WEBVTT

00:00:09.540 --> 00:00:12.220
66 میلیون سال پیش

00:00:12.420 --> 00:00:15.660
سیاره زمین با چیزی که امروز هست، خیلی متفاوت بود.

00:00:21.320 --> 00:00:25.456
در اون زمان، یکی از نزدیکترین اجدادمون احتمالا

00:00:25.480 --> 00:00:28.920
چیزی شبیه یه موجود پشمالوی کوچیک بوده.

00:00:41.040 --> 00:00:45.040
فرنانروایان زمین، خزندگان غول‌پیکر بودند.

00:01:07.120 --> 00:01:08.660
دایناسورها.

00:01:08.780 --> 00:01:10.576
این یکی از مشهورترینهاست،

00:01:10.600 --> 00:01:14.456
یک تیرکس گوشت‌خوار.

00:01:14.480 --> 00:01:17.416
و درست پشت سرش گاومیش‌های زمانه هستن،

00:01:17.440 --> 00:01:21.176
یک گیاهخوار مشهور،
ادمونتوساروس.

00:01:21.200 --> 00:01:23.120
ولی چه بلایی سرهمشون اومد؟

00:01:24.880 --> 00:01:26.896
66 میلیون سال پیش

00:01:26.920 --> 00:01:29.216
یک شهاب سنگ به زمین برخورد کرد

00:01:29.240 --> 00:01:32.416
و دانشمندها فکر میکنن که این برخورد

00:01:32.440 --> 00:01:35.536
دایناسورهارو نابود کرده.

00:01:35.560 --> 00:01:39.096
ولی هیچکس تا به حال مدرک معتبری پیدا نکرده.

00:01:39.120 --> 00:01:43.416
درحقیقت، هیچکس تا به حال فسیل دایناسوری رو پیدا نکرده

00:01:43.440 --> 00:01:46.480
که در طول هزار سال پس از برخورد مرده باشه.

00:01:49.400 --> 00:01:55.240
با این حال، یک سایت حفاری مشهور وعده تغییر این ایده رو میده.

00:01:57.040 --> 00:01:59.816
اون در سازند هل کریک

00:01:59.840 --> 00:02:02.240
در ایالت‌های غرب میانه آمریکاست.

00:02:03.760 --> 00:02:09.056
این سنگلاخهای کوهستانی سرشار از بقایای ماقبل تاریخ هستند…

00:02:09.080 --> 00:02:11.640
…از تریسراتوپس گرفته…

00:02:14.760 --> 00:02:17.560
…تا پتروسورها.

00:02:19.000 --> 00:02:21.376
و اینجا، یک قطعه زمین

00:02:21.400 --> 00:02:23.816
به اندازه زمین فوتبال،

00:02:23.840 --> 00:02:27.920
مجموعه ای از فسیل های شگفت انگیز رو عرضه میکنه.

00:02:30.240 --> 00:02:33.496
مکان دقیق کاملا مثل یک راز نگه داشته شده است،

00:02:33.520 --> 00:02:36.720
چون ممکنه این مکان شواهدی داشته باشه…

00:02:38.840 --> 00:02:41.336
…از یکی از دراماتیک ترین اتفاقات

00:02:41.360 --> 00:02:46.016
در تمام عمر چهار و نیم میلیارده ی سیاره مون.

00:02:49.880 --> 00:02:52.256
درسته، بذار من بیام اون پایین بین شما دوتا.

00:02:52.280 --> 00:02:55.856
به مدت ده ساله که یک دیرینه شناس و تیمش در تلاش بودن

00:02:55.880 --> 00:02:59.016
تا بفهمن که دقیقا چه اتفاقی در اینجا افتاده.

00:02:59.040 --> 00:03:01.496
شما هر لحظه با شگفتی تمام

00:03:01.520 --> 00:03:03.096
سعی می کنید این چیزهارو کشف کنین.

00:03:03.120 --> 00:03:05.056
این مثل تلاش برای خنثی کردن یک سلاح هسته ایه

00:03:05.080 --> 00:03:07.216
در حالی که در یک طوفان بارانی قرار دارین.

00:03:07.240 --> 00:03:09.576
اسم این محلو تانیس گذاشته

00:03:09.600 --> 00:03:12.016
و باور داره که ممکنه اینجا یه گورستان دسته جمعی

00:03:12.040 --> 00:03:13.536
از موجوداتی بوده باشه که در اثر

00:03:13.560 --> 00:03:16.240
برخورد فاجعه بار شهاب‌سنگ کشته شده باشن.

00:03:21.200 --> 00:03:26.376
یه محل که میتونه نه تنها شیوه زندگی دایناسورهارو فاش کنه،

00:03:26.400 --> 00:03:27.960
بلکه گویای چگونگی مرگشون رو هم باشه.

00:03:29.680 --> 00:03:33.616
اگه حق با تیم حفاری باشه، ممکنه تانیس

00:03:33.640 --> 00:03:36.776
مکانی باشه که بقایای یک دنیای گمشده قدیمی

00:03:36.800 --> 00:03:38.720
در اون منجمد شده باشه.

00:03:40.640 --> 00:03:43.416
یه مکان، که برای اولین بار بهمون

00:03:43.440 --> 00:03:45.760
دریچه ای بی سابقه به روی ما باز میکنه...

00:03:48.760 --> 00:03:52.240
...به زندگی آخرین دایناسورها...

00:03:56.680 --> 00:03:59.416
...و تصویری دقیقه به دقیقه از چیزی که

00:03:59.440 --> 00:04:02.120
در روز برخورد شهاب اتفاق افتاده.

00:04:13.060 --> 00:04:16.560
مترجمین: حانیه حسن آبادی، ثمین

00:04:21.840 --> 00:04:27.476
این منظره مملو از فسیل های مربوط به اواخر کرتاسه ست،

00:04:27.560 --> 00:04:30.936
دوره ای که حدود 100 میلیون سال پیش شروع شد

00:04:30.960 --> 00:04:34.536
و 66 میلیون سال پیش،

00:04:34.560 --> 00:04:36.360
زمانی که دایناسورها ناپدید شدند، به پایان رسید.

00:04:38.040 --> 00:04:42.496
رابرت دپالما دیرینه شناس میخواد بیشتر بدونه.

00:04:42.920 --> 00:04:46.461
فکر میکنم هرکسی که در گذشته دایناسورهارو دوست داشته

00:04:46.561 --> 00:04:49.481
یا هنوز هم دوست داره، این فکر به سرش زده که،

00:04:49.581 --> 00:04:50.896
《خب، چه اتفاقی برای اونا افتاده ؟》

00:04:50.920 --> 00:04:53.616
《چرا دیگه اینجا نیستن؟》

00:04:53.640 --> 00:04:55.456
نظریه های مختلف و زیادی وجود داره،

00:04:55.480 --> 00:04:59.080
و هیچ کس پاسخ محکمی برای این سوال نداره.

00:05:03.360 --> 00:05:05.416
قضاوت بر اساس شواهد فسیلی،

00:05:05.440 --> 00:05:09.240
اینه که هل کریک در اواخر کرتاسه چطور به نظر میرسیده.

00:05:15.120 --> 00:05:17.736
دشت های سیلابی کم ارتفاع و باتلاقی وجود داشته که

00:05:17.760 --> 00:05:21.736
کانالهای رودخونه ازاونجا میگذشته و پوشیده از گیاه دم اسب،

00:05:21.760 --> 00:05:24.136
سرخس و درخت بوده.

00:05:24.160 --> 00:05:28.520
در اون زمان، اینجا در تمام طول سال گرم و مرطوب بوده.

00:05:31.800 --> 00:05:34.936
تاتیس در گوشه شمال شرقی

00:05:34.960 --> 00:05:37.400
سازند هل کریک قرار داره.

00:05:39.040 --> 00:05:41.576
به جای دشت های غبارآلود امروزی،

00:05:41.600 --> 00:05:43.360
سواحل رودخانه های شنی وجود داشته.

00:05:46.320 --> 00:05:49.880
به جای صخره های سنگی، جنگل بوده.

00:05:51.720 --> 00:05:54.080
و به جای زندگی امروزی که میشناسیم…

00:05:59.840 --> 00:06:02.416
…خب، رابرت امیدواره که چیزهای بیشتری درمورد

00:06:02.440 --> 00:06:04.160
اینکه چه شکلی بوده.

00:06:09.840 --> 00:06:13.896
یک ساحل ماسه ای که بین رودخانه و جنگل قرار داشته،

00:06:13.920 --> 00:06:17.600
روزی به چیزی تبدیل میشه که حالا رابرت اسمشو تانیس گذاشته.

00:06:20.720 --> 00:06:26.056
اون و تیمشاز سال 2012 در اینجا حفاری میکنن.

00:06:26.080 --> 00:06:27.576
پس جایی بین اون نقطه

00:06:27.600 --> 00:06:29.256
و این پایین جاییه که اون ازش اومده.

00:06:29.280 --> 00:06:31.016
اون از اون بالا میاد.
هی، اینو ببین.

00:06:31.040 --> 00:06:32.416
چی؟ ببین.

00:06:32.440 --> 00:06:33.936
اوه، آره، آره، آره. باشه.

00:06:33.960 --> 00:06:37.456
و جیزی گه اونا پیدا کردن غیر منتظره‌ست.

00:06:37.480 --> 00:06:40.496
در اینجا، این محیط آب شیرین

00:06:40.520 --> 00:06:41.816
سازند هل کریک رو داریم،

00:06:41.840 --> 00:06:45.736
و این رنگ های قرمز و سبز شوکه کننده که

00:06:45.760 --> 00:06:48.416
از پوسته آمونیت ها، موجودات دریایی ای که

00:06:48.440 --> 00:06:51.016
شبیه حلزون های به ظاهر پیچ خورده‌اند، حاصل شده.

00:06:51.040 --> 00:06:53.696
پس این موجودات دریایی رو داریم که

00:06:53.720 --> 00:06:56.216
به این محیط آب شیرین آورده شدن،

00:06:56.240 --> 00:06:58.160
و به اینجا تعلق ندارن.

00:06:59.200 --> 00:07:01.656
ابنکه چطور به اینجا رسیدن، یه معماست.

00:07:01.680 --> 00:07:02.696
خیلی‌خب…

00:07:02.720 --> 00:07:04.816
و بازهم هست.

00:07:04.840 --> 00:07:08.336
من فقط میرم جلو و مقداری از این صخره رو پایین میریزم.

00:07:08.360 --> 00:07:10.536
نشستن روی این آمونیت ها

00:07:10.560 --> 00:07:13.256
چیزیه که بسیاری از شکارچیان دایناسورها

00:07:13.280 --> 00:07:15.296
از پیداکردنش ناامید شدن.

00:07:15.320 --> 00:07:20.336
پس این لایه نارنجی که اینجاست،

00:07:20.360 --> 00:07:24.496
صددرصد از زباله های مرتبط با برخورد تشکیل شده است که از ایریدیوم غنی شده.

00:07:24.520 --> 00:07:28.296
ایریدیوم عنصریه که در پوسته زمین نادره،

00:07:28.320 --> 00:07:31.416
اما در شهاب ها رایجه.

00:07:31.440 --> 00:07:36.040
لایه ای که در اون قرار داره، مرز کی-پی‌جی نامیده میشه.

00:07:37.160 --> 00:07:38.440
مامان عزیز…

00:07:39.800 --> 00:07:41.856
اوه، عزیزم. واقعا؟
آره.

00:07:41.880 --> 00:07:46.440
این از گرد و غبار و زباله های ناشی از برخورد شهابی عظیم تشکیل شده.

00:07:48.600 --> 00:07:50.016
اونو ببین. فوق العاده ست.

00:07:50.040 --> 00:07:52.096
آره، آره، آره، آره، آره.
این چیزیه که میخوایم.

00:07:52.120 --> 00:07:53.776
خیلی‌خب. پس اینا از اینجا میاد.

00:07:53.800 --> 00:07:56.696
بنابراین جایی در اون منطقه هست که این قطعات از اونجا میان.

00:07:56.720 --> 00:07:59.536
مرزی عصر دایناسورهارو از

00:07:59.560 --> 00:08:01.496
عصر پستانداران جدا میکنه،

00:08:01.520 --> 00:08:04.336
پس این سنگهایی که اینحام مربوط به زمانی اند

00:08:04.360 --> 00:08:06.776
دایناسورها منقرض شدن.

00:08:06.800 --> 00:08:08.736
هیچ مار زنگی‌ای نیست.

00:08:08.760 --> 00:08:11.576
چیزی که این محلو شگفت‌انگیزتر میکنه

00:08:11.600 --> 00:08:14.576
لایه سنگیه که درست زیر مرزی

00:08:14.600 --> 00:08:16.376
که رابرت آمونیتهارو در اون پیدا کرد، قرار داره.

00:08:16.400 --> 00:08:19.056
صخره های اینجا کاملا سنگی نیستن

00:08:19.080 --> 00:08:21.696
همونطور که انتظار دارین، استخوان‌ها و جوارح دایناسور در محفظه قرار بگیرن،

00:08:21.720 --> 00:08:24.216
انتظار سنگ‌های سخت و چکش‌های بزرگ و

00:08:24.240 --> 00:08:26.856
اینطور چیزهارو دارین، اما خیلی خیلی شکننده اند

00:08:26.880 --> 00:08:30.496
و فقط با دست زدنتون از هم میپاشن.

00:08:30.520 --> 00:08:32.976
این لایه سنگ علاوه بر سراسر شکننده بودن،

00:08:33.000 --> 00:08:36.696
حدود یک متر ضخامت دارد که

00:08:36.720 --> 00:08:39.976
در کنار سایر ویژگی‌های غیرمعمول،

00:08:40.000 --> 00:08:45.120
رابرت رو به این فکر میندازه که حتما در اینجا اتفاق عجیبی رخ داده.

00:08:48.520 --> 00:08:51.616
شاید یک سیل یا یک جریان گل آلود

00:08:51.640 --> 00:08:55.096
که در یک لحظه هر چیزی رو در خودش دفن میکنه.

00:08:55.120 --> 00:08:58.376
اوه، اینجا یه چیز قشنگ…
اینو ببین، قشنگه.

00:08:58.400 --> 00:09:01.456
این ممکنه به این معنی باشه که هر چیزی که

00:09:01.480 --> 00:09:04.176
او در این لایه پیدا میکنه، به سرعت دفن شده باشه،

00:09:04.200 --> 00:09:08.240
مثل اجسادی که در خاکستر آتشفشانی پمپئی دفن شدند.

00:09:11.640 --> 00:09:14.056
رابرت به لحاظ زمین‌شناسی میدونه که

00:09:14.080 --> 00:09:18.616
هر چیزی که در تانیس پیدا کنه، به شکل تحریک کننده ای

00:09:18.640 --> 00:09:21.856
به پایان عصر دایناسورها نزدیکه

00:09:21.880 --> 00:09:24.096
و میتونه به خوبی حفظ بشه تا

00:09:24.120 --> 00:09:26.096
بتونه مدارک جدیدی رو آشکار کند که

00:09:26.120 --> 00:09:29.016
این دوره زمانی رو به‌گونه‌ای که هیچ‌کس تاحالا انجامش نداده،

00:09:29.040 --> 00:09:32.400
آشکار کنه.

00:09:36.080 --> 00:09:39.016
رابرت، هر تایستون در تالیس حفاری میکنه

00:09:39.040 --> 00:09:43.096
این تنها زمانیه که آب و هوا اجازه چنین کاریو میده.

00:09:43.120 --> 00:09:46.616
بیا این پایین،
دوربینهای اینجارو بررسی کن.

00:09:46.640 --> 00:09:50.456
برای اینکه بفهمیم برخورد چه اثری روی زندگی بر روی زمین گذاشته،

00:09:50.480 --> 00:09:53.456
واقعا باید تصویر خیلی واضحی

00:09:53.480 --> 00:09:56.016
از چیزی که جهان قبلا بوده داشته باشیم.

00:09:56.040 --> 00:09:58.680
این قسمت بحث برانگیز داستانه.

00:10:00.680 --> 00:10:03.896
دیرینه شناسان، دکتر دیوید بورنهام

00:10:03.920 --> 00:10:08.440
و لورن گورچه، سالها به همراه رابرت حفاری کردن.

00:10:10.960 --> 00:10:13.456
اوه واو!

