استاد باز کردن گاو صندوق...
اون به پنج زبون حرف میزد
پشت میله های زندانی خطرناک
ملقب به «دیوار»
به زمان بستگی داشت که کی کشته میشدم
یا کسی رو میکشتم
گروهی از پنج مجرم سرسخت رو جمع میکنه
قطعا این یه ریسک بوده که عضوی اضافه کنن
تا به بیرون زندان، تونل بزنن،
اگر تونل تخریب میشد، باعث میشد
راه هوا رو ببنده.
و راهشون رو به سمت آزادی باز کنن.
اگر حین کندن اون تونل پیداشون میکردن،
برای سال ها از چاله میوفتادن به چاه
برخی از بزرگترین داستان ها
پشت میله های زندان شروع میشن.
با بد نام ترین زندانی های دنیا هم سلول شدی
و توسط نگهبانا و هم‌بندات
تحت نظری.
ذهن فریبنده ای میخواد که راهی به بیرون پیدا کنی.
میتونه تو رو به آزادی برسونه
یا به قیمت جونت تموم بشه.
ولی وقتی چیزی برای
از دست دادن نداری امتحانش نمیکنی؟
فرار های بزرگ با مورگان فریمن مترجمین: ممدرضا، حانیه حسن آبادی
ندامتگاه غربی
پیتسبورگ، پنسیلوانیا.
زمستونهاش، یخبندون. تابستونهاش، در حد جوش.
حتی بعضی وقتا اینجا سیل هم میاد
یکی از قدیمیترین زندانهای آمریکاست
سال 1882، امکاناتش زبانزد بود؛
آب جاری، الکتریسیته، و بعضی جاها
برای اینکه زندانیا دور هم، جمع بشن.
ولی اتفاقی که افتاد، بعنوان تجربه ای روشنگر
در اقدامات مجرمانه، باعث شد جهنمی زنده بشه.
از 1996 بیش از حد شلوغ شد و ترمیم نشد
چیزی که هیچوقت عوض نشد، لقبشه.
«دیوار»
دیوارهای ندامتگاه غربی ایالت،
دیوارهایی خیلی بزرگ، خیلی ترسناک،
خیلی دژمانند، عظیم و سنگی بتنی ان.
هفت و نیم متر ارتفاع دارن
و تا زیر زمین هم ادامه دارن.
محوطه امنیتی شما، میشه سطح اول.
منع فرار.
بعد، داخل محوطه، دروازه هاتون ان.
درهای سلولها،
همه اونا برای منع حرکات زندانی ان.
جزئی از سامانه ای هستن که افراد رو داخل نگه میداره.
وقتی خیلی از مردم، موانع غیرممکن متعدد میبینن،
یه نفر، اونا رو جورچینی برای حل کردن میبینه.
اون هیچوقت داستانش رو جلوی دوربین نگفت
تا الان.
دلیل اینکه نمیخوام چهره‌م دیده بشه، اینه که
میخوام انتخاب این رو داشته باشم که هرکسی میخوام رو مطلع کنم
حقیقتش، وقتی یه برچسب مجرم بهت
بزنن، میتونه باعث تبعیض بشه.
در 1996، نونو پانتس درحال سپری کردن
حکم ده تا بیست و چهار سالش، برای گاو صندوق باز کردنه.
اون یه رابین هوده
از ثروتمندا میدزده و به فقرا میده،
من جمله به خودش.
در دهه اخیر، درحال داخل و خارج شدن از زندانها بوده.
اون، چهار سال اخیر رو توی ندامتگاه غربی بوده
و برای اولین بار،
بنظر میاد هم‌سلولی‌ای پیدا کرده که میتونه بهش اعتماد کنه.
من، سال نود و شش، با نونو هم‌سلولی شدم.
یا آخر نود و پنج.
من به نونو میگم نیک
اون خوب حرف میزنه، پرشوره، جسوره...
چیزی که میگه رو باور میکنه و هواش رو داره
اون مدل آدما، کم پیدا میشن.
بخاطر طبیعتم، از اول، داشتم
به فرار کردن فکر میکردم.
هیچ چیز مثبتی برای انجام نبود
و ندامتگاه، خیلی خطرناک بود.
حتما یه مکان خطرناک بوده
یه بار دیدم سه نفر داشتن یکی رو با چاقو میردن
نمیدونم برای چی بود، و نمیخوام بدونم
برای چی بود. آخر مرد.
باعث میشه همچیز پیچیده تر بشه
به زمان بستگی داشت که کی کشته میشدم
یا کسی رو میکشتم، از روی اجبار.
و هرکدوم از اونا، انتخابای قابل قبولی بودن،
پس من تصمیم گرفتم برم.
نونو شروع میکنه به روی هم ریختن افکارش
با هم‌سلولیش، درمورد اینکه چطور کسی میتونه از زندان
فرار کنه.
درواقع، اولین انتخابی که در نظر گرفتم،
ریختن دیوار بود.
کنار گذاشته شد، چون اونا همونموقع میفهمیدن
که اشکالی وجود داره.
ایده بعدیشون،
قایم شدن توی یه کامیون تاسیساته
ولی زود میفهمن که این راه، بن بسته.
همیشه قبل از اینکه هر کامیون از محدوده بره،
یه سرشماری زندانی انجام میشه.
بعد رسیدیم به انتخاب سوم
که یه تونل بود
طی صد سال اخیر،
زندانیای زیادی سعی کردن از این جهنم دره فرار کنن
با تونل زدن به بیرون.
