند
برای کشتن نگهبانان زندان تلاش زیادی کردند
دلیلش این است که زندانیان "هزارتو"
زندانی های نرمالی نیستند
بیشتر دردسرهایی که بخاطرش اینجا هستن
درگیری های خونین است
دردسر برای ایرلندی ها
و در تمایلشان به دست کم گرفتن،
یک جنگ نامتمدنانه و بی ثبات معنا میشود.
این موضوع درباره ایرلند شمالی است
در "هزارتو" ، بسیاری از زندانیان
به ارتش جمهوری خواه
تعلق دارند
آنها کاتولیک هایی هستند که برای اتحاد مجدد ایرلند شمالی
با ایرلند مبارزه می کنند.
از آن‌سو، نگهبانان عمدتاً پروتستان هستند و می خواهند
کشور جزئی از بریتانیا باقی بماند.
اما در میان دیوار های این "هزارتو"
این دیدگاه های متفاوت به اجبار با یکدیگر تماس نزدیکی دارند
محیط بسیار پرتنش است
که امنیت شدیدی را میطلبد
من در زندان هایی با درجه امنیتی بالا
در سرتاسر ایالت متحده
و همچنین در بخش هایی از اروپا بوده ام.
و تنها با قدم زدن در آنجا احساس کردم
در امن ترین زندانی هستم که وجود دارد.
اونجا سیم خاردار بود
دیوار های بتنی و ایست بازرسی بود
یک سیستم امنیتی چند لایه
هیچ مجموعه فعالیتی، از تونل زدن گرفته تا تغییر چهره
یا حمله به زور نمیتونه
معمای خروج ازش رو حل کنه
اما در سال 1983
833 زندانی در اینجا
مشتاق به امتحان کردنش بودن
من دو تا زندگی داشتم به اضافه 25 سال
و این یعنی قرار بود تا اخر عمرم
توی زندون بمونم
اگر فرار نمیکردم
زندگیم بعد از اون زمان به همون صورت میگذشت
در سال 1973، جری کلی به دلیل دست داشتن
در جریان بمب های اولد بیلی
که در آن 200 نفر مجروح شده و یک نفر بر اثر
سکته قلبی جان باخت، در دادگاه حقوقی لندن محکوم شد.
تنها جری کلی تمایل به فرار ندارد
تا از آنجا خارج شود.
برندن "بیک" مک فارلین.
بیک مک فارلین در زندان "هزارتو"
در حال گذراندن حبس ابدش است
به دلیل دست داشتن در حمله و بمب گذاری در یک کافه
که در آن 5 نفر کشته و بیش از 60 نفر زخمی شدند.
بیک و جری هردو در تلاش بودن تا فرار کنند
که همچنین توانسته بودند از زندان های مختلفی هم فرار کنند
جری زمانی که کودکی بیشتر نبود
توانسته بود از زندان فرار کند
و بیک تلاش برای فرار از زندان هزارتو را
به شکل یک کشیش در کارنامه خود داشت اما او را دستگیر کردند
فکر فرار کردن تنها به شخصه برای من نبود
همه میخواستن فرار کنن
جری و بیک شروع به کار با گروه بزرگتری کردند
و روی نقشه کار میکردن
نقشه فرار پس از آن شروع شد که
متوجه شد که بسیاری از زندانیان
در حال تلاش برای ارائه ایده هایی برای فرار هستند
اونها تیمی رو برای تشکیل کمیته فرار جمع کردند.
کاری غیرقابل تصور انجام دهد
آنها میخواهند نه تنها یک یا دو نفر، بلکه
ده‌ها نفر را فراری دهند،
فراری آنقدر بزرگ و بی‌سابقه
که باعث شرمساری دولت بریتانیا
و نخست‌وزیر آن، مارگارت تاچر شود.
این در صورتی‌ست که موفق شوند
هرچه تعداد افرادی که میخواهند فراری بدهند بیشتر باشد
نقشه بزرگتر میشود و امکان خطا بیشتر میشود
هزارتو
و به راحتی بیخیال توالی امنیتیش نمیشه
باید از زندان سر در میاوردیم
زندان بزرگیه ۳۶۰هکتاره
زندانیای آی آر ای اطلاعاتی
درمورد چیدمان این زندان بزرگ و وسیع رو
توسط یه سیستم ارتباطی مبتکرانه رد و بدل میکنن
اونا خیلی ساده روی کاغذای سیگار نوشته شده بودن
که نوشته‌های خیلی خوب و کوچولو بودن
اکثر اوقات باید برای خوندن آمادشون میکردم
تو اونو با مهر و موم پوشوندی
اینا برای بسته بندی ساندویچه
که وقتی بسته بندیش میکنی هوای توش میاد بیرون
این زندانیا نوشته‌ها رو از طریق غذاهاشون رد و بدل میکردن
تو مراسم عشای ربانی یکشنبه
و پنهان شده تو یه لپ
این ارتباطات حتی اینجوریم میتونن به و از
ملاقاتی های خارجی منتقل بشن.