00:10:13.480 --> 00:10:15.616
میبینی...اون قهوه ای رو میبینی؟ آره.

00:10:15.640 --> 00:10:17.216
اونی که اونجاست شاید یه برآمدگی باشه.

00:10:17.240 --> 00:10:20.696
و به نظر میاد که امروز روز شانسشونه.

00:10:20.720 --> 00:10:23.536
وای خدای من! اونو ببین!
اونو ببین.

00:10:23.560 --> 00:10:24.976
ببین، لایه ها محفوظ موندن!

00:10:25.000 --> 00:10:27.456
خدای من! مثل انجام یه کالبدشکافی دقیقه.

00:10:27.480 --> 00:10:30.616
وای خدای من. زیست شناسی تانیس.

00:10:30.640 --> 00:10:31.936
وای، لایه…

00:10:31.960 --> 00:10:34.696
ببین، ببین، چیک خوردگیها تا اون پایین ادامه دارن.

00:10:34.720 --> 00:10:36.496
مال من که تا الان همش مطلوب و مرطوب بوده.

00:10:36.520 --> 00:10:38.816
لابه هادر این جهت دا ن کوچیکتر میشن.

00:10:38.840 --> 00:10:39.896
اونجا چقدر بزرگن؟

00:10:39.920 --> 00:10:42.616
من یه... من اینجا یه برآمدگی دارم.

00:10:42.640 --> 00:10:43.856
چی؟ وای!

00:10:43.880 --> 00:10:44.976
آره. وای.

00:10:45.000 --> 00:10:46.856
آره، درست اونجا یه برجستگی هست.

00:10:46.880 --> 00:10:50.056
من در عمرم فقط یه بار دیگه چنین چیزی دیده بودم. آره.

00:10:50.080 --> 00:10:51.976
این نزدیکترین تجربه برای لمس کردن

00:10:52.000 --> 00:10:53.376
یه دایناسور زنده و پویاست.

00:10:53.400 --> 00:10:54.816
آره.

00:10:54.840 --> 00:10:57.280
اونا یه چیز خارق‌العاده پیدا کردن.

00:10:58.440 --> 00:11:00.936
این به شدت کمیابه.

00:11:00.960 --> 00:11:03.600
یه تیکه از موست تریسراتوپس در سازند هل کریک‌.

00:11:06.560 --> 00:11:08.696
ممکنه شبیه طرح سنگ به نظر بیاد.

00:11:08.720 --> 00:11:12.976
ولی پوستیه که فسیل شده.

00:11:13.000 --> 00:11:16.480
و با گذشت میلیونها سال تیدیل به سنگ‌ شده.

00:11:17.800 --> 00:11:23.136
استخونهای تریسراتوپس در هل کریک زیاد پیدا میشن

00:11:23.160 --> 00:11:29.056
ولی پوست اونهم در چنین شرایطی، واقعا خیلی کمیابه.

00:11:29.080 --> 00:11:32.776
اندازه و الگوی لایه ها

00:11:32.800 --> 00:11:35.376
در کنار سن و محل سنگهایی

00:11:35.400 --> 00:11:38.856
که این در اونجا پیدا شده،
قویا احتمال میده

00:11:38.880 --> 00:11:41.976
که این‌مال یه تریسراتوپسه.

00:11:42.000 --> 00:11:46.296
رنگ قهوه ای نشوندهنده وجود مواد آلیه.

00:11:46.320 --> 00:11:49.296
پس حتی ممکنه از این طریق مشخص بشه

00:11:49.320 --> 00:11:52.176
که چه رنگی بوده.

00:11:52.200 --> 00:11:54.336
یافتن و مطالعه چنین فسیل‌هایی

00:11:54.360 --> 00:11:56.736
که به خوبی حفظ شدن،

00:11:56.760 --> 00:11:58.656
به دیرینه‌شناسان کمک میکنه

00:11:58.680 --> 00:12:02.520
تا تصویر بسیار دقیق‌تری از نحوه زندگی این موجودات بسازند.

00:12:04.520 --> 00:12:06.256
ترکیب این اطلاعات با

00:12:06.280 --> 00:12:09.176
بینش دانشمندان در سراسر جهان

00:12:09.200 --> 00:12:11.216
این امکانو فراهم میکنه تا

00:12:11.240 --> 00:12:13.296
حدس بزنیم که زندگی در

00:12:13.320 --> 00:12:15.320
اواخر کرتاسه چطور بوده.

00:12:23.760 --> 00:12:25.176
ما از روی استخوان ها میدونیم

00:12:25.200 --> 00:12:28.936
که طول تریسراتوپ های بالغ ممکنه به 9 متر طول

00:12:28.960 --> 00:12:30.880
و سه متر ارتفاع برسه.

00:12:35.200 --> 00:12:37.296
همچنین نشانه‌های روی فسیل بهمون نشون میده که

00:12:37.320 --> 00:12:39.920
این یکی خیلی بد زخمی شده بوده.

00:12:50.320 --> 00:12:52.800
تریسراتوپسها گیاه‌خواهر بودن.

00:12:56.920 --> 00:12:59.896
فسیل های دیگه بهمون نشون میدن که اونا منقارهایی تیز

00:12:59.920 --> 00:13:03.896
و صدها دندون داشتن که بهشون امکان میداده گیاهان سرسختی

00:13:03.920 --> 00:13:05.800
مانند این سیکادهارو خرد کنن.

00:13:15.640 --> 00:13:18.616
تقریباً تمام فسیل‌های تریسراتوپس بالغ،

00:13:18.640 --> 00:13:21.880
از جمله فسیل رابرت، به تنهایی پیدا شدن.

00:13:23.480 --> 00:13:26.416
پس ممکنه که بزرگسالاشون

00:13:26.440 --> 00:13:29.000
نثل کرگدنهای نر امروزی منزوی بوده باشن.

00:13:31.160 --> 00:13:33.376
پس اونا احتمالا موجوداتی قلمرویی بودن

00:13:33.400 --> 00:13:35.640
و رقبا رو دور میکردن.

00:13:41.880 --> 00:13:44.520
و شاید قلمروهای خودشون رو هم علامت گذاری کنن.

00:13:49.960 --> 00:13:52.256
اگه بیشتر از یه فیل آفریقایی وزن داشته باشی،

00:13:52.280 --> 00:13:54.360
چیز زیادی نمیتونه مزاحمت بشه…

00:13:58.960 --> 00:14:02.040
…البته شاید به جز یه پستاندار کوچولو.

00:14:18.560 --> 00:14:21.416
رابرت این استخونهای آرواره رو

00:14:21.440 --> 00:14:24.816
در سوراخ زیرزمینی فسیل شده در تانیس پیدا کرده.

00:14:24.840 --> 00:14:28.056
شکل کوچیک استخونها و دندونها

00:14:28.080 --> 00:14:31.376
به این معنیه که احتمالا متعلق به

00:14:31.400 --> 00:14:34.456
موجودی به اسم پدیومیده، که یه پستاندار اولیه‌

00:14:34.480 --> 00:14:37.480
و نوعی کیسه تنه.

00:14:40.880 --> 00:14:44.176
رابرت همچنین دانه ها و بذرهایی رو هم

00:14:44.200 --> 00:14:45.480
در سوراخ زیرزمینی پیدا کرده.

00:14:46.800 --> 00:14:49.840
پس یه نظریهدرمورد غداهایی که میخورده داریم.

00:14:57.560 --> 00:14:59.456
یافته های رابرت، به دانش ما

00:14:59.480 --> 00:15:01.936
درباره دنیای پیچیده در

00:15:01.960 --> 00:15:05.056
اواخر کرتاسه پایانی اضافه میکنه.

00:15:05.080 --> 00:15:08.496
و اینها عقط نوجودات فسیل شده نیستند.

00:15:08.520 --> 00:15:11.136
اگه روی خاک مرطوب راه بری

00:15:11.160 --> 00:15:13.200
پشت سرت ردپا به جا میمونه.

00:15:17.480 --> 00:15:18.520
یه ردپا.

00:15:19.920 --> 00:15:24.256
66 میلیون سال پیش هم همینطور بوده.

00:15:24.280 --> 00:15:28.736
و خیلی خیلی به ندرت، چنین ردپاهایی حفظ میشده.

00:15:28.760 --> 00:15:32.360
و این دقیقا اتفاقیه که اینحا در تانیس افتاده.

00:15:34.520 --> 00:15:36.856
میدونی، ما هیچوقت رد قبلیهارو نمیپوشونیم.

00:15:36.880 --> 00:15:38.936
درسته ما فقط روش…
روش گچ میریزیم.

00:15:38.960 --> 00:15:40.096
اینجوری تو…

00:15:40.120 --> 00:15:42.616
رابرت چندتا ردپا پیدا کرده.

00:15:42.640 --> 00:15:44.536
آره. بیا ببینیم.

00:15:44.560 --> 00:15:46.880
به نظر رد خوبی میاد. آره.

00:15:51.320 --> 00:15:53.896
شکل اونها سرنخی به رابرت میده

00:15:53.920 --> 00:15:56.520
درمورد اینکه احتمالا راز چه چیزی ساخته شدن.

00:16:01.520 --> 00:16:02.816
اگه حق با اون باشه

00:16:02.840 --> 00:16:05.256
اونا مال یه موجود بالدارن

00:16:05.280 --> 00:16:08.320
که احتمالا خیلی پستادارهای کوچیکو دوست داشتن…

00:16:11.120 --> 00:16:12.320
…البته برای ناهار.

00:16:19.400 --> 00:16:21.856
ردپاها دراز و باریکن

00:16:21.880 --> 00:16:23.440
به همراه چهار انگشت.

00:16:24.840 --> 00:16:28.016
دوتا از ا نها یکم درازار از بقیه‌ن.

00:16:28.040 --> 00:16:31.000
و نشون میدن که مال یه…

00:16:33.640 --> 00:16:35.040
…پتروسورن.

00:16:44.280 --> 00:16:48.416
پتروسورها دایناسور نیستن، بلکه خزنده های پرنده ان

00:16:48.440 --> 00:16:51.480
که جزو شاخه دیگه ای از درخت تکاملین.

00:17:05.800 --> 00:17:08.416
پتروسورهای نر معمولا تاج داشتن،

00:17:08.440 --> 00:17:10.216
درحالیکه ماده ها نداشتن.

00:17:10.240 --> 00:17:13.840
پس احتمالا که تاج در امر جفت یابی کاربرد داشته.

00:17:23.400 --> 00:17:27.416
و ما نشونه ای داریم از این که ماده ها تخمهاشونو کجا گذاشتن،

00:17:27.440 --> 00:17:31.336
چون شواهد نشان میده که یک پتروسور تخمهاشو

00:17:31.360 --> 00:17:35.080
در کرانه های نرم و شنی رودخانه در تانیس گذاشته.

00:17:50.320 --> 00:17:53.256
و این یه تخم فسیل شده از یک پتروسوره که

00:17:53.280 --> 00:17:56.200
رابرت در اونجا پیدا کرده.

00:17:57.640 --> 00:18:00.976
این تنها تخمیه که در آمریکای شمالی پیدا شده.

00:18:01.000 --> 00:18:03.376
اگه با پشم غیرمسلخ بهش نگاه کنی،

00:18:03.400 --> 00:18:07.416
تنها چیزی که میبینی، مجموعه ای از خطوطه.

00:18:07.440 --> 00:18:10.416
ولی اگه اونو به کمک آخرین تکنولوژی مورد آزمایش قرار بدی،

00:18:10.440 --> 00:18:14.496
میتونی اطلاعات غنی‌ای درمورد

00:18:14.520 --> 00:18:16.696
ترکیبات شیمیایی استخوان‌ها در داخل تخم

00:18:16.720 --> 00:18:18.696
به دست بیاری.

00:18:18.720 --> 00:18:21.576
و این مسئله، متعاقبا، اطلاعات زیادی

00:18:21.600 --> 00:18:24.440
درمورد نحوه زندگی این موجودات شگفت انگیز در اختیارمون میذاره.

00:18:30.440 --> 00:18:32.376
به رابرت اجازه دسترسی به

00:18:32.400 --> 00:18:36.440
به سنکروترونِ دایموند لایت سورس در آکسفوردشایر داده شده.

00:18:38.160 --> 00:18:40.296
اون یه ابزار تحقیقاتی خیلی قدرتمنده

00:18:40.320 --> 00:18:42.400
که مثل میکروسکوپهای غول پیکر عمل میکنه.

00:18:45.520 --> 00:18:49.176
با شتاب دادن الکترون‌ها در این حلقه بزرگ،

00:18:49.200 --> 00:18:51.256
سنکروترون، پرتوهای نوری ایجاد میکنه

00:18:51.280 --> 00:18:53.800
که خیلی درخشان تر از خورشیده.

00:19:00.400 --> 00:19:04.656
رابرت و دیرین-زیست شناس دکتر ویکتوریا اجرتون

00:19:04.680 --> 00:19:07.696
حالا میخوان که اون مرتورو به داخل تخم فسیل شده بفرستن

00:19:07.720 --> 00:19:11.136
تا اطلاعات بیشتری در مورد ترکیبات شیمیایی سازنده‌ش به دست بیارن.

00:19:11.160 --> 00:19:13.776
ما خیلی اسکلتو مرتب کردیم،

00:19:13.800 --> 00:19:15.656
اما ممکنه مجبور بشیم صحنه رو یکم جابجا کنیم

00:19:15.680 --> 00:19:18.536
تا به قسمت درستش برسیم. مطمئنا.

00:19:18.560 --> 00:19:23.616
در همین حال، رابرت میتونه موجود درون اینو فاش کنه.

00:19:23.640 --> 00:19:25.736
و این چی؟

00:19:25.760 --> 00:19:28.976
کی این چیز شگفت انگیزو ساخته؟

00:19:29.000 --> 00:19:32.296
من نمونه‌هایی از استخوان‌هارو از توی اون تخم‌مرغ گرفتم

00:19:32.320 --> 00:19:34.736
و باقی مانده‌ها رو بازسازی کردم

00:19:34.760 --> 00:19:35.776
و اسکلت رو شبیه چیزی که

00:19:35.800 --> 00:19:38.136
از تخم بیرون میاد، کنار هم قرار دادم.

00:19:38.160 --> 00:19:40.216
اگه اون موجود از تخم بیرون اومده بود،

00:19:40.240 --> 00:19:41.656
بیرون از تخم، اینقدر بزرگ بود.

00:19:41.680 --> 00:19:46.656
خب اینکه بچه است؛ چقدر قرار بود رشد کنه؟

00:19:46.680 --> 00:19:49.376
این مهره های گردن بسیار بلند در اینجا

00:19:49.400 --> 00:19:52.536
چیزی هستن که واقعا بخشی از داستانو برامون بازگو میکنن

00:19:52.560 --> 00:19:55.056
چون اون استخوان های بلند خیلی خیلی شبیه به

00:19:55.080 --> 00:19:56.696
پتروسارهای اژدرها هستن.

00:19:56.720 --> 00:19:58.376
اون یه پتروسور غول پیکره.

00:19:58.400 --> 00:20:00.496
اوه، اونا غول بودن، اینطور نیست؟

00:20:00.520 --> 00:20:03.576
منظورم اینه که، 8 متر؟

00:20:03.600 --> 00:20:05.096
پهنای بالش؟ بعضیهاشون.

00:20:05.120 --> 00:20:09.456
این یکی احتمالا پهنای بالش حدود 5 متر بوده.

00:20:09.480 --> 00:20:12.216
خب، به نظر میرسه که واقعا میتونسته بلند بشه.

00:20:12.240 --> 00:20:14.216
به راحتی میشه چنین چیزیو تصور کرد

00:20:14.240 --> 00:20:16.376
که از تخم بیرون میاد و به بیرون پرواز میکنه،

00:20:16.400 --> 00:20:18.240
تقریبا مثل یه خفاش کوچیک.

00:20:23.120 --> 00:20:27.600
اونا تخم مرغو در اینجا و در آمریکا اسکن کردن.

00:20:29.360 --> 00:20:31.880
نتایج دست ویکتوریاست.

00:20:33.720 --> 00:20:36.936
پس از تصویر سنکروترون چی دستگیرتون شد؟

00:20:36.960 --> 00:20:39.336
چیزی که در اینجا داریم یک تصویر ترکیب شیمیایی

00:20:39.360 --> 00:20:43.176
از کلسیمه که مستقیما در استخوان های این موجود قرار دارد.