اما هیچکدوم موفقیت آمیز نبود.
هنوز نه
نونو فکر میکنه میتونه موفق بشه، اما نمیتونه به تنهایی انجامش بده.
تجربه تونل زدن نداره
و هم‌سلولیش هم همینطور
فکر میکنم اونموقع بود که آریزونا، جالب شد.
لقب بیلینگزلی، آریزونا بود
چون اهل آریزونا بود.
کوین بیلینگزلی، درحال سپری کردن
حکم بیست و سه و نیم تا هفتاد و هفت سالشه، بخاطر جرایم زیادی
من جمله دزدی و حمله.
و استعدادهایی که نونو برای تونل کندن میخواد رو داره.
کوین بیلینگزلی رو از یه محاکمه قدیمی میشناختم
مقدمات رو چیدم، چون کوین هم
توی فکر فرار کردن بود.
کوین، درواقع تجربه حفاری داشت،
ولی خیلی دیرباور بود
و نظرم این بود که پروسه رو به سطوح مختلف
تقسیم کنیم.
هر بار، یه سطح رو پشت سر میذاشتیم.
با کوین بیلینگزلی روی عرشه،
قدم بعدی، اینه که اون سه نفر، کجا رو
قراره حفر کنن.
تنها راه همچین چیزی، اینه که شغلی
پیدا کنن که بهشون دسترسی و
علم بیشتری درمورد ترکیب زندان بده.
نونو پونتس، نظرش رو به کار
با مهندس زندان، توی
دفتر تاسیسات زندان، جلب میکنه.
مهندس زندان، یه فرد اساسیه.
اون آقا یا خانم، مسئول لوله ها و راه فاضلاب،
کارهای الکتریکی و تهویه بوده.
و دفترش، انبار
همه نقشه ها بوده.
با یه کار توی تاسیسات،
نونو، حالا یه دید داخلی داره که اینجا چطور کار میکننه.
من به همه مسائل تاسیساتی دسترسی داشتم.
از اون طریق، کلی اطلاعات پیدا کردم
از اینکه چطور این موسسه بنی شده بود.
و با هجمه ای مثال زدنی از شانس،
نونو، درخواستی برای تعمیر یه اشکال، میگیره
توی یه انبار دقیقا بیرون محوطه زندان.
این، میتونست جایی باشه
که تونل به پایان میرسه.
انبار سازمانی... عملکردش اینه که
انتقال لوازم و صنایع رو به زندان،
از خیابون، کنترل کنه.
نونو میدونه که اگر بتونن راهی برای
ورود به اون انبار پیدا کنن، میتونن بعدش قدم‌زنون،
بیان صاف توی خیابون.
این، محل خروج بی نقصی برای تونله.
اما هنوز هم باید بفهمه که از کجا باید شروع بشه.
جایی که خودش و همدستاش توی فرار، دسترسی داشته باشن.
دور از چشمای مراقب نگهبانا.
توجه نونو، به بخش جدا افتاده ای از مغازه
تاسیساتی که به انبار طرف دیگه دیوار، نزدیکه، جلب میشه.
دفتر تاسیسات و مغازه های تاسیساتی
دقیقا داخل دیوار محوطه ساخته شدن.
اونا تقریبا مقابل انبار سازمانی قرار گرفتن،
که بخش بیرونی دیواره.
نونو، همینطور به نقشه های
ساختمون دست پیدا میکنه.
با استفاده از این داده ها، اون تشخیص میده
که فضای خالی زیر این ساختمون، بهترین جا برای کندن تونله.
اما اونجا با دیوارهای آجری غیر قابل نفوذ احاط کردن
و یه در فولادی
یه جوری، باید از همه اینا رد بشن.
وقتی بازبینیش میکرد، یه چیزی، ناگهانی، به ذهنش رسید.
اگر بتونه راهش رو از دیوار خارجی آجریش باز کنه، میتونه به فضای خالی
دسترسی پیدا کنه.
و دقیقا محلش رو میدونه.
خب، برای اینکه از این دیوار که میرسید به فضای خالی زیر ساختمون، بریم،
من یه لوله سرریز یه تانکر بخار رو شکستم
و به مسئول تاسیسات گفتم
گفتم «هی، این تانکر داره آب میده،
اما اگر بهم یه دریل چکشی بدین، درستش میکنم.»
پس نگهبانی اومد و اجازه کار بهم دادن
و یه دریل چکشی هم اوردن.
با من اونجا وایسادن
من رفتم زیر این صفحه و شروع کردم به دریل کردن دیوار.
طبیعتا نگهبانا داشتن حالا
حرف میزدن، پس یکم روی این دیوار دریل میزدم،
بعد، میرفتم برای دیواری که ازش میخواستیم رد شیم
و روی اون دریل میکردم.
نونو داشت سعی میکرد به قسمت خالی دسترسی پیدا کنه،
وقتی یه نگهبان دقیقا بغلش وایساده بود.
نقشه شجاعانه ایه
اگر مامور، متوجه بشه که دنبال چیه،
نقشه فرار از این زندان نمور و ترسناک،
حتی قبل از شروع شدن، تموم میشه.
در ندامتگاه بدنام
غرب ایالتی پیتسبورگ، نونو پونتس داره راهش رو برای
رسیدن به یه فضای خالی زیرزمینی دریل میکنه.
از اونجا، میتونه حفاری کنه
به زیر دیوار غیرقابل نفوذ زندان.
در حال حاضر، هرچند، از نزدیک تحت نظره.