بهونه خوبی برای ملاقات با کسی میشه
این ارتباطات غیر قانونی شروع میشن
تا یه نقاشی از طرح هزارتو بکشن
بیشتر از یه زندانه
۸تا بلوک مستقل تو زندان هست
که به عنوان بلوک ۷ میشناسن
بلوکای اچ شبیه اگه از بالا نگاهشون کنی
شبیه اچن
هر کدوم از این بلوکا
سیستم امنیتی و ایست بازرسی خودشونو دارن
که به دروازه اصلی منتهی میشه
فراریا خیلی سریع به نقشه این ایست بازرسی‌ها نیاز دارن
ولی ارتباط کوچیکشون نمیتونه تصاویر و نمودارها رو منتقل کنه
اینجا جاییه که شبکه وسیع آی آر ای
وارد بازی میشه
برای دور زدنش آی آر ای قادر بود
از یکی از روزنامه‌های بریتانیایی
از زندان عکس هوایی بگیره
و اینجوری آر آر آ میتونه نقشه‌ فهمیدن
چیدمانو دور بزنه
وقتی که اون عکس با قاچاق وارد بشه
رازهای هزارتو آشکار میشه
مادقادر بودیم یه پرونده کامل
از کل زندان بسازیم
و من میتونستم نقشه‌ها رو بکشم
با داشتن چیدمان زندان
چالش بعدی اینه که چطوری اینو
به یه فرار دسته جمعی تبدیل کنیم
مقیاس گذاری دیوارها برای
جلب توجه سریع مطمئنه
کندن تونل برای
بیرون بردن یک‌ باره‌ی یه عالمه زندانی بهتره
ولی اندازه ساختمون زندان به این معنیه که
کندن تونل ممکنه سالها طول بکشه
فقط یه نقشه امکان پذیر به نظر میرسه
فرماندهی یه کامیون باربری
و پر کردنش با زندانی
ولی برای دزدیدن یه کامیون
اول باید روی بلوک اچ کنترل داشته باشی
و ایده محاصره بلوک اچ به ذهنم رسید
کمیته فرار تصمیم میگره بلوک اچ ۷ رو هدف قرار بده
چون تمام زندانیای اونجا آی آر ای هستن
امکان‌ اینکه زندانیایی که فرار‌ نمیکنن
نقشه رو خراب کنن وجود نداره
آی آر ای کنترل شدیدی
روی تمام عضوهاش داره
کمیته فرمانده‌شو‌
کهنه سرباز مشهور بابی استوری انتخاب میکنه
بابی یه جورایی اسطوره بود
چون اون یه عمل کننده خیلی فعال بود
اون بالاخره به جرم حمل اسلحه دستگیر شد
و به همین به هزارتو
بابی استوری قادر بود معنیه همه چیزو
خیلی خیلی زود بفهمه
بسیار زیرکانه و بسیار بالینی
و کسی بود که بقیه رو تشویق کرد که بقیه چیزارو انجام بدن
با راهنمایی بابی سریع تصمیم گرفتن
که تنها راه فرار دسته جمعی
محاصره کردن قسمت ممنوعه بلوک اچ ۷
یعنی تقاطع اچه
نگاهبانا قراره تقریبا تو وسط منطقه باشن
تقاطع همچنین شامل تنها راه خروجیم میشه
و این جاییه که کامیون حمل و نقل میرسه
فرار اونا یه جورایی به رسیدن به اون منطقه بستگی داره
اونا یه ایده مبتکرانه دارن
و نقشه شامل زمین شور و یه جارو میشه
این کارا برای فرار ضروریه
یه کار مهم‌ تو همه‌ زندان ها نظافته
تمیز کاری و تی کشی و مسواک زدن
عموما چیزایی مثل اینا
گروه فرار به آرومی
به عنوان کارکن به اچ ۷ نفوذ میکنه
و محافظا بهشون عادت میکنن
همه چی سر جاشه
تا وقتی که یه محافظ از اون یکی بلوک
تو محوطه امنیتی
بیک مک فارلنو میشناسه
اون منو از اسم کوچیکم میشناسه
و باهم صحبت کرده بودیم
گفت داری چیکار میکنی؟
من گفتم دارم چندتا چیزو اینجا مرتب میکنم
اون سریعا رفت به اتاق افسر ارشد
و به دوتاشون گفت
اون بیرون از سلولش داره چیکار میکنه؟
اونام گفتن خب اون یکی از کارکنای بیمارستانه
مشغول چی کاریه؟ تمیز کردن اینجا
و بهشون گفت پشیمون میشین
من نمیذاشتم اون یا استوری یا کلی از سلولشون بیان بیرون
بذار بشینن تو سلولشون
نباید بذاری افرادی مثل اونا
بیان تو فضاهای حساس
این آدما سخت ترین آدما تو آی آر ای هستن
برای این محافظا دیدن این آدما یهویی،
اوه آره ما با رژیم زندان پیش میریم
منطقی نبود
این بو میداد و حق با اون بود
اگه مدیر کل زندان تصمیم بگیره که
که بیک یا توطئه گراش دیگه تو منطقه محدود
کار نکنن
دیگه هیچ وقت از بلوک هفتشون بیرون نمیان
چه برسه به رانندگی بیرون از زندان
پشت به کامیون حمل و نقل
اونا تا سالها تو هزارتو گیر میوفتادن
گروهی از اعضای آی آر ای تو زندان اعلیحضرت هزارتو
در حال برنامه ریزی یه فرار جسورانس
این شامل هزاران آدم میشه
و دسترسی پیدا کردن به اتاقای ممنوع
برنامه اینه که تا مک فارلن به عنوان خطر امنیتی شناخته بشه
کار کنن
الان کل فرار تو خطره
چون من گفتم
"اگه من مسئول این بلوک بودم
اونا بیرون از سلولاشون نبودن" دعوا شد
در جواب اینکه اون به من گفته بود
خب تو مسئول این بلوک نیستی
و این روشیه که ما ادارش میکنیم
اون میگه "تو داری اشتباه میکنی
پشیمون میشی"
و بعد از اون ندیدمش.