00:20:43.200 --> 00:20:47.296
این بهمون میگه که این استخوان ها قبلاً سفت شده بودن.

00:20:47.320 --> 00:20:51.096
پس ممکنه که مدت کوتاهی پس از خروج از تخم آماده پرواز باشد.

00:20:51.120 --> 00:20:53.656
باشه. میتونه نشونه ای از پوستش ببینی

00:20:53.680 --> 00:20:55.056
و اینکه این چه نوع پوستیه؟

00:20:55.080 --> 00:20:58.336
میتونیم. چیزی که میتونم بهت نشون بدم…

00:20:58.360 --> 00:20:59.736
آه!

00:20:59.760 --> 00:21:02.816
…اینه که میتونیم گوگرد لبه تخم مرغو ببینیم.

00:21:02.840 --> 00:21:07.776
این میگه که پوسته نرم بوده یا سخت؟

00:21:07.800 --> 00:21:09.376
ما اینو دیدیم.

00:21:09.400 --> 00:21:14.576
ما میتونیم شاهد وقوع چین‌خوردگی و این برجستگی غیرعادی باشیم.

00:21:14.600 --> 00:21:16.376
اگه تخم سفتی بود،

00:21:16.400 --> 00:21:19.296
باید انتظار تکه های خرد شده و شکسته شده رو میداشتیم.

00:21:19.320 --> 00:21:21.416
دقیقا مثل تخم مرغ.

00:21:21.440 --> 00:21:23.216
این بهمون میگه که نرم بوده.

00:21:23.240 --> 00:21:25.416
پس احتمالا شبیه لاک پشت بوده؟

00:21:25.440 --> 00:21:26.736
کاملا.

00:21:26.760 --> 00:21:29.256
این در مورد دایناسورها صدق نمیکنه؟

00:21:29.280 --> 00:21:32.336
خیلی از دایناسورهای تخمهای سخت پوست میذاشتن، آره.

00:21:32.360 --> 00:21:35.616
پس این یه کشف جدید درباره پتروسورهای اژدرهاست؟

00:21:35.640 --> 00:21:37.976
کاملا. این یه چیزیه

00:21:38.000 --> 00:21:40.216
که داریم برای اولین بار ثابتش میکنیم.

00:21:40.240 --> 00:21:41.576
هه!

00:21:41.600 --> 00:21:44.856
اون پتروسورهای پرنده مثل لاک‌پشت ها تخم میذاشتن.

00:21:44.880 --> 00:21:45.936
آره.

00:21:45.960 --> 00:21:48.576
بیشتر شبیه خزنده هان تا پرنده ها.

00:21:48.600 --> 00:21:50.936
و این به طور بالقوه میتونه در مورد محیطی که این تخم ها

00:21:50.960 --> 00:21:54.336
در اون گذاشته شدن، اطلاعات بیشتری بهمون بده.

00:21:54.360 --> 00:21:56.160
چه جالب. آره.

00:22:04.480 --> 00:22:08.376
موجوداتی که تخم‌های نرم میذارن، تمایل دارن اونهارو دفن کنن

00:22:08.400 --> 00:22:10.040
تا ازشون محافظت کنن.

00:22:15.720 --> 00:22:18.256
پس پتروسورهای ماده یحتمل دنبال

00:22:18.280 --> 00:22:21.520
جایی مثل تانیس بودن تا تخم بذارن…

00:22:24.200 --> 00:22:28.216
…چون خاک ماسه ای اینجا اونقدری نرم هست که

00:22:28.240 --> 00:22:31.440
موجودی که از تخم درومده خودشو بیرون بکشونه.

00:22:33.200 --> 00:22:36.696
حالا پترویور باید مطمئن بشه

00:22:36.720 --> 00:22:38.280
که اون چاله…

00:22:39.800 --> 00:22:41.280
…بی نقصه.

00:22:57.880 --> 00:22:59.440
موفق شد!

00:23:00.920 --> 00:23:03.296
ولی هنوز تموم نشده.

00:23:03.320 --> 00:23:06.736
پتروزارها دو تخمدان داشتن

00:23:06.760 --> 00:23:09.480
و تخم‌هاشون رو در دوتای اونا میذاشتن.

00:23:19.240 --> 00:23:21.256
اینجا در ساحل شنی،

00:23:21.280 --> 00:23:25.456
بین رودخانه و این درختان باشکوه،

00:23:25.480 --> 00:23:28.456
زندگی در تانیس به نظر پررونقه.

00:23:28.480 --> 00:23:30.456
آخ!

00:23:30.480 --> 00:23:32.376
هیچ لحظه ای کسل کننده نیست

00:23:32.400 --> 00:23:35.440
اما همه چیز در شرف تغییر بود.

00:23:42.760 --> 00:23:46.056
زنجیره رویدادهایی که منجر به انقراض دایناسورها شد

00:23:46.080 --> 00:23:51.200
در گذشته های دور و در اعماق فضا آغاز شد.

00:23:55.640 --> 00:23:59.736
بیشتر دانشمندان بر این باورن که همه این اتفاقات از حلقه ای خاک،

00:23:59.760 --> 00:24:03.520
سنگ و خرده سنگ که به اسم کمربند شهابی شناخته میشه شروع شد.

00:24:06.760 --> 00:24:09.240
اونجا معمولا اتفاق خاصی نمیوفته.

00:24:13.160 --> 00:24:16.296
ولی بر این باورن که در خیلی میلیون سال پیش،

00:24:16.320 --> 00:24:19.480
یه سنگ شیوه چرخششو تغییر داد…

00:24:24.000 --> 00:24:27.960
…و به سمت مسیر برخورد با سیاره زمین منحرف شد.

00:24:40.640 --> 00:24:43.416
رابرت داره یه تصویر واضح از

00:24:43.440 --> 00:24:45.680
زتدگی اواخر کرتاسه در تانیس میسازه.

00:24:48.360 --> 00:24:52.080
و تیم ردپاهای بیشتری پیدا کرده که به خوبی حفظ شدن.

00:24:53.400 --> 00:24:56.736
مس، این موجودات روی آب راه میرفتن؟

00:24:56.760 --> 00:24:58.776
اونا اساساً در یک مقطع زمانی

00:24:58.800 --> 00:25:00.296
در ساحل رودخانه ای بودن که

00:25:00.320 --> 00:25:02.016
برای نوشیدن آب پایین میرفتن.

00:25:02.040 --> 00:25:05.176
میدونی، حیوانات تمایل دارن که در اطراف رودخانه ها جمع بشن.

00:25:05.200 --> 00:25:07.920
اسن روها 30 سانتیمتر طول دارن.

00:25:09.120 --> 00:25:11.456
بنابراین من فکر میکنم این مال نوعی دایناسوره

00:25:11.480 --> 00:25:13.376
که بهش دایناسور منقار اردکی میگیم.

00:25:13.400 --> 00:25:17.016
و احتمالا در دوران کرتاسه خیلی زیاد بودن.

00:25:17.040 --> 00:25:19.336
اونا در این منطقه گیاه میخوردن

00:25:19.360 --> 00:25:21.880
و بلند بودن و 9 متر طول داشتن.

00:25:23.520 --> 00:25:25.056
و باز هم هست.

00:25:25.080 --> 00:25:28.816
این رد، میبینی که همه انگشتها به خوبی حفظ شدن.

00:25:28.840 --> 00:25:31.896
حتی رد ناخنها در سر انگشتهاروهم میبینی.

00:25:31.920 --> 00:25:34.216
پس ناخنهای کوچک پا در گل فرو رفتن.

00:25:34.240 --> 00:25:35.480
من عاشق این یکیم.

00:25:40.200 --> 00:25:43.336
این برای رابرت ردپای باارزشیه.

00:25:43.360 --> 00:25:46.256
سه تا انگشت داره

00:25:46.280 --> 00:25:49.776
و طول اون از عرضش بیشتره.

00:25:49.800 --> 00:25:54.376
پس به احتمال زیاد یه دایناسور گوشتخوار بوده.

00:25:54.400 --> 00:25:56.896
آنقدر به خوبی حفظ شده که

00:25:56.920 --> 00:26:00.480
میشه اثریو که از پنجه تیزش باقی مونده، در آنجا دید.

00:26:01.720 --> 00:26:03.256
هل کریک به خاطر بک گوشتخوار خاص

00:26:03.280 --> 00:26:07.200
شهرت داره - به تیرکس.

00:26:08.280 --> 00:26:12.696
این ردپا برای یک تیرکس بالغ زیادی کوچیکه.

00:26:12.720 --> 00:26:16.720
ولی ممکنه که مال یه تیروس جوان باشه.

00:26:26.800 --> 00:26:30.536
رابرت این رو هم در تانیس پیدا کرده،

00:26:30.560 --> 00:26:33.016
یه تاج دندان.

00:26:33.040 --> 00:26:37.016
شکل و لبه دندانه دارش

00:26:37.040 --> 00:26:39.416
نشون میده که

00:26:39.440 --> 00:26:41.200
مال یه تیرکس بالغه.

00:27:06.600 --> 00:27:09.216
ردهای گاز گرفتگی روی استخوان‌های تیرکس

00:27:09.240 --> 00:27:12.240
نشون میده که اونا تیرکساای دیگه رو هم میخوردن.

00:27:13.880 --> 00:27:16.560
و یه تیرکس جوان شکار آسونتری بوده.

00:27:22.080 --> 00:27:23.920
ولی اینبار نه.

00:27:33.280 --> 00:27:36.536
ردپاهای خیلی کمی به عنوان فسیل در

00:27:36.560 --> 00:27:38.416
هل کریک حفظ شدن.

00:27:38.440 --> 00:27:40.736
پس اگه چندتا رو در یک محل پیدا کردین،

00:27:40.760 --> 00:27:42.376
درست مثل کاری که رابرت کرد،

00:27:42.400 --> 00:27:43.936
این یک فرض منطقیه که تعداد بیشتری

00:27:43.960 --> 00:27:47.360
در این نزدیکی وجود داشته.

00:27:50.680 --> 00:27:53.376
و این حامی این نظریه‌ست که

00:27:53.400 --> 00:27:58.096
دایناسورها و پتروسورها تا پیش از برخورد

00:27:58.120 --> 00:28:00.200
در تانیس رشد میکردن.

00:28:07.720 --> 00:28:09.280
پس اگه اینجا رشد میکردن…

00:28:12.000 --> 00:28:15.680
…حتما تولیدمثل هم‌ میکردن.

00:28:22.320 --> 00:28:25.296
فسیلهایی نشابه فسیلهای تیرکس

00:28:25.320 --> 00:28:28.496
نشون میده که اونا احتمالا حدود 20 تخم

00:28:28.520 --> 00:28:30.520
در لونه های دایره ای شکل میذاشتن.

00:28:36.080 --> 00:28:38.496
این امکان وجود داره که مثل کروکودیلها

00:28:38.520 --> 00:28:41.920
تا حدودی روی تخمهارو میپوشوندن تا گرم نگه داشته بشن.

00:28:57.480 --> 00:29:00.600
برای یک تیرکس بدشانسی محسوب میشه.

00:29:07.600 --> 00:29:10.320
ولی برای همه دایناسورها …

00:29:11.520 --> 00:29:14.560
…یه فاحعه درحال رخداد بود.

00:29:27.560 --> 00:29:31.960
در اعماق فضا، شهاب درحال نزدیک شدن بود.

00:29:36.680 --> 00:29:38.656
سفرش ممکن بود به مدار

00:29:38.680 --> 00:29:41.480
سیاره همسایه ما، مریخ، منتهی بشه.

00:29:47.120 --> 00:29:48.936
اگه این دو با هم برخورد میکردن،

00:29:48.960 --> 00:29:52.040
از یک فاجعه بر روی زمین جلوگیری میشد.

00:30:00.880 --> 00:30:02.800
اما قرار نبود اینطور بشه...

00:30:04.360 --> 00:30:07.040
... و سرنوشت زمین نوشته شده بود.

00:30:20.800 --> 00:30:22.776
همونطور که حفاری رابرت ادامه داره،

00:30:22.800 --> 00:30:24.856
رویکردش درخصوص اتفاقی که در تانیس افتاده،

00:30:24.880 --> 00:30:27.720
درنهایت درحال جمع بندی شدن بود.

00:30:29.720 --> 00:30:32.536
به نظر میاد که ساحل شنی سرشار از زندگی بوده.

00:30:32.560 --> 00:30:35.056
تیرکس، تریسراتوپسها

00:30:35.080 --> 00:30:36.296
پستانداران کوچک،

00:30:36.320 --> 00:30:40.216
درکنار ردپاهای دایناسورها و پتروسورهای دیگه

00:30:40.240 --> 00:30:42.280
که همش در به منطقه خیلی کوچک بوده.

00:30:44.080 --> 00:30:46.016
لایه هارو میبینی؟

00:30:46.040 --> 00:30:48.056
میبینم. وای خدای من.

00:30:48.080 --> 00:30:50.320
صرفا با دیدنش به هیجان میام!

00:30:52.200 --> 00:30:55.800
بعد رابرت واقعا یه چیز قابل توجه پیدا میکنه.

00:30:59.120 --> 00:31:01.816
شکاف های در حال شکل گیری رو میبینی؟
نگاهش کن.

00:31:01.840 --> 00:31:04.736
پس قبل از چسبوندنش باید واقعا اونو زیر نظر داشته باشیم.

00:31:04.760 --> 00:31:07.096
چون الان خیلی آسیب پذیره.

00:31:07.120 --> 00:31:09.560
یه موجود تقریبا کامل.

00:31:12.680 --> 00:31:15.040
برای خارج کردن این بلوک، اونو منجمد میکنیم.

00:31:21.680 --> 00:31:24.600
رابرت در حال تلاش برای انجام یک کار دشواره.

00:31:26.440 --> 00:31:29.000
ثابت‌شد... بریم تو کارش.

00:31:30.880 --> 00:31:33.856
برای اینکه فسیلو به صورت یک جا بیرون بیارن،

00:31:33.880 --> 00:31:36.336
سعی میکنن با استفاده از نیتروژن مایع

00:31:36.360 --> 00:31:39.520
اونو در دمای تقریبا 200 درجه زیر صفر منجمد کنن.

00:31:45.320 --> 00:31:46.680
مراقب قدمهات باش

00:31:47.960 --> 00:31:50.096
لورن، من نگران شکنندگی اینجام.

00:31:50.120 --> 00:31:53.440
آن چکشو بردار. به اینجا چندتا ضربه بزن.

00:31:55.080 --> 00:31:58.040
خیلی‌خب. پنج سانتی متر اونطرفتر برو.
خوبه.

00:32:01.240 --> 00:32:04.816
ترک خورده . آره
خیلی‌خب. شله.

00:32:04.840 --> 00:32:07.336
پس باید یه جایی درش بیاریم.

00:32:07.360 --> 00:32:10.400
یک، دو، سه.

00:32:12.000 --> 00:32:13.720
آره!

00:32:14.920 --> 00:32:16.880
موفقیت صددرصدی. موفقیت صددرصدی.

00:32:18.360 --> 00:32:21.016
از این تکنیک در باستان شناسی برای

00:32:21.040 --> 00:32:23.456
بیرون آوردن باقی مونده های بدن انسانها استفاده میکنن.

00:32:23.480 --> 00:32:25.616
وقت کافی برای اینکه بدون خراب کردن فسیلها

00:32:25.640 --> 00:32:27.336
روشون کار کنیم رو داریم.

00:32:27.360 --> 00:32:29.840
و ممکن نبود بتونم‌ از این خوشحالتر باشم.

00:32:32.600 --> 00:32:34.880
و موجودی که رابرت پیدا کرد چی؟

00:32:36.360 --> 00:32:37.720
یک لاکپشت.

00:32:39.800 --> 00:32:43.656
این یه فسیله که حالا تمیز شده.

00:32:43.680 --> 00:32:46.296
به پهلو خوابونده شده.

00:32:46.320 --> 00:32:49.200
اینجا طرح کلی لاکشه.

00:32:50.520 --> 00:32:54.216
شکل پوسته و لبه های لاک در اینجا

00:32:54.240 --> 00:32:56.960
بهمون میگه که این یه لاک‌پشت ماقبل تاریخ بوده.