اما هربار که نگهبان به طرف دیگه ای نگاه میکنه،
نونو تمرکزش رو میذاره روی دیوار فضای خالی،
و سعی میکنه اولین سد بین خودش و آزادی
رو بشکنه.
فقط داشت زیادی طول میکشید.
این دریل، قدرت کافی رو برای رفتن به اون قسمت
نداشت. پس بیخیال اون شدیم.
از اونجایی که نمیتونه با دریل به
فضای خالی بره، نونو پانتس، کوین بیلینگزلی،
و گرِگ کوارینگ، یه راه دیگه پیدا میکنن.
انتخاب دوم، این بود که یه کلید درست کنیم
و از طریق در، بریم به فضای زیر ساختمون.
سه زندانی، یه کلید میخوان.
کلیدی که فقط نگهبانا دارن
و یه جوری، باید راهی برای درست کردن مثلش، پبدا کنن.
فقط مطمئن نبودیم که از چی باید
استفاده کنیم که حالت کلید رو حفظ کنه.
این باید یه چاپ خوب باشه
این کلید، باید هر دو طرف رو داشته باشه تا کار کنه.
ما با جنسهای مختلفی امتحان کردیم
چون قاعدتا، یه اثر از کلید رو لازم داشتیم.
میدونم از یه تکه صابون استفاده کردیم،
بعد، از غلات صبحونه استفاده کردیم و بعد از یونولیت.
یونولیت، میدونین، اثر خوبی رو حفظ نمیکرد.
وقتی نقش کلید رو برداشتن،
میتونن بعد، روی یه کاغذ بکشنش.
بعد، از تکه کاغذ، یه طرح از کلید رو
میدونین، از فلز برنج ساختیم.
توی کارگاه ماشینی، یه قطعه برنج بریدیم،
با ابعاد درست، و بعد شکل
کلید رو از داخلش در اوردیم.
حالا باید دستشون رو به کلید
در برسونن
اما چطور؟
خب، ما صبر کردیم که نگهبانا شیفتاشون رو عوض کنن.
وقتی قفل رو باز میکردن،
کلید رو به کمربندشون وصل میکردن.
اما آخرین کلیدی که استفاده کرده بودن، عموما روی بقیه بود.
مشخصا نگهبانا تمایلی ندارن که شما
به سمتشون بری و به اندازه کافی نزدیکشون بشی
که اثر کلید رو برداری
اونا یه ایده دارن
نونو به دو زندانی چیزی میده تا براش حواس پرتی درست کنن
نگهبان باید مداخله کنه، اما همینطور که این نگهبان
سعی میکنه موقعیت رو حل کنه، من میرم
و اون هم خوشحاله که میبینه
دارم کمک میکنم موضوع رو آروم کنم.
اما من دقیقا بغلش نشستم،
بعنی شونه به شونه بودیم،
و اون، بهم این فرصت رو میده که به کلید برسم.
نونو چند ثانیه وقت داره
که آثار کلید رو برداره
و زمان داره میگذره.
موقعیت استرس‌زاییه.
نگرانیم این بود که نگهبان، صدای کلیدها رو بشنوه
وقتی دستم بهشون میخوره.
عملا، خوب و خیلی نرم پیش رفت.
با در دست داشتن اثر کلید،
اون میتونه یه کلید بسازه
و شبانه، کوین بیلینگزلی، این کار رو
توی سلولش، بین زمان گشت نگهبانا میکنه.
قدم بعدی، امتحان کلیدیه که به تازگی ساختن،
تا ببینن آیا عمل میکنه.
و باید این کار رو طوری بکنن که دیده نشن.
این ریسک هست که یکی از نگهبانای
برجک بتونه ببینشون.
نونو، با بررسی نگهبانا، میدونه که
اون و گرگ، هفده ثانیه دارن برای رفتن به سمت در،
و امتحان کردن کلید.
قبل از اینکه نگهبان برجک بالای سرشون
از اتاقکش بیاد بیرون و دم در ببیندشون؛
جایی که نباید باشن.
ما رفتیم پایین و خواستیم کلید رو امتحان کنیم.
مطمئن بشیم که کار میکنه.
زیادی نازک درستش کرده بودیم. شکست.
به طرزی شگفت انگیز، نگهبان برجک
اونا رو نمیبینه و نمیتونه کلید شکسته رو ببینه.
اما نمیشه خیالشون راحت باشه
بازرسیایی میشد که میومدن
ببینن قفل، بسته هست یا نه.
اگر کلید پیدا بشه،
نه تنها نقشه‌شون لو میره،
بلکه به جایی فرستاده میشن که همه زندانیا ازش میترسن.
سلول انفرادی
مسئله، این بود که راهی برای روبرویی با
اتفاقات غیرمنتظره پیدا کنیم.
من باید اون موقعیتا رو در لحظه حل میکردم
تنها راه، دزدیدن دم باریک، از دفتر تاسیسات
بود، که نونو، توش کار میکرد.
در قسمت پشتی ساختمون.
پانتس میدونست ابزار کجا ان
میتونست بره سر یه کابینت،
که ابزارها داخلش نگهداری میشد.
پین‌های پایین لولا رو سوهان کنین
پین‌های لولا رو در بیارین، ابراز رو بردارین،
پین‌های لولا رو بذارین سر جاشون،
و بعد، آخر روز، برگردونیدشون.
قلبش میخواد از جا کنده بشه،
همینطور که با عجله، با انبرِ دزدی، با امید
به اینکه نگهبان برجک نبیندش، میره سمت قفل.