همدست‌های ایرلندی میتونن وظایفشون رو
در پشت میله‌های ممنوعه‌ی ساختمون اچ انجام بدن.
و میتونن روی دسترسی
به امن‌ترین منطقه‌ی اونجا تمرکز کنن،
اتاق کنترل.
اینجا نقطه‌ اصلی ارتباط
بین دنیای خارج و ساختمونه.
- تو اونو کنترل نمیکنی، نمیتونی به مرحله دو،
مرحله سه، مرحله چهار برسی.
باید وارد اونجا میشدی.
باید میتونستی کسی رو که
آژیر خطر رو در طول فرار میزد رو خلع سلاح کنی.
- زندانی‌ها شاید اجازه داشتن واسه تمیزکاری وارد مناطق ممنوعه شن،
ولی تحت هیچ شریطی
اجازه ندارن وارد اتاق کنترل شن.
درهاش همیشه باید قفل بمونه.
توطئه‌چی‌ها متوجه میشن
که تنها شانسشون برای وارد شدن
طرح دوستی‌ ریختن با نگهبان‌هاست.
تقریبا یه کار غیرممکنه
با توجه به شرایط سیاسی موجود
در ایرلند شمالی
و مخصوصا در هزارتو.
- عصبانیتشون رو سر پرسنل خالی میکردن
با حمله کردن به خونه‌هاشون،
حمله کردن به خونواده‌هاشون، و با به قتل رسوندن پرسنل.
در سال ۱۹۸۳، زمان فرار،
ما ۲۲ نفر پرسنل زندان به قتل رسیده داشتیم.
- زندانی‌ها هر روز کتک میخوردن.
یه جو بی‌اعتمادی کامل
از هر دو طرف حکمفرما بود.
پس ما داشتیم تلاش میکردیم اون جو رو
با جوی که نیاز بود تا تعداد زیادی از زندانی‌ها رو
از زندان خارج کنیم جایگزین کنیم.
- زندانی‌های ایرلندی
شروع کردن به خوش‌رفتاری با نگهبان‌ها‌‌.
شروع کردن به حرف زدن درباره فوتبال، فوتبال آمریکایی.
و خیلی خیلی هدفمند
زندانی‌ها شروع کردن به
با اسم کوچیک صدا کردن نگهبان‌ها‌.
یه ترفند آشتی کردن بود.
- با نگهبان‌های آرومتر،
چایی تبدیل میشه به یه گریس مناسب
برای رد شدن از در قفل شده‌ی اتاق کنترل.
- شروع کردیم به چایی درست کردن براشون وقتی چایی خودمونو درست میکردیم.
- ولی چایی کفایت نمیکنه
تا کاری کنه درو باز بذارن.
- حالا، میشه یه لیوان چایی رو از میله رد کنی.
وقتی تست درست میکردیم، بشقابو نمیشه از میله رد کرد.
- تست میتونه اون چیزی باشه که لازمه تا این در باز شه.
ولی آیا نگهبان‌ها این کارو میکنن؟
- و ما این کار رو واسه چندین و چند هفته انجام دادیم
تا این که در نهایت،
قفل برداشته شد، در باز بود.
میتونستیم بریم داخل، چایی و تست رو بذاریم جلوشون.
بریم بیرون، و درو دوباره ببندیم.
یه روال عادی شد.
- با در باز،
فراری‌ها هنوز نیاز دارن بدونن
که چطور میتونن یه نگهبان تو اتاق کنترل رو تحت اختیار بگیرن،
چون با یه تق رو مچش،
میتونست تو صدم ثانیه به مامورها اخطار بده.
یه چیز فلزی و جسورانه نیاز دارن،
چیزی که گیرآوردنش غیر ممکنه،
تو چهاردیواری زندان.
- واسه این کار اسلحه ضروری بود.
- چیزی که نیاز داشتن اسلحه و مهمات بود
که قاچاقی آورده شه داخل زندان.
- تا به امروز، ایرلند هیچوقت فاش نکرد
که چطور اسلحه‌ها وارد زندان شدن.
یه سوال ۶۴۰۰۰ دلاریه.
ولی به نظر من ایرلند داره از افرادی که
بهشون کمک کردن اسلحه‌ها رو ببرن داخل محافظت میکنه.
- چیزی که ما میدونیم اینه که اسلحه‌ها وارد هزارتو شدن،
به ساختمون اچ تحویل داده نشدن.
قاچاقی وارد یه بخش دیگه از زندان شدن
و باید به ساختمون اچ هفت منتقل میشدن.
حمل اسلحه یه استراتژی معروف
و راهبردی تو ایرلنده.
مردم بیرون زندان به طور عادی حمل سلاح میکنن
تحت انواع و اقسام تفتیش‌ها.
ولی حملش داخل زندان
مشخصا خیلی خطرناکتره.