00:33:00.480 --> 00:33:03.736
لاک پشت ماثبل تاریخ رابرت خیلی شبیه

00:33:03.760 --> 00:33:05.536
به لاک پشت های کوتر امروزیه

00:33:05.560 --> 00:33:08.960
و در همون محیط آب شیرین زندگی میکرده.

00:33:16.000 --> 00:33:19.160
برای یک لاک پشت، تانیس محلی ایده آل بوده.

00:33:23.040 --> 00:33:25.760
دارای آبی گرم و کم عمق

00:33:28.000 --> 00:33:29.320
همراه با کلی خوراکی.

00:33:34.120 --> 00:33:37.016
و کلی محل امن برای گرم‌شدن

00:33:37.040 --> 00:33:39.200
در زیر آفتاب دوره کرتاسه.

00:33:43.960 --> 00:33:47.536
فسیل لاک پشتی که رابرت پیدا کرده، تقریبا کامله.

00:33:47.560 --> 00:33:50.416
این زیرشه،

00:33:50.440 --> 00:33:55.496
و این مواد قهوه ای در اینجا چوب فسیل شده است.

00:33:55.520 --> 00:33:59.216
این ته چوبیه که

00:33:59.240 --> 00:34:02.416
درست از بدنش میگذره و از اینجا بیرون میاد.

00:34:02.440 --> 00:34:04.216
پس شواهد حاکی از اینه که

00:34:04.240 --> 00:34:06.520
این لاک‌پشت به چوب میخکوب شده.

00:34:09.240 --> 00:34:12.336
یک پایان دردناک برای یکی از صدها موجودی که در

00:34:12.360 --> 00:34:15.640
سنگهای شکننده در تانیس پیدا شده.

00:34:16.680 --> 00:34:18.296
وقتی که به حیوانات و گیاهانی که

00:34:18.320 --> 00:34:20.936
در رسوبات تانیس حفظ شدن

00:34:20.960 --> 00:34:22.656
و ردپاهایی که در زیر اونها هستن‌ نگاه میکنم،

00:34:22.680 --> 00:34:25.296
تصویر یه اکوسیستم‌ زنده،

00:34:25.320 --> 00:34:29.480
دایناسورهای مختلف زیاد، و یه مکان در حال رشد رو میبینم.

00:34:32.800 --> 00:34:34.696
بعد از ده سال حفاری،

00:34:34.720 --> 00:34:37.816
حالا شواهد کافی برای درکنار هم گذاشتن

00:34:37.840 --> 00:34:39.656
بیشتر داستان سرگذشت تانیس

00:34:39.680 --> 00:34:42.320
و موجوداتی که در اینجا زندگی میکردن داریم.

00:34:45.840 --> 00:34:49.416
رابرت فسیلهای خیلی زیادی پیدا کرده که حاکی از اینه که انگار

00:34:49.440 --> 00:34:51.816
حای در اواخر کرتاسه هم

00:34:51.840 --> 00:34:53.920
تانیس سرشار از زندگی بوده.

00:34:55.840 --> 00:34:59.656
پر از خزنده های قول پیکری که سیاره رو بیش از

00:34:59.680 --> 00:35:02.760
150 میلیون سال تسخیر کرده بودن.

00:35:08.680 --> 00:35:11.856
فهمیدن اینکه دوران سلطه‌شون

00:35:11.880 --> 00:35:13.520
تا کی قرار بوده ادامه دار باشه، غیرممکنه…

00:35:17.000 --> 00:35:21.480
…چون همه اینها رو به پایان بود.

00:35:42.720 --> 00:35:44.640
برخورد شهاب سنگ…

00:35:48.320 --> 00:35:52.520
... در جایی که حالا شبه جزیره یوکاتان در مکزیکه.

00:35:55.360 --> 00:35:58.016
بهش شهاب چیکشلوب میگن

00:35:58.040 --> 00:36:00.960
که هم اسم نزدیکترین شهر به مرکز دهانه برخوردشه.

00:36:19.160 --> 00:36:23.400
هر موجود زنده ای که در فاصله 250 فرسخی برخورد بوده،…

00:36:25.520 --> 00:36:28.360
…توسط انفجار نابود شده.

00:36:33.240 --> 00:36:36.056
ولی چه تاثیری روی تانیس که

00:36:36.080 --> 00:36:38.600
نزدیک به 500 فرسخ از اونجا دور بوده، داشته؟

00:36:48.320 --> 00:36:49.856
برای فهمیدنش،

00:36:49.880 --> 00:36:53.936
دنبال سرنخهاییه که ممکنه تانیس رو به

00:36:53.960 --> 00:36:57.160
به روز برخورد شهاب ربط بده، بگرده.

00:37:03.160 --> 00:37:04.536
مقداری چوب داریم،

00:37:04.560 --> 00:37:07.536
و با فشار دادن به این و همه در هم تنیده،

00:37:07.560 --> 00:37:09.416
لاشه ماهی هارو داریم.

00:37:09.440 --> 00:37:10.760
خیلی‌خب.

00:37:12.000 --> 00:37:13.936
این یک دمه که به خوبی حفظ شده،

00:37:13.960 --> 00:37:16.856
پس اون ماهی باید کاملا زیبا باشه.

00:37:16.880 --> 00:37:19.416
پس بخشی از کار جزئیاتیه که

00:37:19.440 --> 00:37:21.056
در حال حاضر انجام میدیم اینه که

00:37:21.080 --> 00:37:24.816
وارد بشیم و همه عناصر منفرد در این لایه مرگ جمعی رو بررسی کنیم.

00:37:24.840 --> 00:37:28.056
بعضی از شواهدی که اون تا به امروز پیدا کرده،

00:37:28.080 --> 00:37:31.640
داخل خود ماهیها پنهان بوده.

00:37:34.720 --> 00:37:37.856
از چند جهت، این عمل به معنای واقعی کلمه عمل یک ماهی کرتاسه ست،

00:37:37.880 --> 00:37:40.856
پس ما در حال انجام جراحی روی این هستیم.

00:37:40.880 --> 00:37:43.920
رابرت نیخواد که جمجمه این ماهیو باز کنه.

00:37:45.640 --> 00:37:48.936
و خیلی محتاطانه میخوایم که

00:37:48.960 --> 00:37:50.440
اینو از بقیه ماهیها جدا کنیم.

00:37:51.680 --> 00:37:53.000
باشه.

00:37:56.560 --> 00:37:58.856
بریم تو کارش.

00:37:58.880 --> 00:38:01.096
ماهی رو باز میکنیم.

00:38:01.120 --> 00:38:03.320
یک مورچه خوب پیدا کردم که در اونجا خونه ساخته.

00:38:04.440 --> 00:38:06.096
و زیباست. نگاهش کن.

00:38:06.120 --> 00:38:09.136
خب، اینجا کمانهای آبشش ماهی رو داریم.

00:38:09.160 --> 00:38:11.800
اینها کمانهایی هستن که رشته های آبششی رو نگه میدارن.

00:38:13.000 --> 00:38:14.696
و بین کمانهای آبششی

00:38:14.720 --> 00:38:16.776
همه این خوشه های اجسام گرد،

00:38:16.800 --> 00:38:18.600
گوی های پرتابی، هستن.

00:38:19.640 --> 00:38:24.056
گوی های پرتابی، توپ های ریزین که زمانی سنگ مذاب بودند.

00:38:24.080 --> 00:38:26.656
اونا ممکنه شواهدی باشن که رابرت بهشون مشکوکه

00:38:26.680 --> 00:38:28.256
که موجودات اینجا در روز

00:38:28.280 --> 00:38:31.000
برخورد شهاب مرده باشن.

00:38:32.200 --> 00:38:35.096
این گوی های پرتابی آخرین بار در 66 میلیارد سال پیش

00:38:35.120 --> 00:38:38.120
زمانی که در هوا پرواز می کردند نور روز را دیدند.

00:38:48.640 --> 00:38:52.216
پس از برخورد بزرگ شهاب،

00:38:52.240 --> 00:38:54.976
ترکیبی از سنگ های بخار شده و مذاب

00:38:55.000 --> 00:38:57.120
به فضا پرتاب میشه.

00:39:00.080 --> 00:39:01.616
در آنجا سرد میشه و

00:39:01.640 --> 00:39:04.840
به قطرات شیشه ای ریز تبدیل میشه.

00:39:06.400 --> 00:39:09.520
بعضی ها بیشتر به اعماق فضا میرن.

00:39:11.680 --> 00:39:15.000
ولی بیشترشون توسط جاذبه زمین، برگردونده میشن.

00:39:22.520 --> 00:39:25.336
بعد از یه برخورد یک شهاب سنگ بزرگ،

00:39:25.360 --> 00:39:30.056
تریلیون‌ها گوی پرتابی از آسمان فرو میریزن.

00:39:30.080 --> 00:39:32.256
بعد، طی میلیونها سال،

00:39:32.280 --> 00:39:35.256
فشار و واکنش‌های شیمیایی در زمین

00:39:35.280 --> 00:39:38.416
بیشترشونو به خاک رس تبدیل کرده.

00:39:38.440 --> 00:39:41.000
اونا چیزی شبیه این به نظر میرسن.

00:39:42.080 --> 00:39:46.176
پس پیدا کردن گوی ها در آبشش ماهی،

00:39:46.200 --> 00:39:48.496
طبق کارهایی که رابرت انجام داده،

00:39:48.520 --> 00:39:50.896
نشون میده درحالیکه گوی ها درحال فرو ریزش بودن،

00:39:50.920 --> 00:39:53.696
ماهی اونهارو قورت داده.

00:39:53.720 --> 00:39:55.496
پس ممکنه که این موجودات

00:39:55.520 --> 00:39:58.400
در لحظه برخورد شهاب مرده باشن.

00:40:03.800 --> 00:40:07.176
به محض اینکه رابرت شروع به تحقیق درباره گوی های پرتابی میکنه،

00:40:07.200 --> 00:40:08.856
چیزهای بیشتر و بیشتری دستگیرش میشه.

00:40:08.880 --> 00:40:13.256
و میفهمه که لایه ضخیم و شکننده سنگ در تانیس

00:40:13.280 --> 00:40:14.680
پر از اوناست.

00:40:18.000 --> 00:40:20.216
منظورم اینه که این چیز…
وای خدای من، این یکیو ببین.

00:40:20.240 --> 00:40:22.200
اینا خیلی خوشگلن.

00:40:23.680 --> 00:40:25.056
گوی های پرتابی ای مثل این

00:40:25.080 --> 00:40:27.680
بهمون سرنخهایی از جایی که ازش اومده، میده.

00:40:29.320 --> 00:40:31.336
اگه این گوی ها با

00:40:31.360 --> 00:40:33.096
برخورد چیکشولوب مرتبط باشن،

00:40:33.120 --> 00:40:36.216
پس ممکنه تمام لایه شکننده پر از مدارکی باشه

00:40:36.240 --> 00:40:39.896
از اتفاقی که در روز برخورد شهاب سنگ افتاده.

00:40:39.920 --> 00:40:41.176
این یه خوبشه.

00:40:41.200 --> 00:40:43.576
وای، اونی که انجاست یه قطره ست؟

00:40:43.600 --> 00:40:45.536
رابرت برای اینکه ببینه اینطور هست یا نه،

00:40:45.560 --> 00:40:49.176
باید گوی‌ای پیدا کنه که به خاک رس تبدیل نشده باشه.

00:40:49.200 --> 00:40:52.976
وای خدای من، این یه قطره خوشگله.

00:40:53.000 --> 00:40:54.896
خیلی‌خب.

00:40:54.920 --> 00:40:58.016
تکه های کوچکی از مواد نارنجی رنگی

00:40:58.040 --> 00:40:59.856
که رابرت و لورن در حال حفاریش هستن

00:40:59.880 --> 00:41:02.016
ممکنه بتونه کمک کنه.

00:41:02.040 --> 00:41:05.056
اونا کهربان.

00:41:05.080 --> 00:41:07.536
اگه در اون زمان چیزی در هوا معلق بوده،

00:41:07.560 --> 00:41:09.400
اینجا جاییه که گرفتار میشده.

00:41:11.720 --> 00:41:15.016
کهربایی که اونا جمع میکنن،

00:41:15.040 --> 00:41:18.160
زمانی رزین چسبناکی بوده که
از تنه درختی در اواخر کرتاسه بیرون میریخته.

00:41:19.960 --> 00:41:22.336
این راهیه که درخت از خودش محافظت میکنه،

00:41:22.360 --> 00:41:25.160
مانند دلمه ای که روی بریدگی ایجاد میشه.

00:41:33.360 --> 00:41:36.176
هر چیزی که توسط رزین پوشونده شده باشه

00:41:36.200 --> 00:41:38.240
در یک کپسول زمانی کهربایی منجمد میشه.

00:41:44.720 --> 00:41:47.056
اگه یه گوی حفظ شده در کهربا پیدا کنن،

00:41:47.080 --> 00:41:49.616
میتونه مدرد بررسی قرار بگیره

00:41:49.640 --> 00:41:52.800
تا بفهمن که آیا از برخورد چیکشولوب به وجود اومده یا نه.

00:41:55.880 --> 00:41:57.296
بنابراین در طول این دسته،

00:41:57.320 --> 00:42:00.856
ما خیلی خوش شانس بودیم که

00:42:00.880 --> 00:42:03.320
با دو گوی کاملاً بدون تغییر مواجه شدیم.

00:42:04.800 --> 00:42:08.176
این گوی ممکنه چیزی شگفت انگیز باشه.

00:42:08.200 --> 00:42:12.840
مدارک به اندازه کافی برای تجزیه و تحلیل سرنخ های شیمیایی حفظ شدن.

00:42:15.720 --> 00:42:17.096
اگه اینطور باشه،

00:42:17.120 --> 00:42:21.656
میتونه تانیس رو مستقیما با برخورد چیکشولوب

00:42:21.680 --> 00:42:24.160
و آخرین روز دایناسورها مرتبط کنه.

00:42:31.760 --> 00:42:34.376
برای بررسی، پروفسور فیل منینگ،

00:42:34.400 --> 00:42:36.456
استاد تاریخ طبیعی دانشگاه منچستر،

00:42:36.480 --> 00:42:39.336
در دایموند لایت سورس

00:42:39.360 --> 00:42:41.656
به رابرت ملحق شد.

00:42:41.680 --> 00:42:44.136
آنها از قبل آزمایش های اولیه رو

00:42:44.160 --> 00:42:46.136
روی گوی ها در آمریکا انجام دادن.

00:42:46.160 --> 00:42:48.016
تا الان چی فهمیدی؟

00:42:48.040 --> 00:42:51.776
این گوی‌های شیشه‌ای کوچک از

00:42:51.800 --> 00:42:53.736
این توپهای مواد مذاب از محل برخورد،

00:42:53.760 --> 00:42:57.176
یک سیگنال شیمیایی دارند که اونارو با جایی که از اون اومدن، مرتبط میکنه.

00:42:57.200 --> 00:42:58.696
چون وقتی که یک شهاب برخورد میکنه،

00:42:58.720 --> 00:43:00.896
زنین که باهاش برخورد کرده رو ذوب میکنه،

00:43:00.920 --> 00:43:03.136
اما همچنین اون شیشه دارای

00:43:03.160 --> 00:43:05.736
کمی ناخالصی از خود شهابه.

00:43:05.760 --> 00:43:09.136
و این یک سرنخ منحصر به فرد ژئوشیمیایی در اختیارتون میذاره.

00:43:09.160 --> 00:43:10.656
میتونیم وقتی اونو اسکن کردیم و با گوی‌های سایر

00:43:10.680 --> 00:43:13.496
مکان‌ها در داکوتای شمالی مقایسه کردیم، ببینیم،

00:43:13.520 --> 00:43:15.176
میتونیم یک خط مبنا برای اینکه

00:43:15.200 --> 00:43:19.416
پرتاب در زمانی که مربوط به دهانه چیکشولوب باشه،

00:43:19.440 --> 00:43:21.096
باید چطور باشه.

00:43:21.120 --> 00:43:22.656
و میتونین در اینجا سایر عناصر

00:43:22.680 --> 00:43:24.696
و نسبت هرکدوم از اونهارو ببینین.

00:43:24.720 --> 00:43:27.936
و وقتی که به تانیس نگاه میکنیم، مطابقت داره.

00:43:27.960 --> 00:43:30.696
منظورم اینه که کاملا همپوشانی داره.