و اگر نتونه کلید شکسته رو از قفل در بیاره
فقط زمان بین اونا و دستگیریشون قرار داره.
آخر سر، بیرون اومد.
اما هنوز هم کلید قابل استفاده ای ندارن.
این چیزی نبود که با یه امتحان انجام بشه.
درواقع باید چندین بار میرفتم
تا کلید، متناسب در بیاد.
و بعد، یه کلید دیگه درست کردیم.
این، لحظه ایه که منتظرش بودن
و کار کرد.
بار اول که عمل کرد، احساسات اصلی، آسودگی بود.
اینجوری بود که «وای، بالاخره.»
حالا میتونن به فضای خالی دسترسی پیدا کنن
که حفاری رو شروع کنن.
اما قبل از اینکه با تمام سرعت، کار رو شروع کنن،
باید حواس نگهبانا رو از ماموریت
حفاری، پرت کنن.
خب، ایده من، استراتژی معمولی بود که شعبده‌بازا به کار میبرن.
با یه دستت یه چیز رو نشون میدی
درحالی که داری با اونیکی دستت، کاری میکنی.
پس، چیزی که تصمیم به انجامش گرفتم، این بود که کار
تولید نوشیدنی رو در ابعاد بزرگ به پا کنم.
ما داشتیم هر بار سی گالن درست میکردیم
داشتیم، میدونین، گالونها نوشیدنی
به محوطه میبردیم و صف درست میکردیم.
نگهبانا، متمرکز میشن روی متوقف کردن
کار نوشیدنی درست کردنشون.
متوجه نمیشن که این سه نفر، دارن
آماده میشن که تونل رو حفر کنن.
اونا منتظر میمونن که جدا بشن
حقه شعبده نونو، یه قضیه خطرناکه؛
چون اگر گیر بیوفتن،
کل نقشه فرارشون ممکنه به خطر بیوفته.
یه نگهبان به خصوصی بود که
وقتی از کارم میومدم،
برم به بند، دم دروازه مستقر بود.
اون واقعا ازم خوشش نمیومد.
یه بار رسیدم به دروازه و گفت
«پانتس دستات رو ببر بالا. بازرسیه.»
منم کلیدام رو از جیبم در اوردم
و دادمشون به یه نگهبان و گفتم
«بیا. اینا رو نگه دار.»
زندانیا، کلیدایی دارن که اجازه دارن داشته باشن.
مثلا برای یه قفل روی قفل پا
اما توی کلیدام، کلیدایی هم داشتم که کلیدای خودشون بودن.
کلیدایی داشتم که مشخصا کلیدایی
نبودن که زندانیا باید داشته باشن.
نونو همین الان کلیدای فرارش رو
به نگهبان داد.
یعنی نگهبان از نقشه‌ش باخبر میشه
و برای همیشه اون رو توی این جهنم دره نگه میداره؟
همینطور که اون، نقشه فرارش از زندان
پیتسبرگ رو میکشه، نونو پانتس قراره مورد بازرسی بدنی
قرار بگیره، توسط یکی از نگهبانای زندان.
چیزی که نونو نمیخواد پیدا کنن،
نسخه غیرقانونی کلید دریه که به فضای زیر ساختمون میره.
اون، کلید آزادیشه.
پس تصمیمی جسورانه میگیره
اون، کلید رو مستقیما به نگهبان میده.
اونا اصلا به کلیدا نگاه نکردن
هرچند نونو ممکنه بخاطر کلیدای
فضای خالی، لو نرفته باشه،
کار نوشیدنی درست کردنشون، نتیجه عکس میده.
اونا یکی از اعضای گروهشون رو از دست میدن
گرگ کوایرینگ
من بخاطر نوشیدنی، توی محدودیت سلولی بودم.
پس، من توی سلولم زندانی شده بودم.
نمیتونستم توی محوطه برم، نمیتونستم سر کارم ببرم.
یا کتابخونه، یا هرجای دیگه ای.
بعد گذروندن محدودیت سلولی،
گرگ، بخاطر کاری که نکرده بود، به سلول انفرادی میوفته.
اون نمیتونه توی فرار شریک باشه
خوشبختانه، برای گروه،
گرگ، تنها کسیه که بخاطر تولید نوشیدنی، مقصر شناخته شده.
با استفاده از پوشش متزلزلشون،
و کلیدشون برای فضای خالی،
نونو و کوین، آماده حفر کردن‌ان.
اول، فقط کوین و من بودیم.
و نوبتی میرفتیم پایین؛
چون وقتی بریم پایین، برای حفاری،
یکی باید در رو روی کسی که
رفته اون پایین، قفل میکرد
چون نمیشد بذاریم قفل، باز باشه.
نگهبانا میفهمیدن
وقتی که توی فضای خالی موندن،
اونا، بجز چندتا قطعه چوب و چندتا
سطل، فقط چندتا کلاه سخت دارن،
که از نیروگاه زندان دزدیدن
و بهش چراغ وصل کردن.
حفاری سخت بود. خاک، سخت شده بود.
ساحل رودخونه‌ست
خاک سخت رو با چوب خورد میکردیم
و میکشوندیم بالا، به فضای زیر ساختمون.
برای اینکه هجده متر به جلو برن، باید پانزده تن خاک برمیداشتن از اون
دهنه کوچیکی که باز کردن.
اون، مواد زیادیه برای جابجا کردن.
خیلی طاقت فرساست.
نونو و کوین، امیدوارن تونلی بزنن
از فضای خالی، تا انبار،
در طرف دیگه دیوار؛
اما موانع بزرگی سر راهشونه.