اسحله ها میان داخل،
و چیزی که انتقال دادن...
نمیدونم آمریکایی‌ها میشناسنش یا نه،
ولی بهش میگن پوتین دکتر مارتین.
- کف پوتین‌ها تخلیه شده
تا بشه تفنگ کالیبر ۲۲ و ۲۵
توش جا شه.
- پس یه نفر یه جفت پوتین میپوشه
و اونا رو میبره واسه ملاقاتی یا به یکی از کارگاه‌ها.
و به راحتی دور از چشم نگهبان‌های زندان
عوضشون کردن.
ولی جا به جایی اسلحه همیشه طبق برنامه پیش نمیره.
تو یه جا به جایی،
یه زندانی مضطرب، داره برمیگرده سمت سلولش
تو ساختمون اچ هفت
با پوتین‌های جدید براق که اسلحه‌ها توشه.
باید آروم، خونسرد و حواس‌جمع بمونه.
باید قبل از این که نگهبانی جلوشو بگیره برسه به سلولش.
و همونطور که انتظار میرفت، ۱۵ متر مونده به سلولش،
نگهش میدارن.
- یکی از نگهبان‌ها گفت،
«پوتین جدید گرفتی؟»
- اگه نگهبان تفتیش بدنیش کنه،
و اسلحه‌ها رو تو پوتینش پیدا کنه،
نه تنها برنامه فرار به‌ هم میخوره،
بلکه ساختمون اچ صمیمانه فعلی،
به گذشته بی‌رحمانه خودش برمیگرده.
- برای چندین ماه،
یه گروه از زندانی‌ها یه نقشه فرار گروهی ریختن
از زندان هزارتو در ایرلند شمالی‌.
کلید این نقشه: تفنگ‌های کوچیکی
که تو کف پوتین قاچاقی وارد زندان شدن.
بدون اسلحه، فراری‌ها نمیتونن امیدی به
نگهداشتن تعداد زیادی نگهبان تو زندان داشته باشن.
ولی الان، یه زندانی تو نگهبانی متوقف شده،
وقتی که یه نگهبان چشمش به پوتین جدید براقش میخوره.
اگه زندانی‌ها تفتیش بدنی شن و اسحله‌ها پیدا شن،
کل نقشه فرار نقش‌برآب میشه
و تنبیه‌های شدیدی
در انتظار همه توطئه‌چی هاست.
- و با یه لحن صمیمی گفت،
اسم زنش کیثه، و میگه پوتین از طرف کیثه.
اون برام این پوتین رو فرستاد.
خیلی دوستش ندارم،
ولی فکر کنم باید بپوشمش.
و اون میگه، آره، من ازش خوشم اومد.
میدونی، و به راهش ادامه داد.
- خطر بیخ گوششون بود، ولی اسلحه‌ها
میرسن به ساختمون اچ هفت.
اسلحه‌ها تو ساختمونن.
حالا زندانی‌ها باید یه جای امن پیدا کنن تا ازشون نگهداری کنن.
و بهترین جا دقیقا جلوی چشم نگهبان‌هاست.
- یه جایی تو انبار پیدا کردیم
که همه چیز از کل ساختمون اونجا نگهداری میشه.
انبار تو منطقه امنه،
در زندان ساختمون اچ.
- پس پایین‌ترین طبقه رو انتخاب میکنیم.
میتونستیم اونجا قایمشون کنیم، و روشو بپوشونیم.
و بعدش همه چیز رو بالاش میچپونیم.
پس میتونستیم اسلحه‌ها رو یه جای امن نگهداریم
تا روزی که نیازشون داریم.
- با دسترسی به اتاق کنترل
و انباری از اسلحه‌ که دم دست مخفی شده،
زندانی‌ها هر چیزی که لازمه رو دارن
تا از ساختمون اچ هفت برن بیرون.
ولی این چیزا اونا رو از هزارتو بیرون نمیبره.
حتی یه ذره.
نیاز دارن یه کامیون جور کنن
که بتونه چندین نفرشون رو به آزادی برسونه.
- پس فکرش مطرح میشه، میتونیم کامیون رو اشغال کنیم،
راننده رو گروگان میگیریم،
و کامیون رو با
هر چند نفر از زندانی‌ها ایرلندی که جا میشه بار میزنیم.
و این یه نقطه ضعف بالقوه شناسایی شده بود
چون کاشف به عمل اومد که این کامیون زندان
توسط نگهبان‌های زندان واسه اثاث‌کشی‌هاشون استفاده میشد.
- پس شک برانگیز نبود
که از در اصلی هزارتو خارج شه.
به عبارت دیگه، البته، تا زمانی که نگهبان اونو برونه
اونا رو لو نمیده.
- ما یه زندانی نیاز داشتیم که رو زمین دراز بکشه
تا اون نگهبان رو نگهداره، راننده رو،
تا کامیون رو تا بیرون زندان برونه.
من زندانی‌ای بودم که واسه اون کار انتخاب شدم.
- حتی با وجود نقشه دزدیدن کامیون
و گروگان گرفتن راننده، هنوز هم
یه مانع دیگه بین اونا و آزادی وجود داشت.
واسه بیرون رفتن از هزارتو، باید از در اصلی رد شی
و بعدش باجه بازرسی بیرونی ارتش بریتانیا.