00:43:30.720 --> 00:43:33.696
پس به نظرم این یه مدرک محکم مینی بر اینه که

00:43:33.720 --> 00:43:37.296
تانیس و دهانه چیکشولوب مرتبطن.

00:43:37.320 --> 00:43:39.336
و این یافته ها برای بقیه فسیل هایی

00:43:39.360 --> 00:43:42.256
که در تانیس پیدا میکنین چه معنایی داره؟

00:43:42.280 --> 00:43:45.296
این داده‌ها برای کل محل کلیدیه،

00:43:45.320 --> 00:43:47.576
زیرا وقتی که اون پیوند رو داشته باشین

00:43:47.600 --> 00:43:50.336
و بدونین که برخوردچه تأثیری بر تانیس گذاشته،

00:43:50.360 --> 00:43:53.976
اساساً میدونین که هر شی‌ای در اون محل،

00:43:54.000 --> 00:43:56.856
همه حیوانات و گیاهان و هر چیزی که

00:43:56.880 --> 00:43:58.216
در اون رسوبات مدفون شدن،

00:43:58.240 --> 00:44:00.880
به آخرین روز کرتاسه مرتبطن.

00:44:02.800 --> 00:44:05.696
و سینکروتونهای اینجا در انگلستان

00:44:05.720 --> 00:44:08.280
چیزهای به مراتب قابل توجه تریو نشان میدن.

00:44:10.680 --> 00:44:15.216
خب این یک اسکن سینکروترون زیبا

00:44:15.240 --> 00:44:17.616
از نصف یک گوی رو نشون میده.

00:44:17.640 --> 00:44:20.456
شیشه سرنخ ژئوشیمیایی خوبیه،

00:44:20.480 --> 00:44:24.136
و ما کلسیم، مقداری آهن،

00:44:24.160 --> 00:44:26.176
و استرانسیوم داریم،

00:44:26.200 --> 00:44:27.976
اما وقتی به کلش نگاه کردیم،

00:44:28.000 --> 00:44:30.936
یه چیز کاملا غیر منتظره دیدیم.

00:44:30.960 --> 00:44:33.096
این تمام گوی توعه.

00:44:33.120 --> 00:44:34.496
این چیه؟

00:44:34.520 --> 00:44:37.496
در این، مقدار کمی قطعه داریم.

00:44:37.520 --> 00:44:39.736
یک ذره کوچک در اونجا وجود داشت.

00:44:39.760 --> 00:44:40.976
پس اونو اسکن کردیم.

00:44:41.000 --> 00:44:43.456
و کلی آهن اونجاست.

00:44:43.480 --> 00:44:46.296
در اینجا، عنصر کروم داریم، مقدار خیلی زیادی کروم.

00:44:46.320 --> 00:44:49.376
در اینجا، ما مقدار زیادی نیکل داریم.

00:44:49.400 --> 00:44:52.176
و فراوانی آهن، نیکل و کروم،

00:44:52.200 --> 00:44:53.616
همه با هم،

00:44:53.640 --> 00:44:56.336
با اونچه که انتظار دارید در یک جسم شهاب‌سنگی ببینین، مطابقت داره.

00:44:56.360 --> 00:44:59.336
که با اونچه که به طور معمول در اینجا دارید مطابقت نداره.

00:44:59.360 --> 00:45:02.936
پس این مواد فرازمینی هستن؟

00:45:02.960 --> 00:45:05.176
اگه بخواید به نوعی خردش کنین

00:45:05.200 --> 00:45:10.536
و یک تکه شهاب سنگ رو در یک گوی قرار بدین،

00:45:10.560 --> 00:45:12.416
این شکلی به نظر میرسه.

00:45:12.440 --> 00:45:15.776
این میتونه قطعه ای از شهاب چیکشولوب باشه.

00:45:15.800 --> 00:45:17.976
تکه ای از گوله ای که دایناسورهارو کشت.

00:45:18.000 --> 00:45:19.400
نه!

00:45:25.960 --> 00:45:27.536
ممکنه که رابرت قطعه‌ای از خود شهاب رو

00:45:27.560 --> 00:45:30.896
در تانیس پیدا کرده باشه،

00:45:30.920 --> 00:45:36.656
مدرک فیزیکی ای که این سایت رو به برخورد چیکشولوب مرتبط میکنه.

00:45:36.680 --> 00:45:39.896
ولی تانیس تقریبا 3000 متر دورتر

00:45:39.920 --> 00:45:41.816
از جایی بوده که سهاب برخورد کرده.

00:45:41.840 --> 00:45:45.640
پس دقیقا چطوره باعث مرگ این موجودات شده؟

00:45:49.320 --> 00:45:51.416
برای پاسخ به این سوال،

00:45:51.440 --> 00:45:55.120
رابرت در حال جستجو در لایه مرگ دست‌جمعیه.

00:45:57.760 --> 00:46:01.496
در اینجا، ما این توده ماهی‌های در هم تنیده رو داریم.

00:46:01.520 --> 00:46:04.016
اینجا یک ماهیه، یک ماهی خاویاری دیگه به این طرف میره،

00:46:04.040 --> 00:46:06.016
در زیر بدن یک ماهی پارویی.

00:46:06.040 --> 00:46:07.896
ماهی خاویاری دیگه هم هست که

00:46:07.920 --> 00:46:11.456
از این طرف، زیر این کنده، میره و از طرف دیگر به راهش ادامه میده.

00:46:11.480 --> 00:46:13.616
و سرش به اون کنده برخورد کرده و

00:46:13.640 --> 00:46:17.000
با زاویه 90 درجه به سمت پایین منحرف شده.

00:46:19.000 --> 00:46:24.056
رابرت توده‌ای درهم از موجودات فسیل‌شده و کنده‌هایی رو که توسط گوی‌ها

00:46:24.080 --> 00:46:26.256
احاطه شده و

00:46:26.280 --> 00:46:30.696
با هم له شدن رو کشف کرد که به اسم قوطی کنده شناخته میشن.

00:46:30.720 --> 00:46:33.496
اون نظریه ای داره مبنی بر اینکه این موجودات

00:46:33.520 --> 00:46:36.976
در نوعی موج متلاطم آب تا حد مرگ کشیده شده

00:46:37.000 --> 00:46:39.336
و به سرعت در رسوب دفن شدن،

00:46:39.360 --> 00:46:42.176
و به همین دلیله که به خوبی حفظ شدن.

00:46:42.200 --> 00:46:44.960
ولی چه چیزی ممکنه عامل این امواج بوده باشه؟

00:46:48.800 --> 00:46:51.440
یک نظریه، سونامیه.

00:46:55.600 --> 00:46:58.096
شهاب سنگ به دریا برخورد کرده.

00:46:58.120 --> 00:46:59.656
مطالعات اخیر نشون میدن

00:46:59.680 --> 00:47:03.720
ممکنه که این برخورد موجی به ارتفاع تقریبا یک مایل ایجاد کرده باشه.

00:47:16.640 --> 00:47:19.496
ارتفاع موج همانطور که در سراسر اقیانوس پخش میشد،

00:47:19.520 --> 00:47:21.760
به تدریج کاهش پیدا کرده.

00:47:23.240 --> 00:47:24.696
در اواخر کرتاسه،
(کرتاسه: سومین دوره از دوران میان زیوی یا دوران دوم زمین شناسی)

00:47:24.720 --> 00:47:27.816
آمریکای شمالی توسط یک دریای باریک تقسیم شد

00:47:27.840 --> 00:47:31.056
که راه دریایی داخلی غربی نامیده میشه.

00:47:31.080 --> 00:47:33.856
سونامی ممکنه تا اینجا

00:47:33.880 --> 00:47:35.480
و به حوالی تانیس رسیده باشه.

00:47:38.920 --> 00:47:41.680
اما یک سوال بزرگ درباره نظریه سونامی وجود داره.

00:47:43.280 --> 00:47:45.216
زمان بندی.

00:47:45.240 --> 00:47:48.136
اوه،این کدوم ماهیه؟

00:47:48.160 --> 00:47:51.256
یه نمونه جدیده.
نمونه جدیده،آره.

00:47:51.280 --> 00:47:54.136
اگه یه سونامی باعث مرگ ماهی شده باشه،

00:47:54.160 --> 00:47:56.176
باید موقعی رسیده باشه

00:47:56.200 --> 00:47:58.000
در حالی که گوی های خارجی داشتن سقوط میکردن.

00:47:59.320 --> 00:48:03.400
...چون گوی ها تو آبشش ماهی ها پیدا شدن.

00:48:05.120 --> 00:48:10.416
پس چقدر قبل از برخورد،گوی ها به تانیس رسیدن؟

00:48:10.440 --> 00:48:12.896
فرض کنید که این توپ فویلی یه تیکه از مواد خارجی باشه،

00:48:12.920 --> 00:48:16.056
که از دهانه جدا شده.
یه مسیری رو طی میکنه،

00:48:16.080 --> 00:48:18.056
از دهانه به بیرون پرتاب میشه،

00:48:18.080 --> 00:48:20.640
و تو یه جایی فرود میاد.
که در این مورد تو تانیس فرود اومده.

00:48:22.720 --> 00:48:25.216
اگر فاصله بین خودم و محل فرود

00:48:25.240 --> 00:48:28.576
رو بدونیم، و اگه اندازه توپ رو بدونیم،

00:48:28.600 --> 00:48:31.800
دقیقا میتونیم محاسبه کنیم که چقدر زمان می‌بره که توپ به اونجا برسه.

00:48:35.800 --> 00:48:37.696
نتیجه غافلگیر کنندس.

00:48:37.720 --> 00:48:40.176
رابرت و تیمش محاسبه کردند که

00:48:40.200 --> 00:48:43.536
که این گوی های خارجی،

00:48:43.560 --> 00:48:47.920
۱۳ دقیقه الی ۲ ساعت بعد برخورد،روی تانیس فرود اومدن.

00:48:50.520 --> 00:48:52.536
اگه یه موج ماهی رو کشته باشه،

00:48:52.560 --> 00:48:55.920
باید در عرض دو ساعت به تانیس رسیده باشه.

00:49:00.000 --> 00:49:02.256
داده های سونامی اخیر نشون میدن که

00:49:02.280 --> 00:49:05.616
حتی یه موج قدرتمند به زمان بیشتری نیاز داره

00:49:05.640 --> 00:49:09.416
تا تقریبا 2000 مایل رو از محل برخورد

00:49:09.440 --> 00:49:10.880
تا تانیس طی کنه.

00:49:11.880 --> 00:49:14.496
پس اگه یه سونامی نبوده،

00:49:14.520 --> 00:49:17.280
چی باعث هجوم آب به تانیس شده؟

00:49:26.560 --> 00:49:30.560
پروفسور استاین باندویک،یه متخصص در حوزه سونامیه.

00:49:36.040 --> 00:49:38.960
آبدره های نروژ خیلی خاصن.

00:49:40.360 --> 00:49:44.336
کوه های بلندی داریم که آب هارو احاطه کردن‌.

00:49:44.360 --> 00:49:47.616
پس معمولا آب ها خیلی آرومن.

00:49:47.640 --> 00:49:52.336
در سال 2012 ، یه اتفاق خیلی عجیب افتاد‌.

00:49:52.360 --> 00:49:56.696
آب آبدره، با شدت زیاد شروع به حرکت کرد.

00:49:56.720 --> 00:50:01.296
ارتفاع آب،یک و نیم متر افزایش پیدا کرد.

00:50:01.320 --> 00:50:05.296
مثل یه گرداب بزرگ که آب رو به تلاطم انداخته باشه.

00:50:05.320 --> 00:50:08.040
یه نفر گفت که آبدره داره میجوشه.

00:50:09.640 --> 00:50:11.456
خبرها پخش شد

00:50:11.480 --> 00:50:15.760
که زلزله ای 8000 کیلومتر دورتر،
تو ژاپن اتفاق افتاده.

00:50:18.680 --> 00:50:21.456
یه خبرنگار از روزنامه محلی بهم زنگ زد

00:50:21.480 --> 00:50:24.376
و گفت که مردم دارن امواجی رو اینجا،

00:50:24.400 --> 00:50:25.800
تو آبدره ها رصد میکنن.

00:50:27.920 --> 00:50:30.376
یه فیلم از امواج به دستم رسید.

00:50:30.400 --> 00:50:33.816
بلافاصله دیدم که شبیه موج سونامی هستن.

00:50:33.840 --> 00:50:35.656
خب یکم بعدش،در بعد از ظهر

00:50:35.680 --> 00:50:38.840
میتونید ببینید که آبدره کاملا آرومه.

00:50:40.480 --> 00:50:41.696
ولی اینجا تو ساحل،

00:50:41.720 --> 00:50:44.816
میتونید ببینید که آب داره جلو و عقب میره

00:50:44.840 --> 00:50:47.800
و هیچکس تا به حال چنین چیزی ندیده بود.

00:50:49.160 --> 00:50:52.360
و بعضی مردم خیلی نگران شدن و ترسیدن.

00:50:55.560 --> 00:51:00.776
زمین لرزه ای به بزرگی نه ریشتر
شمال شرقی ژاپن،در حوالی فوکوشیما رو

00:51:00.800 --> 00:51:02.800
ویران کرده بود.

00:51:05.680 --> 00:51:09.520
ولی این موضوع چطور رو آبدره ای
تو این فاصله دور تأثیر گذاشته بود؟

00:51:12.160 --> 00:51:15.056
خب هیچکس تو نروژ این زلزله رو حس نکرد

00:51:15.080 --> 00:51:18.616
ولی می‌تونستم ببینم که زمان رسیدن امواج

00:51:18.640 --> 00:51:21.440
به آبدره تو اینجا،تطابق داره.

00:51:25.160 --> 00:51:28.416
در نهایت،استاین و تیمش فهمیدن که

00:51:28.440 --> 00:51:33.176
که این اتفاق ممکنه به امواج زمین لرزه ربط داشته باشه.

00:51:33.200 --> 00:51:36.336
امواج ضربه ای که در طی زمین لرزه،از طریق زمین

00:51:36.360 --> 00:51:37.920
با سرعت حرکت میکنن.

00:51:39.320 --> 00:51:42.776
پس فقط 12 دقیقه طول کشید که اولین موج زلزله ژاپن

00:51:42.800 --> 00:51:45.456
این همه راه طی کنه تا

00:51:45.480 --> 00:51:46.840
به غرب نروژ برسه.

00:51:49.360 --> 00:51:51.136
پس این امواج زمین لرزه بودند که

00:51:51.160 --> 00:51:53.936
باعث شدن آب آروم آبدره

00:51:53.960 --> 00:51:56.920
با تلاطم به عقب و جلو حرکت کنه.

00:51:58.720 --> 00:52:03.680
بهش فکر کنید،از نظر علمی شگفت انگیزه.

00:52:09.800 --> 00:52:13.576
ممکنه که اتفاق مشابهی تو تانیس اتفاق افتاده باشه؟

00:52:13.600 --> 00:52:16.920
یک جبهه بزرگ آب و هوایی از شمال غرب میاد…

00:52:18.360 --> 00:52:20.216
در تلاش برای فهمیدن این مسئله،

00:52:20.240 --> 00:52:23.456
پروفسور ژئوفیزیک،مارک ریچاردز

00:52:23.480 --> 00:52:27.040
چندین ساله که منطقه تانیس رو مطالعه میکنه.

00:52:28.160 --> 00:52:30.496
اون با رابرت کار می‌کنه که کشف کنن

00:52:30.520 --> 00:52:33.360
چه چیزی باعث افزایش سطح آب در اینجا شده.

00:52:40.480 --> 00:52:43.760
سونامی نمیتونه در کمتر از حداقل 12 ساعت،به اینجا برسه.

00:52:45.640 --> 00:52:49.456
اما امواج لرزه ای که از محل برخورد در یوکاتان

00:52:49.480 --> 00:52:52.360
به داکوتای شمالی رسیدن،
میتونن خیلی سریع به اینجا برسن.

00:52:54.640 --> 00:52:58.536
در اواخر کرتاسه،
راه دریایی داخلی غربی

00:52:58.560 --> 00:53:02.656
که آمریکای شمالی را تقسیم کرد، میتونست
از طریق مجموعه ای از رودخانه ها

00:53:02.680 --> 00:53:04.600
به تانیس متصل بشه.