دیوار رفته پایین، زیر زمین،
پس باید حدود چهار متر میکندیم
و چون اطرافش جاده بود،
یه خرده از خطر اصلی اونجایی بود
که این تونلو حفر میکردن.
کامیون های زغال سنگ در جاده ای حرکت میکردن که اونا زیرش بودن.
قطعا این امکان وجود داشت که
جاده فرو بریزه.
و اونا نه تنها باید نگران فروریختن جاده باشن،
بلکه همونطور که در اعماق زمین، پایینتر میرن،
باید دغدغه کمبود اکسیژن هم داشته باشن.
اونجا مدام هوا کم میاوردیم
پس مجبور بودیم برگردیم، دور بزنیم و دوباره بریم.
خطر فروریختن جاده
و امکان خفه شدن
همونطور که آروم آروم تونل رو
میکَنن، روی مغزشون رژه میره
ولی اگه بتونن مسیرو تا تضمین آزادیشون حفر کنن،
ارزش خطر کردن رو داشت.
کار آهسته پیش میره.
نونو و کوین برای اضافه کردن اعضای دیگه ای برای کمک کردن
در حفاری، بحث میکنن.
بعد اتفاقی غیرقابل مهار رخ میده.
کارمن کلر یه چیزی دید.
سوال میپرسه.
مشخصا مشکوک شده بود که مسئله ای
فراتر از ساختن نوشیدنی درجریانه.
کارمن کلر، زندانی ای که به جرم
قتل غیرعمد به حبس ابد محکوم شده،
به عنوان سومین عضو به گروه اضافه میشه.
من بابت اضافه شدن اون نگرانم، ولی با دخیل کردن اون
براش انگیزه ایجاد میشه که به کسی چیزی نگه.
وجود کارمن کلر در اون جمع
چیزی فراتر از نیروی اضافی برای حفاری بود.
قبلا در یک واحد آموزشی، شغل واسطه رو داشته.
به عنوان یک واسطه
کارمن به یک سری مکانها دسترسی داشت
و مجوز پرسه زدن در زندانها بدون نظارت امنیتی رو داشت.
این به این معنی بود که اون زمان کافی برای حفاری و ایجاد گذرگاه
برای زندانی های دیگه رو در صورت لزوم
برای خارج کردن از سلولشون داشت.
درحالیکه سه نفر داشتن تونلو حفر میکردن،
نونو نقشه رو پیش میبرد.
و برای فرار
نیاز به نفر چهارمی در گروهش داشت،
جرج کونارد.
جورج قاتلیه که به
حبس ابد محکوم شده.
جرج کونارد اهل پیتزبورگه
وبا بیرون از زندان ارتباط داره
که میتونه برای وقتی که به اونطرف دیوار رسیدیم
برامون ماشین فرار جور کنه.
وجود کونارد برای زمانی که اونا از زندان فرار میکنن،
برای ترتیب دادن ارتباطات محلی واجبه تا نونو و
هم گروهیاش بتونن به تگزاس برن.
برنامه دارن که از اونجا از کشور خارج بشن
و هرکس راه خودشو بره.
با وجود کونارد، تیم چهارنفره میتونه
سریعتر از قبل حفاری میکنه.
تا جایی که بتونیم شیفت وایمیستیم.
کلر میتونه صبحها قسر در بره.
منم بعضی صبحها میتونم جیم بشم.
ولی کارمن و کوین بیشتر
بعدازظهرها میرن.
بعد از چهارهفته، اونا 14فوت به سمت پایین و
30 فوت موازی با جاده حفاری کردن
سر از جایی در نزدیکی پی دیوار دراوردن.
با وجود اینکه الان سریعتر پیش میرن،
همیشه خطر لو رفتنشون هست.
یه روز اونو توی تونل میذارم و درو روش میبندم
و به چاوهول میرم تا غذا بخورم.
وقتی درچاوهول در حال خوردنم،
صدای آژیر بلند میشه.
سه بار صدای شیپور خطرو در میارن.
در بعدازظهر دسامبر سال 1996،
یک زندانی به دو افسرپلیس چاقو زده.
به همین خاطر آژیر عمومی به صدا دراوردیم
تا همه زندانی ها در منع رفت و آمد عمومی،
به سلولشون برگردن.
در چاوهول رو قفل کردن. من اونجا گیر میوفتم.
و مشخصا اولین چیزی که
به ذهنم میرسه اینه:
«باید برم و اونارو از اونجا در بیارم.»
قراره در زندان بسته بشه
و اونا هیچ راهی به بیرون از اونجا ندارن.
آقای پونتس میدونست که اگه بلافاصله
اونارو از اونجا در نیاره، نقشه خراب میشه.
اگه اونا در حال حفر تونل گیر بیوفتن،
سالهای سال توی زندان موندنی میشن.
سالهای متمادی.
بجنبین، بجنبین!
نونو پونتز باید سریع تصمیم بگیره
که اون افرادو صحیح و سالم بدون اینکه کسی
بفهمه اونا چیکار میکردن، از تونل بیرون بیاره.
اگه نتونه درست فکر کنه، نقشه فرار تمومه
و همشون سالهای سال
موندگار میشن.
سال گذشته چهار مرد روی نقشه فرار شجاعانه ای
برای فرار از پنسیلوانیا که زندانی بدنام
در منطقه غربیه کار میکردن.
نقشه اونا در بحبوحه فروپاشی به خاطر
چاقو خوردن دو نگهبان زندان
و نگه داشتن زندانی ها در حالت منع رفت و آمد بود.