و بدون جوازی که تو در اصلی گرفتی
نمیتونی از در ارتش بری بیرون.
- ساختمون حراست جایی بود که
جوازی که لازم داشتی رو از اونجا میگرفتی
تا بتونی از طریق باجه بازرسی ارتش از زندان بری بیرون.
وقتی از اونجا رد شدی، آزادی، رفتی پی کارت.
- ساختمون حراست باید به طور فیزیکی کنترل زندان رو به دست میگرفت
تا مطمئن شه که تحت هیچ شرایطی
صدای هیچ آژیر خطری درنیاد.
باید اونو گیر میاوردیم و آدم‌هامونو میریختیم توش
همونطور که از
در هیدرولیک اصلی زندان خارج میشدیم.
- جالب اینه که ساختمون حراست
معمولا پر از نگهبانه،
معمولا تو ساعت‌های تعویض شیفت، چون همه نگهبان‌هایی
که از زندان میرن بیرون و میان داخل باید اینجا بررسی شن.
پس زندانی‌ها باید فرار رو با دقت زیادی زمانبندی کنن
وگرنه با تعداد زیادی نگهبان مواجه میشن.
در نهایت، همه عوامل لازم
برای نقشه فرارشون رو پیدا کردن،
حداقل به طور تئوری، ولی آیا در عمل به کار میاد؟
فقط یه راه برای فهمیدنش هست.
- یه تمرین تمام و کمال
قبل از فرار انجام دادیم
تا مطمئن شیم همه چیز مرتبه.
همه چیز باید با نظم و برنامه پیش بره.
هیچ زمانی واسه اشتباه کردن نبود.
- اول از همه، زندانی‌ها یکی رو مامور کردن
تا جلوی نگهبان‌ها رو بگیره که دکمه‌های هشدار رو فشار ندن
تا کل ساختمون آماده باش شن.
بعدش تیم فرار اصلی
تو منطقه ممنوعه‌ی زندان دور هم جمع میشن.
- هممون رفتیم تو انبار.
خیلی اونجا نموندیم،
فقط اونجا جمع شدیم تا مطمئن شیم کسی چیزی نگفته.
- نگهبان‌ها متوجه میشن که اتفاقی در حال افتادنه؟
و آیا این انتهای برنامه‌ی فرارشونه؟
- دیده‌ بودنش، اما...
کسی بهش توجهی نکرد.
- تمرین‌ نهایی جواب داد.
نقشه کامل الان در حال اجراست.
تحت اختیار گرفتن اتاق کنترل استفاده از اسلحه برای تحت کنترل گرفتن نگهبان‌ها
و جلوگیری از به صدا دراومدن آژیرهای خطر.
گروگان‌گیری کامیون و راننده‌ش
در سکوی بارگیری ساختمون اچ هفت،
سوار کردن ۴۰ زندانی پشت کامیون،
رد شدن از در اصلی
با راننده‌کامیونی که مورد هدف اسلحه‌‌س،
تحت فشار قرار دادن حراست در در نظامی،
و خارج شدن از حیاط زندان.
بعدش ملاقات با رابط‌های ایرلندیشون
در جاده‌ی اطراف.
چی میتونه غلط پیش بره؟
- سپتامبر، ۱۹۸۳،
زندان اعلیا حضرت هزارتو،
یکی از امن‌ترین زندان‌های اروپا،
در شرف محک زده شدنه.
یه تیم کوچیک از زندانی‌های ایرلندی که پنج ماه
وقت گذاشتن تا یه فرار گروهی از ساختمون اچ هفت رو با دقت برنامه ریزی کنن.
حالا از دستور ایرلندیشون خبردار شدن
که یه تاریخی مشخص شده،
یکشنبه، ۲۵ سپتامبر.
شب قبل از فرار، بیک جری کلی رو
تو کافه میبینه و یه فیلمی داره پخش میشه.
- چراغ‌ها رو خاموش کردن،
و داشتن ویدیو رو شروع میکردن.
و عنوانش اومد بالا و گفت،
«من از جزیره شیطان فرار کردم.»
اسم ویدیو بود.
فیلم درباره یه فرار از یه زندان منفوره.
و من گفتم «اوه!»
گفتم «انگار یه تیکه پیشگویی از فرداست.»
بقیه مکالمه درباره این بود که
«همه چیز مرتبه؟»
همه چیز حاضر بود.
تنها مسئله صبر کردن برای روز بعد بود.
یکشنبه میاد.
بیک میره سمت منطقه ممنوعه.
اونو موظف کردن که مطمئن شه کناره امنه
و این که علامت شروع فرار رو بده.
- اولین کاری که کردم
این بود که بررسی کنم همه چیز مرتبه،
هیچ مشکلی نبود، همه چیز آروم بود.
مدیر ارشدی که اونجا بود
باید میرفت، ولی نرفت.
منتظر بودم تا از ساختمون بره بیرون‌.
- ساعت ۴ عصر شیفت زندان عوض میشه
فقط یه ساعت و نیم دیگه، بیک باید یه تصمیمی بگیره.
منتظر مدیر ارشد بمونه تا بره،
یا انجامش بده؟
- باید یه کاری میکردم.
- فرار با صدای فریاد بیک مکفارلین رسما شروع شد،
«بامپر»، اسم ماشین شستشوی زمین.
پس وقتی «بامپر» فریاد زده شد، نقشه شروع شد.