00:53:09.840 --> 00:53:12.296
اگه حجم بسیار زیادی از آب داشته باشید،

00:53:12.320 --> 00:53:15.296
مثلا مثل آب راه دریایی داخلی غربی،

00:53:15.320 --> 00:53:17.576
و اگه بتونید به جلو و عقب حرکتش بدین،

00:53:17.600 --> 00:53:20.816
میتونید یه موج بزرگ آب درست کنید‌

00:53:20.840 --> 00:53:23.440
که به این رودخانه در تانیس برسه.

00:53:27.920 --> 00:53:31.616
پس امواج زلزله ناشی از برخورد میتونست

00:53:31.640 --> 00:53:34.560
باعث افزایش سطح آب تو سیستم رودخانه ای تانیس بشه.

00:53:35.640 --> 00:53:38.776
امواج زلزله انقدر سریع به اینجا میرسن که

00:53:38.800 --> 00:53:41.136
میتونن رودخانه تانیس رو در بر بگیرن

00:53:41.160 --> 00:53:43.536
و این منطقه رو درست زمانی زیر آب ببرن که

00:53:43.560 --> 00:53:46.240
این گوی ها هنوز دارن از آسمون سقوط میکنن.

00:53:49.080 --> 00:53:50.656
معمای موج

00:53:50.680 --> 00:53:54.976
و لایه ضخیم سنگ پوک حل شد.

00:53:55.000 --> 00:53:57.496
امواج لرزه ای که در سراسر زمین حرکت میکنن

00:53:57.520 --> 00:54:01.360
می تونست موج های قدرتمند آب در تانیس رو ایجاد کنه.

00:54:04.000 --> 00:54:06.456
احتمالا گل و موجودات آبی مثل آمونیت هارو

00:54:06.480 --> 00:54:10.560
از طریق راه دریایی داخلی غربی حمل کرده.

00:54:13.400 --> 00:54:17.896
همه اونهارو ساحل شنی تانیس ریخته و
همه چیز رو دفن کرده.

00:54:17.920 --> 00:54:20.840
همزمان با اون،گوی ها سقوط کردن.

00:54:29.240 --> 00:54:30.456
در طی میلیون ها سال،

00:54:30.480 --> 00:54:34.680
گل به لایه ای پوک از سنگ تبدیل میشه.

00:54:36.440 --> 00:54:38.496
و این زیبایی تانیسه.

00:54:38.520 --> 00:54:41.616
چیزی که دارید می بینید

00:54:41.640 --> 00:54:45.976
در واقع ضبط شده ی

00:54:46.000 --> 00:54:49.840
45 دقیقه تا یک ساعت و نیم
از دوره کرتاسه هست.

00:55:00.000 --> 00:55:03.176
اگر انقراض دایناسورها یه جرم باشه،

00:55:03.200 --> 00:55:07.456
کارآگاهی که پروندش رو حل می کنه،
مدارک زیادی خواهد داشت

00:55:07.480 --> 00:55:09.376
و اونها خواهند دید که سیارک

00:55:09.400 --> 00:55:11.976
در مکان درست و زمان درست بود.

00:55:12.000 --> 00:55:14.576
اونها خواهند دید که هیچ دایناسوری،
بعد از برخورد

00:55:14.600 --> 00:55:16.040
زنده‌ نموند.

00:55:17.040 --> 00:55:19.336
و اونها یک قطعه از سلاح قاتل رو خواهند داشت

00:55:19.360 --> 00:55:21.416
قطعه ای از سیارک.

00:55:21.440 --> 00:55:25.376
اما اونها یک چیز بسیار مهم رو کم خواهند داشت

00:55:25.400 --> 00:55:26.960
یه جسد.

00:55:31.520 --> 00:55:35.216
هیچ کس تا به حال فسیل یه دایناسور رو پیدا نکرده

00:55:35.240 --> 00:55:39.576
که در اثر برخورد سیارک کشته شده باشه.

00:55:39.600 --> 00:55:43.176
اما رابرت بخشی از تریسراتوپس رو در لایه شکننده در تانیس

00:55:43.200 --> 00:55:45.496
پیدا کرد.

00:55:45.520 --> 00:55:47.696
پس یعنی این می‌تونه بقایای

00:55:47.720 --> 00:55:50.576
دایناسوری باشه که اون روز مرد؟

00:55:50.600 --> 00:55:52.096
من هنوز در مورد شاخ شک دارم.

00:55:52.120 --> 00:55:54.096
یه جورایی میخوام شاخ رو سرجاش نگه دارم.

00:55:54.120 --> 00:55:55.336
فکر میکنم اگه بر میداریش،

00:55:55.360 --> 00:55:56.976
حداقل این بخش رو بردار،

00:55:57.000 --> 00:55:58.616
که ببینیم اون زیرش چه خبره؟

00:55:58.640 --> 00:55:59.776
آره؟

00:55:59.800 --> 00:56:04.616
برای فهمیدن این مسئله، تیم باید علت مرگ رو تعیین کنه،

00:56:04.640 --> 00:56:07.976
که این کار وقتی که فقط یه تکه پوست
داشته باشید،

00:56:08.000 --> 00:56:10.120
و مجبور باشید که شاخ رو در بیارید،
خیلی دشوار میشه.

00:56:12.240 --> 00:56:16.336
این همون شاخه بعد از اینکه تمیزش کردن.

00:56:16.360 --> 00:56:20.816
تیم به ویژه علاقه مند به این خطوطی هست که اینجا هستن.

00:56:20.840 --> 00:56:23.416
و فهمیدن که شکستی

00:56:23.440 --> 00:56:26.016
درست از وسط شاخ رد شده.

00:56:26.040 --> 00:56:29.296
پس فکر کردند که به جای این که در اثر برخورد مرده باشه،

00:56:29.320 --> 00:56:32.680
احتمال داره که تو یه مبارزه کشته شده باشه.

00:56:38.400 --> 00:56:40.776
ولی وقتی که با جزییات بیشتر شکستی هارو بررسی کردند

00:56:40.800 --> 00:56:43.680
نشانه هایی از رشد جدید استخوان در این قسمت دیدن.

00:56:44.720 --> 00:56:48.096
نشونه ای از این که استخوان شروع به بهبودی کرده بود.

00:56:48.120 --> 00:56:50.656
پس این طور به نظر میرسه که تریسراتوپس از اتفاقی که

00:56:50.680 --> 00:56:53.120
شاخش رو شکست جون سالم به در برد‌.

00:56:57.760 --> 00:57:00.496
ممکنه که این تریسراتوپس تا روز برخورد

00:57:00.520 --> 00:57:03.216
زنده مونده باشه؟

00:57:03.240 --> 00:57:06.856
تیم یه سری مدارک پیدا کرد،
از جمله برآمدگی در پوست

00:57:06.880 --> 00:57:10.616
که نشون میده که در زیر پوست،بافت در حال پوسیدگی بود.

00:57:10.640 --> 00:57:13.016
این یعنی جسدش قبل دفن شدن و

00:57:13.040 --> 00:57:16.936
حفظ شدن در زیر گل و لای،در حال پوسیدن بود‌.

00:57:16.960 --> 00:57:21.976
پس این طور به نظر میرسه که این دایناسور در اثر

00:57:22.000 --> 00:57:23.960
برخورد سیارک نمرده.

00:57:25.640 --> 00:57:28.736
شاید در ماه های قبل از برخورد،

00:57:28.760 --> 00:57:30.816
شاخ شکسته تریسراتوپس رو

00:57:30.840 --> 00:57:33.280
در برابر رقیبانش ضعیف کرده بود.

00:57:49.000 --> 00:57:51.720
و احتمالا همین موجب گرسنگی کشیدنش شده.

00:58:13.840 --> 00:58:17.096
رابرت هنوز هم مدارک مستقیمی

00:58:17.120 --> 00:58:20.080
از دایناسوری که توسط سیارک کشته شده باشه،پیدا نکرده.

00:58:21.280 --> 00:58:23.336
ما الان همه این استخوان هارو روی زمین داریم.

00:58:23.360 --> 00:58:26.136
اما چیزی که برامون یه رویاست

00:58:26.160 --> 00:58:28.096
پیدا کردن یه دایناسوره که

00:58:28.120 --> 00:58:30.760
در روز برخورد مرده باشه.

00:58:34.640 --> 00:58:37.800
و آب و هوا هم به جستجوش کمکی نمیکنه.

00:58:55.680 --> 00:58:57.856
رد پای سه تایی از بین رفته.

00:58:57.880 --> 00:59:00.016
آره،تو این گوشه پایین بود.

00:59:00.040 --> 00:59:03.056
نگاه کن،پر از گل شده‌.
پر از گل و آبه.

00:59:03.080 --> 00:59:05.216
مشکل اینه که خیسه،ببین.

00:59:05.240 --> 00:59:07.960
میبینی…اگه دقت نکنیم رد پارو از دست میدیم.

00:59:09.280 --> 00:59:11.400
و این بزرگترین رد پای سه تاییه که داریم.

00:59:12.440 --> 00:59:15.040
الان یه سری از مناطقی رو که میتونیم
بهشون چسب بزنیم رو چک میکنم.

00:59:17.560 --> 00:59:20.856
تیم داره با سرعت رد پاهارو که همراه

00:59:20.880 --> 00:59:23.296
چندین فسیل ماهی در یک جا باهم مخلوط شدن،

00:59:23.320 --> 00:59:28.040
قبل از اینکه طوفان اونهارو بشوره و ببره،
خالی میکنه.

00:59:29.400 --> 00:59:30.976
زمان الان علیه ماست.

00:59:31.000 --> 00:59:32.816
این فسیل ها باید همین الان خارج شن

00:59:32.840 --> 00:59:34.680
وگرنه بارون به فناشون میده.

00:59:37.240 --> 00:59:39.816
اما بعدش،رابرت به یه چیزی میرسه

00:59:39.840 --> 00:59:41.496
که به نظر خیلی غیرعادی میاد‌.

00:59:41.520 --> 00:59:43.280
درست اونجاست.

00:59:44.880 --> 00:59:46.536
اونجا چه خبره؟

00:59:46.560 --> 00:59:48.896
مطمئنیم که کردکودیل نیست؟

00:59:48.920 --> 00:59:50.896
-کروکودیل نیست.
-نه.

00:59:50.920 --> 00:59:53.496
درسته، بذار این تیکه که اینجاست رو امتحان کنم.

00:59:53.520 --> 00:59:56.136
از بالا میگیرمش و بعد میپیچونمش،

00:59:56.160 --> 00:59:57.736
و درست از اون خط جدا میشه.

00:59:57.760 --> 01:00:00.256
اوه،این پوسته اینجا.

01:00:00.280 --> 01:00:02.736
-این واقعا پوسته.
- اوه خدای من.

01:00:02.760 --> 01:00:04.576
نه،نه،نه.
نگاه کن،نگاه کن.

01:00:04.600 --> 01:00:06.536
این الگویی رو که اینجاست رو ببین.

01:00:06.560 --> 01:00:09.296
تا به حال فلس های به این درازی دیده بودی،دیو؟

01:00:09.320 --> 01:00:11.536
این خیلی عجیبه.
شبیه پوست پرنده هاست.

01:00:11.560 --> 01:00:13.296
فقط مراقب باش.

01:00:13.320 --> 01:00:15.656
اوه،خدای من.
داره دوباره تغییر می‌کنه.

01:00:15.680 --> 01:00:17.200
- داره دوباره عوض میشه.
-اوه،خدای من.

01:00:18.480 --> 01:00:21.976
اولین باره که بعد از ۶۶ میلیون سال شاهد چنین چیزی هستیم.

01:00:22.000 --> 01:00:23.960
فکر کنم یه دایناسور پیدا کردیم.

01:00:28.560 --> 01:00:30.216
فسیل یه دایناسور!

01:00:30.240 --> 01:00:33.336
و برعکس تریسراتوپس

01:00:33.360 --> 01:00:37.576
این یکی تو لایه مخلوط یا همون لایه مرگ جمعی قرار داره.

01:00:37.600 --> 01:00:41.920
که توسط ماهی هایی احاطه شده
که تو آبشش هاشون گوی پیدا شده.

01:00:44.800 --> 01:00:47.656
این احتمالا باور نکردنی ترین چیزیه
که می تونستیم تصور کنیم.

01:00:47.680 --> 01:00:49.296
بهترین سناریوی ممکن.

01:00:49.320 --> 01:00:52.376
در حال حفاری لایه مرگ دسته جمعی که به خاطر افزایش آب

01:00:52.400 --> 01:00:55.256
در اثر برخورد پر از ماهی شده هستیم.

01:00:55.280 --> 01:00:57.336
و بقایای دایناسور پیدا کردیم.

01:00:57.360 --> 01:01:00.616
تنها چیزی بود که همیشه میخواستیم
در این مکان پیدا کنیم

01:01:00.640 --> 01:01:02.936
و حالا پیداش کردیم.

01:01:02.960 --> 01:01:06.656
این واقعی نیست.اصلا مغزم نمیتونه پردازشش کنه.

01:01:06.680 --> 01:01:09.296
من کاملا با این کشف متحیر شدم.

01:01:09.320 --> 01:01:11.736
قلبم به معنای واقعی داره از سینم بیرون میزنه

01:01:11.760 --> 01:01:13.136
تعجب کرده بودم که اون چیه اونجاست

01:01:13.160 --> 01:01:15.336
فقط چند سانتی متر عقب تر از محل رخنمون‌...

01:01:15.360 --> 01:01:17.000
اون پشت چی هست؟

01:01:18.720 --> 01:01:20.536
بیارش بیرون…

01:01:20.560 --> 01:01:22.136
این…

01:01:22.160 --> 01:01:23.456
تیم به حفر کردن ادامه میده.

01:01:23.480 --> 01:01:25.416
فلس ها تو این طرف دوباره بزرگ میشن.

01:01:25.440 --> 01:01:26.976
پس این میتونه قفسه سینه باشه

01:01:27.000 --> 01:01:29.136
ممکنه اینا دنده هایی باشن که خم شدن.

01:01:29.160 --> 01:01:30.696
یه چیزی اینجاست.

01:01:30.720 --> 01:01:32.176
-سفته
- یکم دیگه استخوان.

01:01:32.200 --> 01:01:34.136
درست کنار پوست استخوان هست.

01:01:34.160 --> 01:01:36.176
آره،یه مفصل درست اینجاست

01:01:36.200 --> 01:01:38.640
پس یا مربوط به لگن بوده یا شونه.

01:01:42.640 --> 01:01:45.800
بعد از ساعت ها کار طاقت فرسا

01:01:49.000 --> 01:01:51.376
و میتونیم از رون حیوان بریم بالاتر.

01:01:51.400 --> 01:01:53.016
اینجا زانوئه.

01:01:53.040 --> 01:01:55.736
و اینجا ماهیچه های ساق پا دایناسور

01:01:55.760 --> 01:01:57.616
قرار دارن که بیرون زدن،

01:01:57.640 --> 01:02:00.576
و بعد اینجا به استخوان قوزک میرسیم

01:02:00.600 --> 01:02:03.376
و این ها هم استخوان های انگشت های پا هستن

01:02:03.400 --> 01:02:05.416
ناخن هارو روی نوک انگشتان پا داریم.

01:02:05.440 --> 01:02:07.256
یه پا که خیلی خوب سالم مونده

01:02:07.280 --> 01:02:09.120
کاملا سالمه و با پوست پوشیده شده.

01:02:10.240 --> 01:02:14.056
پای کامل یه دایناسور.

01:02:14.080 --> 01:02:16.096
تو دست نیافتنی ترین رویاهام هم

01:02:16.120 --> 01:02:18.336
هرگز انتظار پیدا کردن پای یه دایناسور
تو این منطقه رو نداشتم.

01:02:18.360 --> 01:02:21.696
آره. جدی میگم.
تازه پوست و بافت هم داره.

01:02:21.720 --> 01:02:24.176
واقعا لحظه حساس و مهمیه.

01:02:24.200 --> 01:02:26.056
شبیه یه بوقلمون عید شکرگزاریه که

01:02:26.080 --> 01:02:27.816
در زیر زمین قرار داده شده.

01:02:27.840 --> 01:02:31.696
و این الگوی فلس عجیب روی ران حیوان هست که

01:02:31.720 --> 01:02:34.456
ما تا به حال چنین چیزی تو یه دایناسور ندیدیم.