کارمن کلر و کوین بیلینگزلی
در زیرزمین درحال کندن تونل فرارن.
اونا نمیتونن صدای آژیر که در سطح زمین
به صدا درومده رو بشنون.
نونو پونتز که مغز متفکره باید زود تصمیم بگیره
چون اگه برای سرشماری به سلولشون
برنگردن، کل نقشه فرار بر باد میره
و سالهای سال رو در هول خواهند گذروند.
باید از اونجا خارج میشدم.
ممکن بود اونجا گیر افتاده باشن.
اونا قادر نبودن کار هوشمندانه یا کار درستو
انجام بدن.
نونو پونتز از دوتا از زندانی ها میخواد
که وقتی که دارن اونارو به سمت سلولشون میبرن،
آشوب به پا کنن تا اون بتونه جیم بشه.
حالا.
نقشه ش جواب میده و نگهبانا متوجه
نبودش نمیشن.
ولی هنوز موانعی بر سر راه نونو هست.
هنوز باید به تونل بره
و درو از داخل ببنده تا نگهبانا متوجه چیزی
غیرعادی نشن.
و برای انجام اینکار نیاز به کمک
یک زندانی دیگه داره،
کسی که از نقشه فرار بیخبر باشه.
من این یارو، تری، رو گیر آوردم و بهش گفتم باهام بیا.
حقیقتا نمیخواستم اجازه بدم که کس دیگه ای باخبر بشه
ولی چاره دیگه ای نداشتم.
به تری گفتم بیا این کلیدو بگیر این درو پشت سرم ببند.
ده دقیقه دیگه برگرد و درو باز کن.
و اون...یه لحظه پرتنش بود
چون روحمم خبر نداشت که این یارو کاری که خواستم رو انجام میده یا نه.
من وارد محوطه تونل شدم.
کوین و کارمن دارن میان.
بنا به دلایلی، حس کرده بودن
که یه چیزی درست نیست، و داشتن از تونل
بیرون میومدن.
و بهشون میگم:«ببینید، باید بریم.
یک دوره منع رفت و آمد در جریانه.
باید خودمونو به خروجی برسونیم.»
نونو و اعضای تیم فرار میترسن
که نکنه تری برنگرده تا درو براشون باز کنه.
اگه اون برنگرده، نفر بعدی که درو باز میکنه
یکی از نگهبانها خواهد بود
که به معنی حبس همشون در سلول انفرادی به مدت سالهاست.
در ذهن اونا فقط یک سوال رژه میره:
«نفر بعدی که درو باز میکنه کیه؟
تری یا نگهبانها؟»
خوشبختانه تری سر میرسه و درو باز میکنه.
و خب به بلوک هامون برمیگردیم و به خیر میگذره.
به قول اونا، خطر از بیخ گوششون رد شد.
خطر ِ از سر گذرونده شده، تعهد مستحکمی ایجاد میکنه
و تصمیم بر تمام کردن هرچه سریعتر تونل میکنن.
از اون به بعد
اونا با اشتیاق بیشتری هرکاری که میگفتمو انجام میدادن
چون نمیتونستن باور کنن
که من رفتم و به تری گفتم که درو روم قفل کنه.
چون در اون صورت هر سرنوشتی که بهش دچار میشدن،
شامل من هم میشد.
در همین حال نونو درحال نقشه چیدن
برای زمان خروجشون از سد دیوارهای زندانه.
پس کونارد قراره کسی رو اونجا اجیر کرده باشه تا
با یه ماشین منتظرمون باشه.
ولی کونارد از پسش برنیومد، پس باید کسیو پیدا میکردیم
که بلد باشه چطور ماشین بدزده.
و هیچکدوم از ما تجربه ماشین دزدی نداشتیم.
کوین میگه:«ببین این پسره که ماشین دزده
میتونه خیلی سریع ماشینو راه بندازه.
اندرو هایم به 4 الی 15 سال زندان به جرم
دزدی و ضرب و شتم، محکوم شده.
من واقعا اندرو رو نمیشناسم ولی مشکلمون سرجاشه.
مشخصا اضافه کردن
اعضای بیشتر توسط نونو خطرناک بود
چون هرچه افراد بیشتری از جریان باخبر باشن،
افراد بیشتری میتونن راپورت بدن.
اندرو هایم پنجمین نفریه که
به تیم اضافه میشه،
اونم درست زمانی که تونل نزدیک به تکمیل شدنه.
ولی اندرو تنها عضو جدید نیست.
نونو یه عضو ناخونده دیگه هم اضافه میکنه
توماس بلکربا
بلکربا سابقه طولانی ای در سرقت داره
و به 10 الی 20سال زندان محکوم شده.
بلکربا در جریان فرار، یه خرده
خونش از بقیه رنگین تره.
وظیفه زیادی برای انجام نداشت.
اون و پونتز دوست بودن.
اونا تصمیم گرفتن که بلکربا رو هم سهیم کنن
چون از این بابت که داشت کور میشد،
دلشون براش میسوخت.
حالا 6 نفر در فرار
سهیمن.
تیم کامل شده.
وقتی به این شش نفر نگاه میکنی، میبینی اونا در مناطق مختلف زندگی میکنن،
در مناطق مختلف مشغول به کارن،
محدوده سنیشون بین 30 تا 65 ساله.
هیچ چیزی وجود نداره که اونارو به هم مرتبط کنه،
هیچ چیز به جز این نقشه فرار.