- پس من تو راهروی زندان فریاد زدم،
«بامپر پایین تو آ و ب ـه؟»
و یکی داد زد "نه اونجا نیست
برای قسمت سی و دی امتحان کن"
پس به همه کسایی که تو بال ما هستن اخطار داده شد، تو آ و ب
که تو موقعیت قرار بگیرن
پس وقتی برای سی و دی داد زدم
"بامپر همونجاست؟"
بابی استوری داد زد "آره همونجاست
من‌ میارمش"
پس نگهبان زندان گذاشت بره بیرون
از دروازه‌های دوگانه گذشت
و بامپر رو آورد انبار
همون موقع جری کلی بیرون اومد
با چیزی که میتونست برداره و اجازه بردنشو داشت
کل گروه فرار تو انبار جشن گرفتن
هر نفر، سلاحش رو برمیداره
همه سر جاهامونیم
بابی استوری و اون یکی زندانی
وارد اتاق ناهار افسر شدن
توی منطقه محدود شده
جاییه ‌که ۴تا نگهبان زندان هستش
بابی استروی اسلحه خودشو ساخت
برای تاثیر گذاری خمش کرد
و اون گفت... و اون به آرومی گفت،
"تسلیم شو"
اونا نگاش کردن و بهش خندیدن
فکر کردن این یه جکه تو یکی از
امن ترین زندانا وسط اروپا
"جک نیست تسلیم شو
"دقیقا همون کاریو که میگم بکن و بعدش همه چی درست میشه
اگه نکنی ما اسلحه داریم"
تا وقتی اونا اسلحه دارن
کنترل و قدرت دست اوناست
زندانیا نیاز نداشتن که ثابت کنن نیتشون خوب بوده
کارکنا میدونستن که اگه زندانیا همچین قصدی داشتن
حتما تو خطر بزرگی بودن
پس اونا میخوان موافقت کنن
اتفاقی که افتاد مثل یه موج اثر گذاشت
اگه شما یه سنگ ریزه تو استخر آب بندازید
همه موج ها همزمان باهم حرکت میکنن
متحدالمرکز
بعدش آدمایی که پایین سلول منتظرن
میفهمن که زمانش رسیده
که اونا رو از زنگ هشدار دور کنن
بنابراین تو نمیتونی زنگ هشدارو دریافت کنی
من میگم ۲۰ثانیه
همه تحت شرایط بی ثباتی دستگیر شده بودن
وظیفه بعدی جری کلی
اینه که اتاق ‌کنترلو
تو منطقه ممنوعه در اختیار بگیره
این یکی از لحظه‌های خیلی مهم
تو نقشه فراره
اگه شکست بخوره همشون حتما دستگیر می‌شن
من اسلحه رو از بین حصار به سمتشون نشونه گرفتم
مامور زندانی که اونجا بود رو میشناختم
و من گفتم "جان این یه عملیات آی آر آیه
این یه اسلحه‌‌س"
"میخوام دقیقا اون چیزایی که میگمو انجام بدی"
اونا نمیخواستن که به کسی آسیب بزنن
ولی برای صدمه زدن به کسی که
تلاش کنه زنگ هشدارو بالا ببره تردید نمیکنن
جری به محافظا میگه که تسلیم بشن
بنابراین مجبور نمیشه که دکمه زنگو بزنه
میتونستم ببینمش ‌که اندازشو بیشتر میکرد
اگه نگهبان بخواد هشدار رو بزنه
باید الان باشه
و من میگم " جان نکن"
و اون تسلیم میشه
ولی همون طوری که جون آدامز روی زمین دراز کشیده
یه نگهبان نامشخص از دستشویی
به لابی اصلی منطقه ممنوعه میاد
جری کلی یه نگاه لحظه‌ای بهش کرد
و آقای آدمز از فرصتش استفاده کرد
علی رغم خطری که براش داشت
تلاش کرد که در اتاق کنترلو برای امنیت بیشتر ببنده
تا بتونه زنگ هشدارو بزنه
نمیتونم ببینم چی میشه و صدای دوتا گلوله شنیدم
حدود ۲:۵۰ بعد از ظهر یکشنبه
۲۵سپتامبر ۱۹۸۳
کمتر از ۲۰دقیقه تو فرار
از زندان هزارتو اعلیحضرت
همه چیز داره از کنترل خارج میشه
زندانی آی آر ای جری کلی
مرکز اچ بلاک ۷ رو ایمن کرده
ولی تو این عملیات یه نگهبان تیر خورده
با توجه به گزارش اصلی فرار
کسی که به سر افسر زندان جان آدامز شلیک کرده
جری کلیه
اون داشت تلاش میکرد که زنگ هشدارو بزنه
وقتی اومد تو من به سمتش رفتم
و گفتم "حالت خوبه؟"
فقط میخواستم بدونم میتونه حرف بزنه
من میگم "برای چی اون کارو کردی جان؟"
اون میگه "میدونم، میدونم"
من میگم"ما هر چه سریع تر برات
خدمات پزشکی جور میکنیم"
افسر تنها نگهبان زخمی شده نیست
طول محاصره بلوک
خیلیا زخمی شدن
محافظا الان میدونن که زندانیا
در حد مرگ جدین
همه نگهبانایی که دستگیر شده بودن
تو یه کلاس آورده شدن
از هرکدومشون که خواستیم لباسشونو گرفتیم