01:02:34.480 --> 01:02:37.216
خب،تسلوسور هیچ ابزار دفاعی نداره

01:02:37.240 --> 01:02:39.456
پس باید استتار میکردن یا یه همچین چیزی.

01:02:39.480 --> 01:02:40.896
نکته خوبیه.

01:02:40.920 --> 01:02:44.456
پس ممکنه یه جور الگو برای استتار بوده باشه.آره.

01:02:44.480 --> 01:02:48.216
رابرت فکر می‌کنه که جسد مورد نظرش رو پیدا کرده.

01:02:48.240 --> 01:02:52.456
دایناسوری که احتمالا شاهد

01:02:52.480 --> 01:02:54.320
برخورد فاجعه بار بوده.

01:02:57.520 --> 01:02:59.776
فسیل های دایناسور از آخرین سال های

01:02:59.800 --> 01:03:02.656
دوران کرتاسه کشف نشدن.

01:03:02.680 --> 01:03:05.256
و معلوم نبود که اونا منقرض شدن

01:03:05.280 --> 01:03:07.136
یا افت کردن یا چه اتفاقی افتاده.

01:03:07.160 --> 01:03:09.000
پس یه جورایی اونا غایب بودن.

01:03:12.560 --> 01:03:13.976
و این پاسخ پرسش مارو میده.

01:03:14.000 --> 01:03:16.576
پس هنوز دایناسور ها وجود داشتن؟

01:03:16.600 --> 01:03:20.720
خب،بله.احتمالا این یکی در اون برخورد مرده.

01:03:24.560 --> 01:03:29.160
رابرت برای چنین ادعاهای بزرگی،به اثبات نیاز داره.

01:03:31.480 --> 01:03:33.736
اون پای دایناسور رو به لندن آورده

01:03:33.760 --> 01:03:36.416
تا نظر کس دیگه ای رو هم بدونه.

01:03:36.440 --> 01:03:38.976
و بعد اینجا جای انگشتا قرار دارن.

01:03:39.000 --> 01:03:41.616
همه این فلس های زیبا رو میبینم که ردیف شدن.

01:03:41.640 --> 01:03:43.936
از پروفسور پاول برت،

01:03:43.960 --> 01:03:47.176
یه متخصص در زمینه دایناسور های شبیه پرندگان

01:03:47.200 --> 01:03:50.056
از موزه ی تاریخ طبیعی.

01:03:50.080 --> 01:03:52.336
خب فکر میکنید این ممکنه چی باشه؟

01:03:52.360 --> 01:03:55.216
وقتی به پا نگاه میکنیم،پنجه داره

01:03:55.240 --> 01:03:59.816
مثل پنجه هایی که تو دایناسور های فرز و چابک،دونده و دوپا میبینیم

01:03:59.840 --> 01:04:02.216
که گیاهخوار هستن.

01:04:02.240 --> 01:04:04.216
میتونیم چیزهایی مثل تریسراتوپس رو کنار بذاریم،

01:04:04.240 --> 01:04:06.616
یه بخشی به خاطر این که بزرگ و حجیم نیست

01:04:06.640 --> 01:04:09.816
و اندازه ی پاها هم با بقیه

01:04:09.840 --> 01:04:12.096
گیاهخوارانی که میبینیم تفاوت دارن

01:04:12.120 --> 01:04:13.976
که نسبتا قوزک درازی داره

01:04:14.000 --> 01:04:17.336
و قلم پاش در مقایسه با استخوان رانش درازتره.

01:04:17.360 --> 01:04:19.376
پس این احتمالات رو کنار میذاریم

01:04:19.400 --> 01:04:20.856
چیزی که برامون مونده،اینه که احتمالا

01:04:20.880 --> 01:04:22.720
یه حیوانیه که بهش میگن تسلوسور.

01:04:31.680 --> 01:04:34.376
تسلوسور ها کنار رودخانه زندگی میکردن

01:04:34.400 --> 01:04:37.440
جایی که پوشش گیاهی سرشاری برای تغذیه داشتن.

01:04:39.920 --> 01:04:42.176
اونها دندون های برگ شکلی داشتن

01:04:42.200 --> 01:04:44.216
که بین گیاهخواران رایجه

01:04:44.240 --> 01:04:46.296
و پنجه هایی که رو پاهای جلویی داشتن

01:04:46.320 --> 01:04:48.480
که برای کندن خیلی مناسب بود.

01:05:05.920 --> 01:05:09.120
ولی تسلوسور رابرت چطوری مرد؟

01:05:10.720 --> 01:05:13.616
ممکنه توسط یه دایناسور دیگه کشته شده باشه؟

01:05:13.640 --> 01:05:15.336
اینم یه احتماله.

01:05:15.360 --> 01:05:17.416
نسبتا حیوان شکننده ایه.

01:05:17.440 --> 01:05:19.576
و سرعت زیادش میتونست

01:05:19.600 --> 01:05:23.600
دفاع اصلیش در برابر شکارچیان بزرگی بوده باشه که در مجاورتش زندگی میکردن.

01:05:29.000 --> 01:05:32.856
پس،برای فرار کردن از دست یه تی رکس گرسنه

01:05:32.880 --> 01:05:35.280
اولین خط دفاعی تسلوسور

01:05:36.600 --> 01:05:38.120
فرار کردن بوده.

01:05:40.800 --> 01:05:45.040
اما احتمالا یه حقه دفاعی دیگه هم داشته.

01:05:53.520 --> 01:05:55.056
زندگی کردن در کنار رودخانه

01:05:55.080 --> 01:05:58.880
به تسلوسور ها توانایی شنا کردن رو میداد.

01:06:12.280 --> 01:06:14.696
به نظر من که مدرکی وجود نداره که

01:06:14.720 --> 01:06:16.376
نشون بده این جانور شکار شده

01:06:16.400 --> 01:06:19.016
هیچ رد دندان واضحی نمونده

01:06:19.040 --> 01:06:21.176
یا اثری از دندون های گوشتخوار نیست

01:06:21.200 --> 01:06:23.256
که نشون بده خورده شده.

01:06:23.280 --> 01:06:25.816
پس فکر میکنید چطور مرده؟

01:06:25.840 --> 01:06:28.776
موقع مرگش هیچ بیماری بد و خاصی نداشته،

01:06:28.800 --> 01:06:31.496
چون همون‌طور که میبینم استخوان ها خوب به نظر میان.

01:06:31.520 --> 01:06:33.456
پس احتمالا این حیوان

01:06:33.480 --> 01:06:36.696
زمانی که این اتفاق براش افتاده
زندگی سالمی داشته.

01:06:36.720 --> 01:06:41.816
ممکنه این جانور قربانی برخورد سیارک باشه؟

01:06:41.840 --> 01:06:43.216
فکر میکنم کاملا ممکنه.

01:06:43.240 --> 01:06:45.416
در واقع این استخوان شونه ست

01:06:45.440 --> 01:06:47.376
و این استخوان در یه حیوون زنده

01:06:47.400 --> 01:06:49.416
باید خیلی این طرف تر باشه.

01:06:49.440 --> 01:06:51.216
و به طور مشابه،این استخوانی که اینجاست

01:06:51.240 --> 01:06:54.016
باید یک سوم در جهت دم باشه،

01:06:54.040 --> 01:06:55.976
شاید حدودا نیمی پایین تر از جایی که هست.

01:06:56.000 --> 01:07:00.536
بنابراین به نوعی این دو تا استخوان
بهم دیگه متصل شدن.

01:07:00.560 --> 01:07:02.976
پس شاید این حیوان با شدت پرت شده.

01:07:03.000 --> 01:07:05.616
علت مرگ های بسیاری رو برای

01:07:05.640 --> 01:07:07.576
این حیوان حذف کردیم.

01:07:07.600 --> 01:07:10.536
پس ممکنه که این حیوان

01:07:10.560 --> 01:07:12.296
که اونجا بوده،پرتاب شده و

01:07:12.320 --> 01:07:13.976
اونجا در اون رودخانه مرده

01:07:14.000 --> 01:07:15.760
که نتیجه برخورد سیارک بوده.

01:07:17.120 --> 01:07:19.656
خب،دقیقا قابل مقایسه با

01:07:19.680 --> 01:07:22.816
اجساد انسان هاییه که در پومپی پیدا شدن.

01:07:22.840 --> 01:07:26.056
از اونجایی که سریع دفن شده خیلی شباهت داره.

01:07:26.080 --> 01:07:28.096
بله.و تقریبا به همون اندازه هیجان انگیزه‌‌.

01:07:28.120 --> 01:07:30.376
کاملا درسته.

01:07:30.400 --> 01:07:32.656
به معنای واقعی کلمه به اندازه یه چشم بهم زدن

01:07:32.680 --> 01:07:34.536
انتهای دوران کرتاسه فرا میرسه.

01:07:34.560 --> 01:07:36.696
همه چی به تاریخ میپونده و

01:07:36.720 --> 01:07:40.160
انتهای همه چی فرا میرسه.

01:07:51.560 --> 01:07:53.816
بعد از سالها تحقیق

01:07:53.840 --> 01:07:56.096
رابرت اطلاعات ارزشمندی رو

01:07:56.120 --> 01:07:58.216
درباره موجوداتی که در تانیس زندگی میکردن به دست آورده.

01:07:58.240 --> 01:08:02.816
و می‌دونه که خیلی از اونها در اون روز سرنوشت ساز

01:08:02.840 --> 01:08:05.920
زمانی که سیارک سیاره مارو نابود کرده زنده بودن.

01:08:07.040 --> 01:08:09.240
اما اون ها دقیقا چطوری مردن؟

01:08:10.240 --> 01:08:14.056
یافته های رابرت حالا بهمون این امکان
رو میده که داستان اون روز رو بگیم

01:08:14.080 --> 01:08:16.560
و بالاخره به این سوال جواب بدیم.

01:08:20.880 --> 01:08:23.816
یکی از مهمترین روزهای تاریخ زمین

01:08:23.840 --> 01:08:27.760
احتمالا مثل بقیه روزهای اواخر بهار شروع شد.

01:08:32.880 --> 01:08:37.736
فصل رو می‌دونیم، چون رابرت فسیل های ماهی های جوانی رو پیدا کرده که

01:08:37.760 --> 01:08:40.416
در اون فصل سال به اندازه مشخصی میرسن.

01:08:40.440 --> 01:08:43.056
که با شواهدی که توسط دانشمندان دیگه

01:08:43.080 --> 01:08:45.120
پیدا شدن تطابق داره.

01:08:47.560 --> 01:08:51.176
شاید این روز که با مرگ های زیادی به پایان میرسه

01:08:51.200 --> 01:08:53.800
با چیزی متفاوت شروع بشه.

01:08:55.600 --> 01:08:57.200
یه زندگی جدید.

01:09:20.680 --> 01:09:23.976
هیچکس نمیتونه مطمئن بشه دقیقا در چه موقع از روز

01:09:24.000 --> 01:09:27.096
سیارک به سیاره ما برخورد کرده.

01:09:27.120 --> 01:09:31.456
اما تخمین زده میشه که عواقب برخورد،
در 40 دقیقه اول برخورد

01:09:31.480 --> 01:09:34.016
برای موجودات تانیس

01:09:34.040 --> 01:09:35.600
خیلی گرون تموم شده.

01:09:39.720 --> 01:09:41.096
بر اساس یافته های رابرت

01:09:41.120 --> 01:09:43.896
و آخرین شواهد دانشمندان دیگه

01:09:43.920 --> 01:09:47.400
ممکنه فاجعه این طور روی داده باشه.

01:09:50.080 --> 01:09:53.576
سیارک حدود 12 کیلومتر قطر داره،

01:09:53.600 --> 01:09:55.480
یعنی بزرگتر از کوه اورست.

01:09:57.040 --> 01:10:01.520
و با سرعت نزدیک به72 هزار کیلومتر بر ساعت نزدیک میشه.

01:10:05.320 --> 01:10:07.496
برخورد یه انفجار ایجاد میکنه

01:10:07.520 --> 01:10:11.680
که بزرگتر از 1 میلیارد بمب اتمی هیروشیماست.

01:10:18.960 --> 01:10:21.840
در تانیس،حدودا 2000 مایل دورتر،

01:10:23.440 --> 01:10:25.560
سکوت مطلق برقراره.

01:10:29.560 --> 01:10:31.480
ولی در محل برخورد

01:10:33.800 --> 01:10:35.720
سیارک تبخیر میشه.

01:10:37.600 --> 01:10:40.096
بیشتر از سه تریلیون تُن سنگ

01:10:40.120 --> 01:10:42.016
به فضا پرتاب میشن

01:10:42.040 --> 01:10:44.680
با انفجاری که گرمای شدیدی تولید میکنه.

01:10:49.480 --> 01:10:52.400
بادها با سرعتی بیش از 600 مایل بر ساعت به وجود میان.

01:10:53.880 --> 01:10:58.560
یه زمین لرزه بزرگ،که در پی اون سونامی های بزرگی ایجاد میشه.

01:11:09.040 --> 01:11:11.016
در همون حال،موجودات تانیس

01:11:11.040 --> 01:11:12.896
مشغول کار خودشون هستن

01:11:16.920 --> 01:11:19.360
مثل تمام روز های دیگه.

01:11:37.400 --> 01:11:40.096
شواهد نشون میدن که بچه تراسور ها

01:11:40.120 --> 01:11:43.600
از تخم مرغ بیرون میان و
آماده دفاع از خود میشن.

01:11:46.240 --> 01:11:48.120
و این کار شامل

01:11:50.720 --> 01:11:52.120
پرواز کردن میشه؟

01:11:53.600 --> 01:11:55.200
خب،تقریبا.

01:12:03.840 --> 01:12:08.056
در جای دیگه،همون طور که ویرانی در سراسر آمریکای شمالی و به سمت تانیس

01:12:08.080 --> 01:12:09.400
در حال گسترشه...

01:12:11.040 --> 01:12:14.136
دایناسور ها و دیگر موجودات در هر شکل و اندازه ای

01:12:14.160 --> 01:12:16.600
با این انفجار،به کلی از بین میرن.

01:12:28.040 --> 01:12:31.536
در تانیس،برای چند دقیقه ارزشمند دیگه

01:12:31.560 --> 01:12:33.280
زندگی به طور معمول ادامه پیدا می‌کنه.

01:12:35.360 --> 01:12:37.560
ولی زمان در حال گذره.

01:12:51.080 --> 01:12:54.816
انفجار ناشی از برخورد هیچوقت به تانیس نمیرسه.

01:12:54.840 --> 01:12:57.360
اما امواج زلزله میرسن.

01:13:10.440 --> 01:13:12.416
اون ها خیلی‌ قدرتمند تر از

01:13:12.440 --> 01:13:14.880
تمام زلزله هایی هستن که تا به حال ثبت شده.

01:13:23.480 --> 01:13:26.920
تسلوسور شاید فرار کرده که به مکان امنی برسه

01:13:31.680 --> 01:13:34.016
اما امواج زلزله حالا به آرومی کل منطقه رو

01:13:34.040 --> 01:13:38.440
میلرزونن، و باعث میشن آب به تلاطم بیفته.

01:13:43.760 --> 01:13:46.816
در تانیس،
جریان های عجیب رودخانه

01:13:46.840 --> 01:13:49.480
نشان دهنده اتفاقی ان که در شرف وقوعه.

01:13:58.480 --> 01:14:01.360
و بعد،بارون شروع به باریدن میکنه.

01:14:03.480 --> 01:14:06.720
گوی های خارجی دوباره دارن به زمین سقوط میکنن.

01:14:14.600 --> 01:14:17.520
همزمان که این گوی ها سقوط میکنن،

01:14:18.640 --> 01:14:21.960
اصطکاک اونارو گرم میکنه.
در حدی که از شدت داغی قرمز میشن.

01:14:28.400 --> 01:14:31.800
و بعد این گرما به هوا منتقل میشه.

01:14:33.280 --> 01:14:35.560
دما هر ثانیه بیشتر میشه.

01:14:44.000 --> 01:14:47.296
با بالا رفتن دما،موجودات تانیس

01:14:47.320 --> 01:14:48.960
برای زندگیشون میجنگن.

01:14:54.080 --> 01:14:56.536
و بعد،امواج زمین لرزه

01:14:56.560 --> 01:14:59.360
به آرومی تمام منطقه رو میلرزونن.