زندانی ها به مدت 4 ماه
درحال کندن تونل بودن.
ولی سخت ترین قسمت فرار هنوز
پیش روشون بود،
حفاری 14 فوت به سمت بالا، برای رسیدن به سطح
در انبار صنعتی.
حالا باید خاکهای بالای سرتو
حفاری کنی.
اگر تحت هر شرایطی پات بلغزه،
باعث فروریزش بزرگی میشی.
من تنها فرد دیوونه ای بودم که آماده
انجام چنین کارایی بودم.
و آخرین قسمت کنده شد
و جریانی از هوا وارد تونل شد.
با صدای «هو!»
هوا وارد تونل شد.
آزادی انقدر نزدیکه که میتونن حسش کنن
ولی تونلشون کامل نیست.
آخرین و سخت ترین قدم پیش روشونه.
شکستن کف زمین مستحکم شده
و بتنی انبار.
برای اینکار نیاز به ابزار داشتن.
من کلیدایی که برای دفتر کار مهندسین و
کمدی که وسایل داخلش بود، ساخته بودم رو داشتم.
تا شب منتظر میمونیم.
دریل چکشی و جک هیدرولیک برمیدارم
اون وسیله هارو به تونل میبریم
کلی سوراخ توی بتن ایجاد میکنیم
تا اونو شکننده کنیم.
و بعد یه مقدار از دیوار سیمانی
فاصله گرفتیم،
جک هیدرولیک رو روبروش قرار دادیم،
و بعد تلمبه زدیم.
پس انقدر با این جک به کار ادامه دادن تا
سطح بتنی رو بشکنن.
و بعد از این اره دوطرفه استفاده کردن
تا میلگردو ببرن
و یه ورودی بسازن تا بتونن به بیرون دسترسی داشته باشن.
اونا به دو دلیل از نزدیکی یک اتاق مکانیکی
بیرون اومدن.
اونجا سروصدای زیادی بود که
صدایی کار اونا در حین
شکستن کف زمین رو میپوشوند.
و در نزدیکی پشت انبار
راهی هست که میشه هرکاری کرد.
خطر بزرگی بود که خروجی تونل رو باز بذارن
ولی چاره دیگه ای نداشتن.
تا صبح همشون نمیتونستن به اونجا برسن.
فقط دعا میکردن که تا وقتی نتونستن اونجارو ترک کنن،
کسی نتونه پیداش کنه.
در وسترن پن بدنام پیتزبورگ،
تقریبا وقت رفتنه.
نونو پونتز و شریک جرمهاش
تونل منتهی به آزادیشونو تکمیل کردن.
حالا منتظر طلوع آفتابن تا
شش نفرشون بتونن فرار کنن.
من تمام شب رو بیدار بودم.
اون اولین و تنها بار در طی انجام کار بود که
به عظمت عملی که در جریانه فکر میکنم.
من مسئول تمام این افراد و هر کاری ام که.
ممکنه اشتباه پیش بره.
پس بودن در سلول و لرزش غیرقابل کنترلم
رو به خاطر دارم.
بالاخره صبح شد.
وقتش رسیده.
هر شش زندانی اونروز زود بیدار شدن.
بیشترشون سلولشونو بین ساعات 6 تا 6:30 ترک کردن.
کلر یه واسطه بود.
اون بهمون یک دسته کارت گذر زودهنگام داده بود.
اینا کارت گذرایی بودن که کمک میکردن زودتر از اینکه
اونا در روز اجازه خروج بدن، از سلول خارح بشی.
اونا جمع شدن و به سمت
تونل به راه افتادن.
کونارد هیچوقت اونجا نبوده،
اندرو هایم هیچوقت اونجا نبوده،
بلکرباو هم هیچوقت اونجا نبوده، پس با این حساب کوین اول میره
و من آخرین نفر رفتم که مطمئن بشم هیچکس برنمیگرده
و یحتمل همه چیز رو به باد نمیده.
حرکت در تونل
حتی برای ورزیده ترین افراد هم چالش برانگیزه.
نونو نگرانه که نکنه همشون نتونن تا آخر مسیر آزادی
سینه خیز برن.
بلکباو درست جلوی منه.
چشم مصنوعیش در اومد.
آه!
یکم دوروبرشو گشت و پیداش کرد.
میدونی، اون یکی از اون لحظه های سورئال بود.
«چشممو گم کردم!» خب، راست میگه!
درکمال ناباوری، هر شش نفر تونل رو به سلامت میگذرونن.
درنهایت، به اتاق انبار میرسیم.
لباسامونو عوض میکنیم.
اون زمان، زندان اجازه میداد که زندانیا لباس معمولی داشته باشن
این بخشی از حقوق زندانیان بود.
حتی با وجود لباسهای عادی،
باید فکری به حال راه خروج از انبار میکردن
و پیداش میکنن.
یک نگهبان روی دیواریه که
مستقیما منتهی به خیابون میشه.
با فهمیدن این مسئله، در میتونه باز بشه،
پس اول من رفتم بیرون تا ببینم چیکار میشه کرد.
نگهبان اونجاست و داره منو نگاه میکنه.
برمیگردم داخل و میگم:«ببینین، نگهبان اون بیرون
روی دیوار نشسته پس شما رفقا فعلا آروم همینجا بمونین.»
«من میرم یه چیزی بهش بگم
ما لباس عادی و کلاه کار داریم.»
چون اونجا خارج از محیط امنیتی بود
هرکسی که اونارو میدی فکر میکرد که
یه دسته کارگر خدماتن.