و بهشون یه چیزی شبیه بارانی دادیم
ما پارچه‌های روبالشتی رو روی سرشون گذاشتیم
تا نبینن کی ازشون محافظت میکنه
کی پشت سر میمونه تا ازشون محافظت کنه
فراریا الان کنترل کامل رو
بروی محافظای بلوک اچ ۷ دارن
گروه وارد مرحله دوم نقشه میشه
منتظر کامیون غدا تا برسه
برنامه ریزی شده ساعت ۳:۱۵ به بلوک اچ ۷ برسه
زمان بندی مهمه
شانس کشف شدن تصاحب اونا هر ثانیه که میگذره
بیشتر میشه
اگه حتی یه دقیقه دیر کنن
ریسک مطابق شدن با عوض شدن
شیفت زندانو دارن
این یعنی محافظای بیشتر تو خروجی اصلی زندان
کامیون دیر کرده
کامیون غذا دیر اومد
و‌ این قسمتی از فراره
که شما نمیتونید براش تمرین کنید
به راننده تو قسمت اسلحه خوشامد میگن
پیام واضحه
یا کاری که ما میگیمو بکن یا هیچی
اتفاقی که بعدش افتاد این بود که اونا راننده رو آوردن
و ما اتاق پزشکیم محاصره کردیم
و با نقشه‌ها و نمودارهای اردوگاه
یه تابلوی بزرگ نمایش دادیم
ما تپانچه و مهماتو گذاشتیم رو میز
و اون قسمت جدید نقشه فرارشو گفت
اون به یه تیکه طناب بسته شده
که وصل شده به یه نارنجک دستی
کنار اون
جری کلی لباس زندان پوشیده
اون‌ اونجا دراز کشیده و اسلحشو گرفته سمت راننده
نارنجکی در کار نبود
ولی تو این موقعیت اون
تقریبا داشت چیزایی که ما بهش میگفتیمو باور میکرد
الان که کنترل کامیون غذا دست اونا بود
۳۷زندانیو پشت کامیون سوار کردن
اونا امیدوارن که این ماشین فرار
اونا رو از
زندان هزارتو به آزادی ببره
این در صورتیه که اونا بتونن قبل از ۴بعد از ظهر
به خروجی اصلی برسن، قبل از عوض شدن شیفت
خطرها هر لحظه داره بیشتر میشه
راننده، تو تیررس اسلححه
همون طوری که ماشینو روشن میکنه و بیرون میره سعی میکنه
آروم باشه
راه برگشتی نیست
ولی اعصاب من پشت کامیون
خیلی آروم نبود
منو بابی استوری سر پا بودیم
همه کاملا ساکت نشسته بودن
ما به همه گفتیم وقتی ما اومدیم تو
کسی یه کلمه حرف نمیزنه تا وقتی بریم بیرون
سکوت کامل هیجان داشت بیشتر میشد
کامیون غذا از
خیلی از پست بازرسی سطح پایین میگذره
بدون سر و صدای زیاد
بالاخره کامیون به ساختمون امنیتی میرسه
کنار خروجی اصلی
تنها ده دقیقه به عوض شدن شیفت مونده
اینجا نه تا از زندانیا که لباس پلیس پوشیدن
از کامیون بیرون میان
اونا مامورای امنیتیو با اسلحه تهدید میکنن که
که بهشون گذرنامه رسمی برای گذشتن از خروجی بعدی رو بده
خروجی نظامی بریتانیا
همین طور که اونا در حال تصاحب ساختمون امنیتین
به وقت عوض شدن شیفت زندان
نزدیک و نزدیک تر میشن
ما باید حداقل ۲۰ دقیقه زودتر
به این منطقه میرسیدیم
این منطقه رو باید حداکثر ۶مامور
کنترل کنه
ولی چون ۲۰دقیقه یا بیشتر دیر شده بود
مامورای بیشتری داشتن سر پستشون میومدن
و خیلیاشون پستشونو ترک کردن
بنابراین تعدادشون زیاد و زیاد تر شد
تنها راه حل برای ۹تا مامور جعلی
اینه که به گروگان گیری ادامه بدن
ولی زندانیا تعداد مشخصی از
نگهبانا رو میتونن کنترل کنن
وقت داره تموم میشه
باید یه کاری کنن یا اینکه همه چیز تموم میشه
از ۴بعد از ظهر گذشته
امن ترین زندان اروپای غربی
از داخل مورد حمله قرار گرفته
۳۸ زندانی آی آر ای موفق شدن که از بلوک شکست ناپذیر اچ
جایی که توش زندانی بودن فرار کنن
ولی برای خروجی اصلی دیر کرده بودن
الان اونا برای کنترل تقریبا ۴۰پلیس
که تو ساختمون امنیت، کنار خروجی، نگه داشتن
ناامیدن
مابین ۳۵ تا ۴۰ محافظ زندان روی زمین دراز کشیدن
پس اونا دارن تو ساختمون امنیتی تجمع میکنن
وضعیت تو ساختمون امنیتی
به سرعت داره از کنترل خارج میشه
یه نگهبان داره پستشو ترک میکنه
اون داخلو نگاه میکنه و میفهمه یه چیزی سر جاش نیست
اون میدووه
درحالی که سوت امنیتی رو میزنه، زنگ هشدار