01:15:02.880 --> 01:15:06.176
یه موج بزرگ به ارتفاع ده متر

01:15:06.200 --> 01:15:08.520
به سمت رودخانه تانیس یورش میاره.

01:15:27.440 --> 01:15:29.896
زنده موندن در تلاطم این موج

01:15:29.920 --> 01:15:33.080
حتی برای بهترین شناگر ها هم یه چالشه‌.

01:15:45.000 --> 01:15:48.816
بعد،لرزش شدید سیستم رودخانه

01:15:48.840 --> 01:15:52.480
به آرومی آب رو به جایی که ازش اومده برمیگردونه.

01:16:02.120 --> 01:16:03.856
شنا کردن،شاید که

01:16:03.880 --> 01:16:06.536
دایناسور هارو در گذشته نجات داده باشه،

01:16:06.560 --> 01:16:08.360
ولی این بار نه.

01:16:13.960 --> 01:16:16.536
حیوانات بزرگ و مقاومی مثل تی رکس

01:16:16.560 --> 01:16:18.640
ممکنه که از این موج جان سالم به در برده باشن.

01:16:24.120 --> 01:16:26.480
درست مثل خزنده ای که لاک سختی داشته.

01:16:28.160 --> 01:16:30.976
اما اتفاق های بیشتری در راهه.

01:16:31.000 --> 01:16:36.096
میلیون ها تن گوی داغ همچنان در حال سقوط کردن بودن

01:16:36.120 --> 01:16:38.440
جو داغ تر شده بود

01:16:40.880 --> 01:16:45.000
برگ های خشک آتش گرفتن و
آتش سوزی های بزرگی به راه افتاد.

01:16:51.320 --> 01:16:52.896
زمین لرزه ها،

01:16:52.920 --> 01:16:54.880
آتش…

01:16:57.000 --> 01:16:58.480
ویرانی.

01:17:01.000 --> 01:17:03.016
تعداد خیلی کمی میتونن به مدت کوتاهی

01:17:03.040 --> 01:17:04.880
روی زمین…

01:17:09.520 --> 01:17:11.320
…یا در هوا زنده بمونن.

01:17:31.640 --> 01:17:35.520
وقتی دمای هوا به یه کوره صنعتی رسید

01:17:38.480 --> 01:17:40.536
اونایی که در اعماق زمین زندگی میکنن

01:17:40.560 --> 01:17:42.120
احتمالا شانس بیشتری داشته باشن.

01:17:50.080 --> 01:17:53.600
در حالی که نوسان های کند رودخانه ادامه پیدا میکنه

01:17:56.520 --> 01:17:58.840
یه موج قدرتمند دیگه برخورد میکنه.

01:18:19.720 --> 01:18:22.320
هیچ راه فراری از نابودی نیست.

01:18:25.480 --> 01:18:28.496
برای خیلی از موجودات تانیس،

01:18:28.520 --> 01:18:30.920
داستان زندگی در زیر آب تموم میشه‌.

01:18:46.520 --> 01:18:50.760
در کمتر از 2 ساعت دنیا برای همیشه عوض شد.

01:18:57.440 --> 01:19:00.176
گلی که امواج از خودشون به جا گذاشتن

01:19:00.200 --> 01:19:04.176
به مرور زمان به لایه ضخیم سنگ پوک تبدیل خواهد شد.

01:19:04.200 --> 01:19:07.120
و موجوداتی که اینجا مردن رو در درونش دفن می‌کنه.

01:19:10.000 --> 01:19:13.096
تا 66 میلیون سال بعد،

01:19:13.120 --> 01:19:15.440
که بالاخره از زیر زمین بیرون میان.

01:19:24.840 --> 01:19:29.136
یافته های رابرت به ما کمک کردن که جزییات مهمی رو

01:19:29.160 --> 01:19:30.816
در مورد اتفاقاتی که در تانیس،

01:19:30.840 --> 01:19:34.336
در دقایق بعد از برخورد سیارک افتاد رو بفهمیم.

01:19:34.360 --> 01:19:36.520
ولی بقیه ی دنیا چی؟

01:19:39.640 --> 01:19:42.456
برخورد اتفاقات فاجعه باری رو به دنبال داشت

01:19:42.480 --> 01:19:45.360
از جمله زمین لرزه هایی در کل سیاره.

01:19:47.000 --> 01:19:49.480
و همون‌طور که گوی ها کماکان سقوط میکردن

01:19:52.520 --> 01:19:55.800
آتش سوزی در سراسر سیاره ادامه پیدا میکنه.

01:19:58.560 --> 01:20:01.816
در حالی که اون روز وحشتناک به پایانش نزدیک میشد،

01:20:01.840 --> 01:20:05.640
خیلی از دایناسور های دنیا مرده بودند.

01:20:11.200 --> 01:20:15.656
تحقیقات نشان میده که زاویه برخورد سیارک،

01:20:15.680 --> 01:20:18.656
و سنگ هایی که در محل برخورد حاوی گوگرد بودن،

01:20:18.680 --> 01:20:20.936
نابودی رو تقویت کردن.

01:20:20.960 --> 01:20:22.896
میلیارد ها تن گوگرد

01:20:22.920 --> 01:20:25.176
به اتمسفر تزریق شدند

01:20:25.200 --> 01:20:27.080
و جلوی نور خورشید رو گرفتند.

01:20:29.200 --> 01:20:34.040
بدون نور،بیشتر گیاهان از بین رفتن
و غذا خیلی کمیاب شد.

01:20:35.840 --> 01:20:38.496
همینطور که هفته ها و ماه ها گذشتن،

01:20:38.520 --> 01:20:41.920
هر دایناسوری که زنده مونده بود،احتمالا از گرسنگی میمرد.

01:20:44.760 --> 01:20:47.456
تو اقیانوس ها هم اوضاع همین بود.

01:20:47.480 --> 01:20:50.776
تقریبا تمام پلانکتون های دنیا از بین رفتن

01:20:50.800 --> 01:20:54.840
که این موجب مرگ بیشتر موجودات دریایی از گرسنگی شد.

01:20:56.440 --> 01:20:59.936
نظر بر اینه که زمستان اتمی به وجود اومد

01:20:59.960 --> 01:21:02.576
که موجب کاهش دمای کره زمین

01:21:02.600 --> 01:21:05.536
حداقل تا 25 درجه سانتیگراد شد.

01:21:05.560 --> 01:21:09.536
فسیل های به جا مانده به ما میگن که
این تغییر بزرگ در آب و هوا

01:21:09.560 --> 01:21:13.416
باعث نابودی سه چهارم تمام گونه ها

01:21:13.440 --> 01:21:15.280
از جمله دایناسورها شد.

01:21:17.760 --> 01:21:22.296
کره زمین تقریبا تا یک دهه در نیمه تاریکی به سر برد.

01:21:22.320 --> 01:21:25.520
همانطور که گرد و غبار و خاکستر به آرومی به زمین می‌نشست.

01:21:27.320 --> 01:21:29.680
ولی بعد یه چیز خارق العاده اتفاق افتاد.

01:21:31.560 --> 01:21:33.280
یه شروع جدید.

01:21:37.680 --> 01:21:40.376
به محض اینکه گرد و غبار از اتمسفر زدوده شد

01:21:40.400 --> 01:21:42.080
و نور خورشید برگشت

01:21:43.600 --> 01:21:47.216
گیاهان به مرور زمان زندگی جدیدی یافتن

01:21:47.240 --> 01:21:49.176
که سرآغازش سرخس ها بودن

01:21:49.200 --> 01:21:53.376
که هاگ هاشون در اعماق زمین به خواب رفته بودن،

01:21:53.400 --> 01:21:57.400
و جهان دوباره شروع به سبز شدن کرد.

01:21:59.600 --> 01:22:01.720
ولی حیوانات چی؟

01:22:04.400 --> 01:22:07.736
برگردیم به تانیس،
رابرت یه چیزی رو از زیر زمین درآورده

01:22:07.760 --> 01:22:10.536
که می‌تونست به نجات برخی از موجودات از

01:22:10.560 --> 01:22:13.136
آتش نابودگر کمک کنه.

01:22:13.160 --> 01:22:14.776
ما یه چیزی دیدیم که از زمین بیرون زده،

01:22:14.800 --> 01:22:16.776
پس یه جورایی دنبالش رفتیم.

01:22:16.800 --> 01:22:18.816
و خیلی خوشحالم که این کارو کردیم،

01:22:18.840 --> 01:22:21.136
چون چیزی که ما اینجا داریم که چاله فسیل شدس

01:22:21.160 --> 01:22:23.920
که از یه حیوان که متعلق به 66
میلیون سال قبل بود باقی مونده.

01:22:25.520 --> 01:22:27.896
تنها حیواناتی که می‌تونستن در اون زمان باشن،

01:22:27.920 --> 01:22:30.176
که بتونن چنین چاله ای رو بسازن

01:22:30.200 --> 01:22:33.096
پستانداران کوچکی تقریبا به اندازه موش خرما بودن.

01:22:33.120 --> 01:22:35.656
و همینطور بعضی خزندگان.

01:22:35.680 --> 01:22:39.896
اگه از یه پستاندار باشه،
این میتونه پنجره ای باشه به سوی

01:22:39.920 --> 01:22:42.800
سبک زندگی برخی از قدیمی ترین نیاکان ما.

01:22:43.840 --> 01:22:45.856
این حیوان به طرفین نقب زده،

01:22:45.880 --> 01:22:47.320
درست به سمت کناره رودخانه.

01:22:48.640 --> 01:22:50.696
ما در واقع یه سری رد خراشیدگی اینجا داریم

01:22:50.720 --> 01:22:52.896
که موقع کندن این نقب به جا مونده،

01:22:52.920 --> 01:22:55.776
برمیگشته و همینجا زندگی میکرده،

01:22:55.800 --> 01:22:57.576
دنبال یه پناهگاه از شر دایناسور ها بوده

01:22:57.600 --> 01:22:59.880
چون نمیخواستن که غذای دایناسور ها بشن.

01:23:06.240 --> 01:23:08.496
نقب ها بخشی از دلیلی این هستن که

01:23:08.520 --> 01:23:11.560
پستانداران از انقراض بزرگ نجات پیدا کردن.

01:23:13.240 --> 01:23:15.096
در طی زمستان اتمی،

01:23:15.120 --> 01:23:17.296
یه نقب میتونست گرما،

01:23:17.320 --> 01:23:20.520
امنیت،
و مکانی برای ذخیره غذا فراهم کنه.

01:23:27.760 --> 01:23:31.096
پستاندارانی که زنده موندن،
همه چیزخوار های کاربلد

01:23:31.120 --> 01:23:34.920
و حشراتی بودن که منبع غذایی مقوی به حساب میومدن.

01:23:40.600 --> 01:23:44.360
و اونا یه قابلیت دیگه هم داشتن،
اندازشون‌.

01:23:46.680 --> 01:23:50.456
اگه شرایط مناسب باشه،
بسیاری از گونه های حیوانی با تکامل

01:23:50.480 --> 01:23:53.416
در طی میلیون ها سال بزرگتر میشن.

01:23:53.440 --> 01:23:56.896
تی رکس رو به عنوان مثال در نظر بگیرید.

01:23:56.920 --> 01:24:00.176
این یه قالب از آرواره پایین

01:24:00.200 --> 01:24:02.816
یه جد تی رکس به اسم گورگوسوروس ساخته شده

01:24:02.840 --> 01:24:05.576
که 72 میلیون سال پیش زندگی میکرد.

01:24:05.600 --> 01:24:11.496
در حالی که این قالب آرواره پایین یه تی رکسه

01:24:11.520 --> 01:24:14.096
که 5 میلیون سال بعدش زندگی میکرد.

01:24:14.120 --> 01:24:18.016
به تفاوت اندازه نگاه کنید.

01:24:18.040 --> 01:24:19.416
ولی هرچی که موجود بزرگتر باشه،

01:24:19.440 --> 01:24:21.976
به انرژی بیشتری برای زنده موندن نیاز داره.

01:24:22.000 --> 01:24:25.816
پس وقتی که فاجعه به بار میاد و غذا کمیاب میشه،

01:24:25.840 --> 01:24:28.176
بزرگترین ها زودتر از بین میرن

01:24:28.200 --> 01:24:31.160
در حالی که کوچکترین ها معمولا زنده میمونن.

01:24:34.280 --> 01:24:36.176
این یکی از دلایلی هست

01:24:36.200 --> 01:24:38.616
که چرا بیشتر پستانداران کوچک

01:24:38.640 --> 01:24:41.416
در طول تاریکی بزرگ زنده موندن.

01:24:41.440 --> 01:24:43.480
و اون ها تنها نبودن.

01:24:46.000 --> 01:24:49.176
لاک پشتی که رابرت فسیلشو پیدا کرد
شاید بدشانسی آورده بود،

01:24:49.200 --> 01:24:50.920
ولی خیلی های دیگه زنده موندن.

01:24:54.640 --> 01:24:57.216
همانطور که کروکودیل ها

01:24:57.240 --> 01:24:59.016
مارها،

01:24:59.040 --> 01:25:01.936
و خیلی از گونه‌های ماهی ها زنده موندن.

01:25:01.960 --> 01:25:04.696
و در مورد دایناسورها،

01:25:04.720 --> 01:25:07.176
آیا واقعا برخورد همه اون هارو کشت؟

01:25:07.200 --> 01:25:10.856
خب،این پر زیبای فسیل شده

01:25:10.880 --> 01:25:12.896
مال یه پرنده نیست،

01:25:12.920 --> 01:25:15.056
بلکه مال یه دایناسور شکارچیه.

01:25:15.080 --> 01:25:16.776
پس ما باید وقتی که میگیم دایناسور ها

01:25:16.800 --> 01:25:20.016
منقرض‌ شدن،باید دقت کنیم.

01:25:20.040 --> 01:25:24.096
چون چیزهایی که ما اونهارو تحت عنوان پرنده می‌شناسیم،

01:25:24.120 --> 01:25:27.136
در واقع تکامل یافته کوچکترین دایناسور های پردار هستن.

01:25:27.160 --> 01:25:29.376
پس برای این که درست باشه،باید بگیم

01:25:29.400 --> 01:25:33.360
تمام دایناسور های غیر پرنده منقرض شدن.

01:25:36.160 --> 01:25:38.296
یافته های رابرت به ما

01:25:38.320 --> 01:25:40.640
ایده بهتری نسبت به قبل

01:25:42.240 --> 01:25:46.040
در مورد این که چه اتفاقی اون روز افتاد
که به انقراض بزرگترین هیولاهایی که

01:25:48.080 --> 01:25:51.600
تا به حال روی زمین قدم گذاشتن منجر شد.

01:25:55.000 --> 01:25:57.216
شاید دایناسورها

01:25:57.240 --> 01:26:00.656
برخی از خارق العاده ترین موجودات طبیعت بودند که

01:26:00.680 --> 01:26:04.736
بیش از 150 میلیون سال سیاره رو تحت سلطه داشتن.

01:26:04.760 --> 01:26:06.720
درست تا قبل از اینکه منقرض شن.

01:26:09.440 --> 01:26:12.256
ولی انقراض در اشکال متفاوتی اتفاق میفته،

01:26:12.280 --> 01:26:14.536
و بسیاری از موجودات و گیاهانی که حالا

01:26:14.560 --> 01:26:17.976
زنده هستند هم،در معرض تهدیدن.

01:26:18.000 --> 01:26:20.976
احتمالا بشریت تاثیر بزرگی روی جهان داره.

01:26:21.000 --> 01:26:23.336
مثل تاثیر برخورد سیارکی که دایناسور هارو

01:26:23.360 --> 01:26:28.096
سالها پیش منقرض‌ کرد.

01:26:28.120 --> 01:26:31.656
به عنوان انسان،ما قابلیت های خاصی داریم

01:26:31.680 --> 01:26:34.736
و میتونیم از تاریخ گذشتمون یاد بگیریم.

01:26:34.760 --> 01:26:39.856
حالا ما باید از این تواناییمون عاقلانه
استفاده کنیم و نهایت تلاشمون رو بکنیم

01:26:39.880 --> 01:26:42.256
تا از میلیون ها گونه ای محافظت کنیم که

01:26:42.280 --> 01:26:46.760
در کنار ما،این سیاره خونه اون ها هم هست.

01:27:04.740 --> 01:27:08.240
مترجمین: حانیه حسن آبادی، ثمین