هیچکس فکرش رو هم نمیکرد
که زندانیها سر از اونجا دربیارن
و از تاسیسات فرار کنن.
پس هممون خارج میشیم.
نگهبان بهمون نگاه میکنه و منم بهش نگاه میکنم
و براش دست تکون میدم، اونم برامون دست تکون میده.
و از در به سمت خیابون رهسپار میشیم.
هیجانش غیرقابل توصیف بود.
هوای اونجا فرق داشت، نورش فرق داشت.
همه چی فرق داشت.
یه چیز فراطبیعیه،
باورکردنی نیست چون فکر کنم
تا همین چنددقیقه قبلش، نمیدونی که
موفق میشی یا نه.
درسته که آزادیم ولی از بند مجازات رها نشدیم.
منظورم اینه که مشخصا اینجا قسمت سختشه.
به محض اینکه از زندان خارج شدن،
یه ماشین دزدیدن و به زور توش جا شدن.
چیزی که نگهبانا متوجه نشدن این بود که
همه اونا احتمالا تا ساعت 8 صبح
از تونل خارج شده بودن.
و تا سرشماری ساعت 10 که مجموعه متوجه شد
فرار اتفاق افتاده، نفهمیدن.
شش پیتزبورگی یحتمل یک فرار
از زندان بی نقص رو رقم زدن.
اونا دو ساعت از مسئولین زندان
جلوترن.
ولی الان با بزرگترین
چالش پیش رو مواجه میشن.
آیا میتونن در دنیای بیرون از زندان، بدون
شناسایی شدن دووم بیارن؟
شش زندانی در زندان غربی
به رهبری نونو پونتز، راهی برای آزادی از زندانی
افتضاح و خطرناک به بیرون تونل زدن.
شش نفر حالا درحالیکه امیدوارن که دستگیر نشن، درحال فرارن.
متوجه شدم.
میدونستم اگه خودم تنها باشم، احتمال دستگیریم کمتره
تا اینکه همراه اونا باشم.
ولی عواقب رهاکردن اونا به حال خودشون،
اگه یکیشون به شدت زخمی بشه،
و درحالیکه من کسی بودم که مسبب این فرار شدم
و مسئولیتش هم با منه.
این حقیقت که اون 6 نفر با هم بودن
احتمال دستگیریشون توسط مارو
بالا میبرد.
اونا به شش پیتزبورگی معروف شدن.
میخواستیم به تگزاس بریم، کارتهای شناساییمونو بگیریم
از تگزاس به مکزیک بریم،
و بعد از مکزیک به آمریکای جنوبی،
و بعد از اونجا هرکس راه خودشو میرفت.
شش نفر بدون شناخته شدن، به پاسادنای ایالت تگزاس میرن.
در اونجا درحالیکه منتظرن تا مدارک جعل شده شون
برای خروج از کشور آماده بشه
در یک هتل پنهان میشن.
تا روز ششم
نظرمون جلب نشد.
یک تماس دیروقت از برادرزن توماس برکلباو
دریافت کردیم که میگفت اون در بیمارستانی در
در هوستون ایالت تگزاس بستری شده.
بلکرباو مشکل اعتیاد به مواد مخدر داشت.
اون کلی مواد زده بود واقعا توهم زده بود.
من سعی میکردم زیاد سر به سرش نذارم تا اوضاع رو تحت کنترل
بگیرم، ولی برک تصمیم به جدایی گرفته بود.
خوشبختانه، به نفع اون پنج نفر،
برکلباو جزئیات مقصدشونو
توضیح نمیده.
ولی درحال حاضر مامورین میدونن که اونا توی تگزاسن.
نونو پونتز و کارمن کلر تحت تعقیب مامورینن
تگزاس قرار میگیرن.
و کلر دستگیر میشه و پونتز فرار میکنه.
بعد از فرار،
نونو ناچارا به مدت دو روز به هتل برمیگرده،
درحالیکه کلر توی زندانه.
کلر که دستگیر شده
بهشون رابط هارو لو میده.
پس اونا از رابط ها بازجویی میکنن
و رابط اونارو تا هتل پاسادنا میبره.
به لطف کارمن کلر،
حالا مقامات هتلو محاصره کردن.
فراری های دیگه رو پیدا کردن.
ناگهان همه تفنگها به سمت من نشونه رفت،
همه منو نشونه گرفته بودن.
واقعا انتظارشو نداشتم--
ما تقریبا آزاد بودیم، میدونی.
میگن:«تکون نخور. تکون نخور.»
چون داشتم موقعیتو بررسی میکردم
و فکر میکردم که چه انتخابهایی دارم؟
از این یکی دیگه نمیشه قسر در رفت.
پس روی زمین دراز میکشم و اونا دستگیرم میکنن.
و شد آنچه شد.
اون پایان ماجراجویی بود.
پس از سالها گذروندن در پشت میله ها،
ماه ها نقشه کشیدن، تلاش برای عدم جلب توجه،
و کندن تونل در زیر زمین،
شش پیتزبورگی، یکی از گستاخانه ترین، شگفت انگیزترین
و هوشمندانه ترین فرارهای تاریخو انجام دادن.
12 روز آزادی نصیب
نونو پونتز، مغز متفکر فرار شد
و بعد 14 سال به زندان انفرادی رفت،
که 23 ساعت رو در یک سلول و تک و تنها میگذرونه.
باید از خودت بپرسی
ارزش همه اینارو داشت؟
مترجمین: ممدرضا، حانیه حسن آبادی