من دوییدم سمت بابی و گفتم
بابی اون زنگ هشداره
بابی به من گفت خروجی جلویی زندانو باز کن
و یه اهرم بزرگ هیدرولیک روی دروازه هیدرولیک وجود داره
همون لحظه که من دروازه رو باز کردم
حدود ۱۰محافظ زندان
منتظر بودن که برن سر پستشون
یکیشون منو شناخت
من اسلحه‌مو در آوردم
و بهش گفتم عقب واییسته
بیک میتونه دروازه رو باز کنه
ولی محافظای زیادی اون طرف منتظرن
تا دو تا ماشین رو از دروازه رد کنن
که کاملا راه کامیون رو میبنده
تو این نقطه
برنامه اصلی استفاده از کامیون غذا
برای بردن زندانیا از زندان هزارتو
به آزادی به مشکل خورده بود
زمان داره میگذره
بیک برای راهنمایی به سمت بابی برمیگرده
اونا گفتن اونا ماشینارو آوردن داخل
و اون به من گفت در پشتی کامیونو باز کن
وقت نقشه دومه یا حتی سوم
بدو
همه همدستای ما با لباسای غیر نظامی
از پشت کامیون بیرون پریدن
این به این معنیه که الان ما ۳۸نفر داریم
نگهبانا با چند نفر که وارد میشدن روبه‌رو شدن
۳۰ تا ۴۰نفر داخل، پس هرجایی که
بیشتر از ۸۰ یا ۹۰نفر آدم بود غوغا شد
نگهبانا و زندانیای آی آر ای تو اون قسمت دعوا میکردن
تو این مرحله یه دعوا شروع میشه
و زندانیا تلاش میکنن که از اونجا بیان بیرون
نگهبانا سعی میکنن اونا رو متوقف کنن
خشونت اینجا شروع میشه
تو این مرحله
زندانیا میدونستن که بازی تموم شده
پس هر کسی واسه خودش بود
پس ما تا دروازه دوییدیم
برای بیرون رفتن جنگیدیم
پس ۱۹نفری که از محیط خارج شدن
و فرار کردن
باید از حصار سیم خاردار میگذشتن
در واقع، وزارت دفاع بریتانیا بود
حصار بیرونی و من میدونستم که میتونه آدمو ببره
من دوییدم و هر چقدر که میتونستم
دور تر از سیم پریدم
و صاف افتادم
وقتی میخواستم بلند شم فقط اینطوری میتونم توصیفش کنم
اگه فیلم جنگی دیده باشین میفهمین
وقتی سربازا از جایی میخوان رد بشن
یه نفر هست که به عنوان پل میخوابه
تا بقیه بتونن از روش سریعتر رد بشن
در همین حین که جری گیر کرده صدای گلوله میاد
یه زندانی و یه محافظ تو درگیری تیر خوردن
الان جری یه هدف آسونه
که تو سیم خاردار گیر افتاده
تنها چیزی که من بهش فکر میکردم این بود که "رفقا رفقا بیاین
منو بردارین"
در نهایت یه فراریه دیگه جونشو به خطر میندازه
که جریو نجات بده
و من بیرون اومدم
سیم خاردار صورتمو خونی کرده بود
بعد از پاک کردن حصار نظامی
فراریا تو چند گروه دسته بندی شدن
بعضیاشون به سمت خونه‌های کشاورزی اطراف میرن
بعضیاشون به ماشینا دستور میدن
برای مقامات ایجاد پستای بازرسی
خیلی طول نکشید
و اخبار فرار خیلی زود همه جا پخش شد
گشتای پیاده و موانع برای کنترل سریع همه جا قرار گرفت
تا دنبال زندانیای فراری بگردن
هلیکوپترا منطقه اطرافو میگشتن
چند تا از زندانیا درست نزدیک
محیط زندان دستگیر شدن
اما خیلیا موفق شدن که آزاد بشن
بیک و جری هر دوشون به جنوب رفتن
و دوباره به آی آر ای برای گذروندن وظیفشون برگردونده شدن
اونا بالاخره به اروپا رسیدن، اروپای اصلی
اما دست دراز دولت بریتانیا
بالاخره جری کلی و بیک مس فارلن رو تو
آمستردام دستگیر میکنه
اونا رو دوباره به بلوک اچ ۷ که
خیلی تلاش کرده بودن ازش فرار کنن میفرستن
فرار از هزارتو جون یه نگهبانو گرفت
و بیشتر از ۲۰نفرو زخمی کرد
یه فرار پرخشونت و ناراحت کننده بود
بیک مکفارلن آخرین بار
تو ۱۹۹۷ از هزارتو آزاد شد
جری کلی تو سال ۱۹۸۹ آزاد شد و یه سیاستمدار شد
اون به مذاکرات با عهد نامه جمعه خوب ۱۹۹۸
برای پایان دادن مشکلات کمک کرد
بخشی از عهد نامه
آزاد کردن خیلی از زندانیای هزارتو بود
تو سال ۲۰۰۰ زندان بدنام بسته شد
و تا حدی تخریب شد
فقط یکی از بلوک‌ های ۷ سالم موند
با آرزوی اینکه
اون قسمت به موزه تبدیل بشه
مترجمین: خشنودی، ویولت، فائزه طالبی